„Świetliste przedświęcie wstrzemięźliwości” – Tydzień Seropustny

Wieczorem w Niedzielę o Sądzie Ostatecznym rozpoczyna się ostatni tydzień przed Wielkim Postem: Tydzień Seropustny, we wschodniosłowiańskim żargonie zwany również Maslenicą. Ma on wymiar zarówno ludowo-jedzeniowy, jak i duchowo-liturgiczny.

06392836eecb271a49125eef61dcd3ec

1. Wymiar ludowo-jedzeniowy
Od Seropustnego Poniedziałku powinno się zaprzestać spożywania mięsa – ryby i owoce morza do tego się nie zaliczają, gdyż stanowią osobną kategorię. Zarazem jednak w środę i piątek można jeść nabiał – tyczy się to zwłaszcza osób stan mniszego, gdyż obecnie tylko część świeckich wiernych w zwykłe środy i piątki nie spożywa nie tylko mięsa, ale i nabiału. Ten tydzień jest ostatnim aż do Paschalnego poranku, kiedy można spożywać nabiał. Stąd też codziennie spożywa się więcej potraw z sera, mleka i ogółem słodyczy, w rosyjskiej tradycji typową potrawą tego tygodnia są bliny; można zatem powiedzieć, że prawosławni mają nie tylko Tłusty Czwartek, ale cały Tłusty Tydzień 😉 

Zarazem jednak, obok ostatnich zabaw zwanych zapustami, ludzie odwiedzają się, by przed postem, w związku z treścią nadchodzącej niedzieli, wyjaśnić sobie sprawy trudne i ich różniące. Każdy z nas powinien pomyśleć kogo i za co ma przeprosić, oraz komu i co wybaczyć – to zarówno w nawiązaniu do lekcji o relacjach z Bogiem i bliźnim z tej niedzieli, jak i szczególnym obrzędem i przesłaniem następnej niedzieli.

Duszo moja, duszo moja – powstań! Czemu śpisz?!

2. Wymiar duchowo-liturgiczny
a) Poprzednie dni powszednie Przedpościa nie miały swojej hymnografii, zaś tutaj już każdy z nich ma takową; ta hymnografia mówi o zbliżającym się poście oraz o tym, jak mamy się do niego przygotować, jak mamy go przeżywać. Dzięki temu nasza dusza może już zacząć się przebudzać ze świątecznego sycącego letargu oraz pobudzać do ascetycznych wysiłków. Jej teksty mówią też o zwieńczeniu tej dziesięciny z całego roku przynoszonej Królowi wszystkich: abyśmy i Jego Zmartwychwstanie ujrzeli w miłości (z jutrzni Poniedziałku Seropustnego).
W hymnach pojawiają się również opisy grzechu prarodziców i ich wygnania, co będziemy wspominać w najbliższą niedzielę. Bowiem od teraz, co charakterystyczne dla już Wielkiego Postu, nabożeństwa tygodnia przygotowują do niedzieli, która jest jego zwieńczeniem; normalnie to niedziela zaczyna dany cykl. Ma to podkreślać dążenie oraz wynagrodzenie wysiłków.
b) W ramach hymnografii pojawiają się tu charakterystyczne dla Wielkiego Postu i pierwszych trzech dni Wielkiego Tygodnia trójpieśni (tj. trzy pieśni kanonu, miast dziewięciu), stąd też zresztą nazwa „triodion/triod”.
c) Środa i piątek są aliturgiczne – to znaczy, nie można w te dni sprawować Boskiej Liturgii z konsekracją; teoretycznie mogłaby w te dni być sprawowana Liturgia Uprzednio Poświęconych Darów (charakterystyczna dla śród i piątków Wielkiego Postu), ale tak się nie dzieje, co zostało przejęte z tradycji palestyńskiej; chyba dlatego, że to Liturgia wieczorna, a więc po całodniowym poście, a przecież w tym tygodniu w środę i piątek postu nie ma (choć mnisi spożywają nabiał dopiero po wieczerni w środę i piątek seropustne).
d) W te dni – właśnie poczynając od wtorkowej wieczerni – składa się również pierwsze pokłony do ziemi, w środę i piątek odmawia się również wielkopostną modlitwę św. Efrema Syryjczyka, na jutrzni śpiewa się wielkopostne „alleluja” zamiast stychów „Bóg i Pan”, a na szóstej godzinie kanonicznej jest czytany fragment Starego Testamentu (w środę o rozpoczęciu postu i odnowie z Księgi Joela 2, 12-26, zaś w piątek o warunkach wybawienia z Księgi Zachariasza 8, 7-17).
e) W Sobotę Seropustną w hymnach są wspominani święci asceci i asceci, by – jak to mówi synaksarion (objaśnienie liturgiczno-duchowe) – przez napominanie o ich walkach dodać nam sił dla areny postu i abyśmy mając przed sobą ich żywot jako pewien wzór i drogę, otrzymując od nich umocnienie i pomoc, dążyli do wysiłków duchowych, pamiętając, że oni byli jednej natury z nami.

Radośnie przyjmijmy, wierni, natchniony nakaz postu,
jak dawno temu mieszkańcy Niniwy, a potem nierządnice i celnicy,
o czym mówi nauczanie Jana o pokucie.
Przez wstrzemięźliwość przygotujmy się do przesiedlenia się na Syjon
i sprawowania świętej czynności Władcy.
Zacznijmy oczyszczać się w nim łzami Boskiego obmycia.
Pomódlmy się, abyśmy tutaj ujrzeli spełnienie i prawdziwe objawienie Paschy.
Przygotujmy się do pokłonienia się Krzyżowi
i Zmartwychwstaniu Chrystusa Boga, wołając do Niego:
Nie zawstydzaj nas w naszym oczekiwaniu, Człowiekolubcze!
(z wieczerni Wtorku Seropustnego)

Powyższy hymn, to, można by rzec, kwintesencja najbliższych, czekających nas tygodni: najpierw post i pokajania, żal za grzechy. Wreszcie Wielki Czwartek („sprawowanie świętej czynności Władcy” – Liturgia Eucharystyczna), Wielki Piątek („pokłonienie się Krzyżowi”), Wielka Sobota („oczekiwanie”) i Wielka Niedziela Paschy („pokłonienie się Zmartwychwstaniu Chrystusa Boga”).

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s