Początek Wielkiego Postu – Czysty Tydzień

BŁOGOSŁAWIONEGO WIELKIEGO POSTU 2017!
Życzę, aby okazał się on prawdziwą drogą do Jerozolimy. By na jego koniec, w Sobotę Łazarza, spotkać Chrystusa u progu Jerozolimy właśnie, w Betanii, jako Jego przyjaciele, i z wiarą, że On jest Życiem. By w Niedzielę Palmową godnie Go powitać w Jerozolimie, i by w Jerozolimie razem z Nim iść drogą Wielkiego Tygodnia, i by z Nim w Najpiękniejszą i Najjaśniejszą Noc prawdziwie Przejść. I by to było przeżycie nie tylko na najbliższe dwa miesiące, ale by to było zaiste czynienie nas i świata nowym – dziś znowu, po naszych upadkach, dostajemy tę szansę, która w pełni objawi się w ostatnich dniach Wielkiego Tygodnia, począwszy od Wielkoczwartkowej Mistycznej Wieczerzy.

Bo Wielki Post to droga właśnie do Soboty Wskrzeszenia Łazarza (w tym roku 8 kwietnia), Niedzieli Palmowej (9 kwietnia) i wreszcie Wielkiego Tygodnia (10-15 kwietnia), będącego centrum roku liturgicznego, naszego życia i historii świata. 

Jak to głosi stichera z wieczerni Czystego Czwartku:
My, którzy pragniemy być uczestnikami Boskiej Paschy,
nie przychodzącej z Egiptu, a z Syjonu,
odrzućmy kwas grzechów przez pokutę,
przepasawszy nasze biodra umartwieniem żądz, upiększywszy nogi butami
powstrzymującymi przed wszelkimi złymi czynami i umocnijmy się łaską wiary.
Nie naśladujmy wrogów Krzyża Pańskiego, ubóstwiających brzuch,
ale naśladujmy post pokazujący nam zwycięstwo nad diabłem.zacznijmy-czas-postu

Sam Wielki Post rozpoczyna się Czystym Tygodniem. Jego pierwszy dzień to Czysty Poniedziałek (w tym roku 27 luty; to tak jak Środa Popielcowa dla rzymskich-katolików –  spośród wszystkich prawosławnych, włącznie z orientalnymi, właśnie tylko ci z rytów zachodnich zaczynają Wielki Post w środę, ale zgodnie z ortodoksyjnymi paschaliami), ostatnim zaś będzie Piątek Palmowy (w tym roku 7 kwietnia). Zatem, prawosławny Wielki Post trwa równo 40 dni, wypełniając tym samym wzory staro- i nowotestamentowe. Przy tym nie można zapomnieć, że cały okres postny trwa 48 dni – te 8 dni, do których Wielki Post przygotowuje i o których była mowa na początku, również są postne, i cały ten czas nazywa się Świętymi Postami.

Jutrznią Czystego Poniedziałku, jak wspomniano, zaczynamy wszystko od nowa. I o ile w Starym Testamencie były zapowiedzi dźwignięcia z upadku, to wraz z przyjściem i przejściem Chrystusa to wszystko może być zrealizowane: czy tak się stanie, zależy to od nas. Ważnym jest, byśmy pamiętali o pouczeniach Przedpościa, trwali w nadziei i nie poddawali się (dlatego w wielkopostnej modlitwie św. Efrema Syryjczyka jest prośba, by Bóg odsunął od nas ducha „unynia” – tj. rozpaczy, acedii) – bo przecież Bóg jest Kochającym Ojcem – i przystąpili do postu radośnie, mając tu na uwadze treść dzisiejszej Ewangelii i cel naszych zmagań.

Zaczynamy od nowa, w czystości ciała (powstrzymywanie się od pokarmów i wszelkich cielesnych przyjemności), umysłu (walka z grzesznymi myślami) i ducha (kierowanie się ku Bogu), dlatego też pierwszy tydzień Wielkiego Postu nazywa się „czystym”. To droga do zyskania pokory, przez której brak pierwsi ludzie zostali wygnani z Raju, co wspominaliśmy dzisiaj. Następne tygodnie mają post nieco złagodzony, tj. i tak bez mięsa, ryby i nabiału, ale z większą ilością posiłków; w praktyce świeckiej często ryby się spożywa w niedziele, to zresztą zależy od lokalnej tradycji i uzgodnienia z ojcem duchowym. Zaleca się, by w Czysty Poniedziałek nie spożywać nic, w pozostałe dni jeśli ktoś może też np. tylko na chlebie lub jednym posiłku, jeśli to możliwe – po kanonie, a w przypadku Czystej Środy i Czystego Piątku po Liturgii Uprzednio Poświęconych Darów; oczywiście, to są zalecenia, i każdy sam musi się rozeznać, na ile może tak pościć od jedzenia. Ważniejsze są modlitwa, wyciszenie, spokój – w tym czasie, na ile możemy, odrywamy się od codziennych obowiązków i zmieniamy codzienny tryb życia; przykładowo, część forów prawosławnych nie działa w tym tygodniu, a przynajmniej w Czysty Poniedziałek, natomiast w Grecji czy na Cyprze urzędy są raczej zamknięte w tym czasie.

Jako że zaczynamy wszystko od nowa, od Czystego Poniedziałku codziennie w dni powszednie całego okresu Wielkiego Postu czytana jest po kawałku Księga Rodzaju, począwszy od stworzenia świata.
Dni powszednie (poniedziałek-piątek) są aliturgiczne, tylko w środy i piątki sprawowana jest Liturgia Uprzednio Poświęconych Darów łączona z wieczernią (bo pierwotną tradycją jest, by nie jeść nic do zachodu słońca), w pozostałe dni powszednie Eucharystia w ogóle nie jest udzielana. Więcej o tej Liturgii w tym wpisie.

W dni powszednie zmienia się nieco struktura Jutrzni i godzin kanonicznych, mają one więcej hymnów, pokłonów, psalmów i czytań Starego Testamentu – więcej o tych nabożeństwach tutaj. Światła są zgaszone.

Przez pierwsze 4 dni Wielkiego Postu w ramach Wielkiego Powieczerza czytane są kolejne części Wielkiego Kanonu Pokutnego św. Andrzeja z Krety z pokłonami na każde Pomiluj mia Boże, pomiluj mia (czyli przez 4 dni około 250 pokłonów na samym kanonie, nie licząc innych części różnych nabożeństw i modlitw prywatnych). To wspaniały rentgen duszy, całego naszego upadłego jestestwa; to kierunkowskaz na cały Wielki Post, żebyśmy wiedzieli, z czego mamy się podnosić, by wypełniać aspekty ukazane nam w niedziele Przedpościa. Nagrania kanonu na poszczególne dni w różnych językach:

Czysty Poniedziałek – rumuński

Czysty Wtorek – cerkiewno-słowiański

Czysta Środa – angielski

Czysty Czwartek – gruziński

Wielkie Powieczerze to nie sam kanon – całą jego drugą część stanowi mieszanka modlitw śpiewanych i melorecytowanych, wiele z pokłonami. Należy tu też zaznaczyć, że zwłaszcza Arabowie umiłowali wielkopostne Wielkie Powieczerze, które w parafiach jest sprawowane również i po pierwszym tygodniu, oczywiście bez Kanonu. Najsłynniejszymi hymnami wielkopostnego wielkiego powieczerza są (kolejność zgodna z tą na nabożeństwie):

Z nami Bóg (cs. S nami Boh) – tu po rumuńsku

A tu po angielsku ten sam hymn:

Pokutna litania do świętych z pokłonami – tu bułgarskie wykonanie

Tropariony pokutne – cerkiewnosłowiański (napisy pl)

Ten sam hymn po arabsku:

Panie Mocy (Zastępów/Sił) bądź z nami (cs. Gospodi Sil s nami budi) w cerkiewnosłowiańskin

Ten sam hymn w językach arabskim i angielskim

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s