Wielki Post w Cerkwi ormiańskiej

I DNI
Tak jak we wszystkich wschodnich tradycjach, Wielki Post u Ormian zaczyna się w Czysty Poniedziałek, a kończy w piątek przed Sobotą Łazarza i Niedzielę Palmową.

Jednakże ma on inne niedziele, niektóre z Przedpościa tradycji bizantyjskiej: 
1. Niedziela Wygnania Ewa i Adama z Raju – Ormianie w ostatnią niedzielę przedpościa bardziej skupiają sie na tym, co Prarodzice utracili przez swój grzech w Raju, zaś w pierwszą niedzielę Wielkiego Postu na samym ich grzechu i wygnaniu.
2. Niedziela o Synu Marnotrawnym
3. Niedziela o Zarządcy (Łk 16, 1-32) – nauka, że mamy wykorzystywać dary od Boga, bo będziemy z tego rozliczeni
4. Niedziela o Sędzi (Łk 18, 1-8) – nauka, że Bóg jest miłujący i sprawiedliwy, lecz musimy zachowywać i praktykować wiarę
5. Niedziela Adwentu, tj. drugiego przyjścia Chrystusa na świat – analogiczna do bizantyjskiej z Przedpościa o Sądzie Ostatecznym

Dwudziestego czwartego dnia Wielkiego Postu, czyli w połowie postu całościowego przed Świętem Świąt, śpiewane są specjalne hymny na zaznaczenie, że połowa postu za nami – mają one nawet specjalne melodie, poza oktoichem (system ośmiu tonów).

Jutrznia tego dnia

Istnieje obyczaj, by tego dnia przygotować przaśny chleb z monetą w środku – ten, komu trafi się część z monetą, ma mieć szczęście przez resztę roku.

Mijinq_21

II NABOŻEŃSTWA
Boska Liturgia jest sprawowana tylko w niedziele oraz w święta Spotkania (Ofiarowania) Pańskiego (15 lutego) i Zwiastowania Bogurodzicy (7 kwietnia); choć Cerkiew ormiańska jako jedna z nielicznych prawosławnych wspólnot przyjęła gregoriański system liczenia – czyli nawet nie nowy styl, bo nawet Pascha i ruchome święta są wg systemu gregoriańskiego – to daty akurat tych świąt są tożsame z tymi, jakie w tym stuleciu wypadają wg starego stylu przez to, że Ormianie jako jedyni zachowali tradycję świętowania Bożego Narodzenia i Epifanii jednego dnia, tj. 6 stycznia – zatem Spotkanie musi być 40 dni po tej dacie, i Zwiastowanie musi być na dziewięć miesięcy przed nią.

Liturgia wielkopostna bywa nazywana „zamkniętą”, ponieważ na czas jej trwania nie odsłania się części ołtarzowej, zasłona pozostaje nietknięta (Ormianie nie mają ikonostasu, lecz tylko zasłonę, która jest obecna we wszystkich tradycjach wschodnich, a była kiedyś i zachodnich). Wierni więc celebransa nie widzą, co ma symbolizować zamknięte bramy Raju. Także słowa Liturgii są mniej słyszalne. Pierwotnie na Liturgii wielkopostnej zamykano drzwi od głównej części świątyni, tak że wierni stali w przedsionku oraz przed cerkwią. Stąd też ceremonia „otwarcia drzwi” w wieczór Niedzieli Palmowej – co prawda już od Soboty Łazarza Wielkiego Postu nie ma, lecz zasłona pozostaje nietknięta jeszcze na Liturgie Soboty Łazarza i Niedzieli Palmowej.

12325106_974752705951127_902552516_n

Co więcej, świeccy nie przystępują do Eucharystii przez cały Wielki Post, z wyjątkiem świąt Spotkania i Zwiastowania, jeśli któreś z nich wypadnie w Wielkim Poście: wówczas nawet zasłonę ołtarzową się odkrywa, przy czym pierwotnie tak nie było.

Niektóre radosne i tryumfalne hymny Liturgii są zastąpione pokutnymi.

Kadzidła również wyjątkowo w tym czasie używa się tylko w części ołtarzowej – kapłan nie okadza całej świątyni ani wiernych, jak zwykle.

Nie ma również zwyczajowej procesji przez cerkiew z krzyżem na czele.

Nie wymienia się też tradycyjnego pocałunku pokoju w ramach Liturgii. Nie całuje się także Ewangeliarza ani krzyża.

Te powyższe rzeczy, wraz z powstrzymywaniem się od spożywania różnych produktów, dają wymiar ascezy wszystkich zmysłów człowieka – w każdym innym czasie Cerkiew, niezależnie od tradycji lokalnej, przecież dociera nabożeństwem właśnie do wszystkich zmysłów człowieka. Tu jednak mamy je wszystkie oczyścić, tak by nie prowadziły do grzechu, jak to stało się w przypadku Prarodziców, lecz by doprowadziły do Boga, i by jako nowy człowiek, oczyszczony, razem przejść z Chrystusem drogę Wielkiego Tygodnia.

W tygodniu wierni gromadzą się na nabożeństwach cyklu dobowego, sprawowanych częściej niż zwykle w parafiach (bo normalnie to głównie są one w monasterach); przychodzą zwłaszcza na nabożeństwo pokoju związane z wieczernią, które jest popularne w wieczory poniedziałkowe, wtorkowe i czwartkowe, a czasem głównie jednak piątkowe. Oto trzy hymny z tego nabożeństwa w różnych wykonaniach:

W środy czyta się Księgę Wyjścia i Joela, zaś w piątki Powtórzonego Prawa i Hioba. W poniedziałki, wtorki i czwartki – z wyjątkiem drugiego tygodnia mający swój osobny porządek czytań – przez cały Wielki Post realizowanych jest krok po kroku 19 cyklów czytań, które wywodzą sie z Jerozolimy z pierwszych wieków i były przeznaczone dla katechumenów – bo przecież Wielki Post przygotowywał (a wciąż przygotowuje, zwłaszcza na Zachodzie i w krajach misyjnych, do przyjęcia Prawosławia) do chrztu.

III ASCEZA
Tak jak w pozostałym Prawosławiu – wierni nie spożywają nic pochodzenia zwierzęcego, włącznie z rybami, tzn. te ostatnie bywają spożywane w soboty i niedziele, albowiem nie są to zwykłe dni, wtedy też pozwala się zjeść więcej.

Zabroniony jest także alkohol. W zależności od regionu gdzieniegdzie zabrania się również spożywania oliwy i miodu.

Przed wiekami w Wielkim Poście Ormianie spożywali tylko chleb, sól i wodę, stąd jedna z ormiańskich nazw Wielkiego Postu: Aghoohats – „chleb i sól”; inne to Medz Bahk – „Wielki Post” oraz Karasnortk „40 dni”.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s