Środa IV tygodnia Wielkiego Postu = Pół-poście

We wszystkich wschodnich tradycjach z wyjątkiem afrykańskich (koptyjska, etiopska, erytrejska) środa IV tygodnia Wielkiego Postu, czyli jego 24-ty dzień, jest bardzo ważna. Jest ona nazywana pół-pościem, bowiem tego dnia mija równo połowa Świętych Postów (Wielki Post + Sobota Łazarza i Niedziela Palmowa + Wielki Tydzień = 40 + 1 + 1 + 6 = 48 dni).
12523950_1262945543719691_643358365977075038_n

Poniżej krótki opis, jak to wygląda w różnych tradycjach. 

1. Aramejczycy i Indusi
W Cerkwiach aramejskiej (syriackiej) i malankarskiej (indyjskiej) tego dnia wyjątkowo sprawowana jest pełna Boska Liturgia – pozostałe dni powszednie w Wielkim Poście, a więc poza sobotą, niedzielą oraz Zwiastowaniem są aliturgiczne. Czytana jest Ewangelia J 3, 12-21 mówiąca o potrzebie wywyższenia Syna Człowieczego na Krzyżu – do tego przecież przygotowuje Wielki Post – i następuje to porównanie do czynu Mojżesza na pustyni będącego praobrazem Krzyża Paschalnego, Chrystusowego.

holy cross

Po Liturgii ma miejsce procesja z Krzyżem przez cerkiew oraz Zujoho – obrzęd podwyższenia na cztery strony świata rzeczy związanej z danym świętem. W tym przypadku jest to właśnie Krzyż – jak wspominałam w tekście o Niedzieli Krzyżopokłonnej w tradycji bizantyjskiej, Antiochia znała obrzęd wyniesienia Krzyża w środku Wielkiego Postu, a nie tylko w Wielki Piątek, jak to było w Jerozolimie. Za Antiochią poszły tradycja bizantyjska oraz aramejska i malankarska, przy czym ta pierwsza wynosi Krzyż właśnie w trzecią niedzielę – czyli w połowie Wielkiego Postu – zaś te drugie właśnie w środę czwartego tygodnia, czyli w połowie całego okresu postnego.

Tego dnia w tych Cerkwiach wspominany jest cud uzdrowienia króla Edessy Abgara poprzez przesłanie mu Mandylionu (chusty z wizerunkiem Chrystusa) oraz diakon Habib z Edessy (zamęczony w 324 roku).

Powyższe śpiewy były w malajalam, to teraz hymny na ten dzień z tradycji indyjskiej po angielsku (niektóre teksty bardzo zbliżone do tych z tradycji bizantyjskiej):

2. Tradycja bizantyjska
Jutrznia tego dnia ma pełny kanon składający się z 9, a nie 3 pieśni jak inne dni powszednie wielkopostne. Sprawowana jest Liturgia Uprzednio Poświęconych Darów jak w pozostałe środy Wielkiego Postu, przy czym od tego nabożeństwa aż do Wielkiej Środy włącznie na Liturgiach UPD jest odmawiana dodatkowa ektenia: konkretnie, za będących ku proswieszczeniu – znaczy, przygotowujących się bezpośrednio do chrztu. Niektórzy przyjmą chrzest w Sobotę Łazarza, zaś większość z nich – w Wielką Sobotę. Krzyż wciąż jest na środku świątyni, aż do piątku wieczór włącznie, dlatego też śpiewany jest hymn Krzyżowi Twemu pokłon oddajemy (cs. Krestu Twojemu poklanjajemsja) na szóstej godzinie w ramach troparionu proroctwa oraz po Liturgii. Kwestie Krzyża i pół-pościa są też zaznaczone w specjalnych hymnach tego dnia, np.:

Pośrodku ziemi cierpiałeś krzyż i mękę, Szczodry,
dając wszystkim niecierpiętliwość i wybawienie,
przez przepołowienie dzisiaj okresu postu.
Przeto wszyscy przedkładamy do pokłonu krzyż
i radośnie go całujemy,
abyśmy wszyscy stali się godnymi, Słowo Boże,
ujrzeć Twoje cierpienia i życiodajne zmartwychwstanie,
oświecani cnotami Bożymi.
[stichera wieczerni do „Panie wołam do Ciebie”]

Dzisiaj kłaniając się Krzyżowi Chrystusa, zawołajmy:
Raduj się, Drzewo Życia, które zniszczyłoś otchłań.
Raduj się, radości świata i zwycięzco zniszczenia.
Raduj się, odpędzający twoją mocą biesy, umocnienie wiernych,
oręż niewzruszony, zachowaj i uświęć tych, którzy ciebie całują.
[stichera wieczerni do „Panie wołam do Ciebie”]

Nagranie tego hymnu po angielsku:

Przepołowiwszy drogę poszczenia,
wiodącą do Twego czcigodnego Krzyża,
pozwól nam zobaczyć Twój Dzień,
który widział Abraham i rozradował się,
gdy z grobu wzgórza przyjął żywego Izaaka.
Pozwól i nam, którzyśmy przez wiarę zostali wybawieni od wroga,
stać się uczestnikami Tajemnej Wieczerzy,
w pokoju wołających: Oświecenie i Zbawco nasz, chwała Tobie!
[jedna ze sticher jutrzni]

17390584_498342417003084_7800428595884926064_o

Hymnografia też nieustannie przypomina, czym jest post – wszak jeszcze połowa nam została, dużo pracy jeszcze przed nami:

Ci, którzy w tajemnicy dokonują dobrych czynów
i oczekują duchowej odpłaty, nie okazują jej pośród targowisk i rozstajów,
ale raczej noszą ją w sercu, a Widzący wszystko, co tajemne,
daje nam nagrodę za wstrzemięźliwość.
Spełnijmy post nie z markotnymi twarzami,
ale modląc się nieustannie w izdebkach dusz naszych, zawołajmy:
Ojcze nasz, któryś jest w Niebiosach, nie wwódź nas w pokuszenie,
prosimy, ale zbaw nas ode złego.
[stichera wieczerni do „Panie wołam do Ciebie”]

Nagranie audio mp3 w cerkiewnosłowiańskim

O ormiańskiej praktyce tego dnia wspominałam w artykule Wielki Post w Cerkwi ormiańskiej.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s