V tydzień Wielkiego Postu

Piąty tydzień Wielkiego Postu jest ostatnim pełnym tego okresu – tzn. Świętej Czterdziesiątnicy. Dlatego też jest on wyjątkowy pod kilkoma względami.

I Coraz bliżej Święta, coraz bliżej Święta…
W Ewangelii minionej niedzieli (Mk 9, 17-31) mieliśmy pierwszą zapowiedź Wielkiego Tygodnia z ust samego Chrystusa, zaś na poniedziałkowej jutrzni słyszymy pierwszą zapowiedź pewnego wydarzenia poprzedzającego Wielki Tydzień, które de facto będzie sprężyną wydarzeń:

Panie, który pozwoliłeś nam uprzedzić dzisiejszy dzień,
święty tydzień świetliście jaśniejący i poprzedzający
budzące bojaźń powstanie Łazarza z martwych,
pozwól Twoim sługom z bojaźnią Twoją
przejść pole bitwy postu, wszystko spełniając.

Oczywiście, mowa tu o wskrzeszeniu Łazarza, które będzie na nowo uobecnione i świętowane w pierwszy dzień po zakończeniu Wielkiego Postu, w Sobotę Łazarza.

112779.p.jpg
II Środa/czwartek – Kanon św. Andrzeja i nie tylko
W środę na Liturgii Uprzednio Poświęconych Darów następują dwie drobne zmiany, ale to tylko na Liturgii UPD tego dnia: zamiast katyzmy osiemnastej, recytowana jest siódma. Poza tym, oprócz kilku sticher dnia, są śpiewane/czytane 24 stichery z Kanonu św. Andrzeja z Krety, na ton 4 (a nie 6, jak sam kanon) i poprzetykane nie zawołaniem „Zmiłuj się nade mną, Boże”, lecz stychami psalmów, na które powinno się robić po trzy pokłony.

W nocy ze środy na czwartek w tym tygodniu sprawowana jest szczególna jutrznia wielkopostna, o charakterze czuwającym – tak, jak w Wielkim Tygodniu. Powinna być ona sprawowana w nocy, jednak w praktyce parafialnej przenosi się ją na wieczór przed, i to na godziny bardziej wieczerni (17-18), niestety.

Głównym elementem jutrzni tej nocy jest Wielki Kanon Pokutny św. Andrzeja z Krety. Czytany już nie w częściach, jak w Czystym Tygodniu, lecz na raz, w całości. Można by rzec, że to podsumowanie naszych dotychczasowych wysiłków wielkopostnych, lustro porównawcze (w jakim stanie byliśmy gdy kanon był czytany po raz pierwszy, w częściach, a w jakim teraz), jak i szansa na ostatnie wskazówki, co możemy i powinniśmy poprawić, zanim dojdziemy z Chrystusem do przedmieść Jerozolimy, tj. Betanii – rodzinnej miejscowości Łazarza.

Z racji że w ramach kanonu jutrzni czytany jest ten wielki, to choć jest to dzień powszedni Wielkiego Postu, nie czyta się/śpiewa kantyków biblijnych.

Po szóstej pieśni kanonu śpiewanych jest 9 błogosławieństw przetykanych troparionami, na błogosławieństwa robi się pokłony – tego w Czystym Tygodniu na nabożeństwie Kanonu nie było. Co więcej, następnie czyta się synaksarion.

Obszerny fragment Kanonu św. Andrzeja po serbsku, śpiew również serbski

Na tej czuwającej jutrzni czytany jest również żywot św. Marii Egipcjanki, której poświęcona jest ostatnia, czyli piąta niedziela Wielkiego Postu. Z racji tego oraz wezwań do niej (Czcigodna Matko Mario, módl się za nami do Boga!, cs. Prepodobnyja Mati Marije, moli Boga o nas!), w niektórych słowiańskich tradycjach nazwa tej jutrzni to Mariino Stojanije (Maryjne Czuwanie – ale nie w znaczeniu Bogurodzicy rzecz jasna).

Należy też zaznaczyć, iż jeśli święto Zwiastowania Bogurodzicy wypada w czwartek piątego tygodnia, to jutrznia z czytaniem kanonu przekładana jest na noc z poniedziałku na wtorek tegoż tygodnia.

III Czwartek – Liturgia Uprzednio Poświęconych Darów
By się wzmocnić po czuwaniu środowo/czwartkowym i zarazem przed piątkowo/sobotnim, Cerkiew pozwala na sprawowanie Liturgii UPD wyjątkowo też w czwartek, która ma się zacząć nieco wcześniej ze względu na trud czuwania. Poza tym Liturgia ma zwyczajny dla UPD przebieg.

IV Piątek/Sobota – Akatyst Zwiastowania
Na Liturgii UPD oprócz sticher postnych czytane są cztery do Bogurodzicy.

W nocy następuje druga czuwająca jutrznia, tak jak ta ze środy na czwartek oraz te z Wielkiego Tygodnia. Choć, oczywiście, w praktyce parafialnej jest ona raczej sprawowana w piątek wieczór (przy czym bywa, że jednak po wieczornej Liturgii UPD, tj. późniejszym wieczorem, co jest już bliższe temu, jak powinno być). Po początkowych modlitwach jutrzni wielkopostnej czytany jest Akatyst Zwiastowania Bogurodzicy, w całości – czyli, w przypadku tradycji południowych, które czytały Akatyst dzielony na cztery części przez pierwsze cztery piątki Wielkiego Postu, to też swoiste podsumowanie i refleksja nad sobą, skontrastowanie siebie z czasu czytania czterech części, a gdy teraz Akatyst jest w całości. Stąd też piąta niedziela Wielkiego Postu nazywana jest Sobotą Akatystu.

Ifrahi ja ‚Arusa la ‚Arus laha – Raduj się Oblubienico bez Oblubieńca dla/u Niej

Akatyst.jpg

I piękny śpiew tegoż zawołania-refrenu po arabsku:

Po zestawie trzeciego ikosu i czwartego kontakionu czytane są Eulogitaria za zmarłych (bo to jednak jutrznia sobotnia), po czym dalej czyta się Akatyst.

Po zestawie szóstego ikosu i siódmego kontakionie rozpoczyna się śpiew Kanonu Bogurodzicy (więcej o nim + nagrania tutaj). Po trzeciej pieśni kanonu kontynuuje się Akatyst.

Po zestawie dziewiątego ikosu i dziesiątego kontakionu śpiewa się dalej Kanon. Po jego szóstej pieśni czyta się następne części Akatystu, już do jego końca. Po tym czytany jest synaksarion dnia, a następnie kończy się śpiewać pozostałe trzy pieśni Kanonu.

W monasterze Wałaam (Rosja)

W mołdawskiej parafii w Paryżu

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s