Wielki Post w Cerkwi koptyjskiej

Czas na kilka słów o tym, jak wygląda Wielki Post u prawosławnych Egipcjan, a prywatnie jednej z moich ulubionych tradycji, czyli w Kościele koptyjskim.

539873_10150938512177497_1755453789_n

I DNI
Święte Posty w Cerkwi koptyjskiej trwają 55 dni i mają następujący schemat:
a) Tydzień Przygotowawczy – z wprowadzanymi prawiłami żywieniowymi i hymnami już wielkopostnymi od kilku wieków
b) 40 dni Wielkiego Postu
c) Sobota Łazarza i Niedziela Palmowa
d) Wielki Tydzień (nazywany również Tygodniem Męki lub Tygodniem Paschy lub Świętym Tygodniem)

Pierwotnie egipscy chrześcijanie zaczynali Wielki Post dzień po Epifanii ze względu na słowa Ewangelii mówiącej o tym, co było tuż po Chrzcie Chrystusa: Pełen Ducha Świętego, powrócił Jezus znad Jordanu i przebywał w Duchu [Świętym] na pustyni czterdzieści dni, gdzie był kuszony przez diabła. Nic w owe dni nie jadł, a po ich upływie odczuł głód. (Łk 4, 1-2). Ten post był zwieńczony starotestamentową Paschą 22 dnia miesiąca meszir (około 1 marca). Dopiero po kilku tygodniach następował Wielki Tydzień zwieńczony nowotestamentową Paschą. Pewien czas później papież Aleksandrii Dymitr (zm. 232) ustanowił Wielki Post jako przygotowawczy do Wielkiego Tygodnia.

Niedziele:
1. Pierwsza przygotowawcza (Mt 6, 1-18) [ta sama Ewangelia co w ostatnią niedzielę przygotowawczą w tradycji bizantyjskiej]
2. Druga przygotowawcza (Łk 11, 1-13)
3. Niedziela Kuszenia (Łk 4, 1-13)
4. Niedziela o Synu Marnotrawnym [tak jak druga Przedpościa w tradycji bizantyjskiej, zgodna z kanonem drugiej niedzieli Wielkiego Postu rytu bizantyjskiego]
5. Niedziela o Samarytance (J 4, 1-42)
6. Niedziela o Paralityku
7. Niedziela o Ślepcu

10888760_846013608773163_1988757648623470157_n

Te trzy ostatnie niedziele w tradycji bizantyjskie są w okresie Świętej Pięćdziesiątnicy.

II NABOŻEŃSTWA
Warto na początku zaznaczyć, iż w koptyjskim Wielkim Poście nie ma dni aliturgicznych, aczkolwiek Liturgia dni powszednich a sobót i niedziel różni się.
Część hymnów i modlitw Liturgii – w tym ostatni fragment Anafory Eucharystycznej – są zmienione, niektóre mają też specjalną, wielkopostną melodię.

W tradycji koptyjskiej w trakcie Komunii wiernych śpiewa się psalm 150, który na niektóre święta ma specjalny refren, takowy posiada również Wielki Post:
Jezus Chrystus pościł dla nas czterdzieści dni i czterdzieści nocy.

W dni powszednie, tak jak w tradycji bizantyjskiej, Liturgia łączy się bezpośrednio z godzinami kanonicznymi, przy czym aż od trzeciej, kończąc na powieczerzu – wieczerni się nie odprawia w dni powszednie Wielkiego Postu. Dlatego też Liturgia jest sprawowana popołudniu lub wieczorem – tak jak Liturgia Uprzednio Poświęconych Darów w tradycji bizantyjskiej.

W pierwszy dzień Wielkiego Postu, tj. Czysty Poniedziałek oraz w jego ostatni, 40-sty dzień, tj. Piątek Palmowy, nabożeństwa nie są typowymi dla powszednich dni wielkopostnych, lecz czerpią z sobót i niedziel Wielkiego Postu.

W dni powszednie sprawuje się raczej Liturgię św. Cyryla Aleksandryjskiego (spadkobierczyni w prostej linii jednej z najbardziej starożytnych Liturgii – św. Marka, która bywa sprawowana okazyjnie w niektórych Cerkwiach bizantyjskich). Tutaj znajduje się jej angielski tekst. Oto końcowy (zmienny) fragment Anafory Eucharystycznej z tejże Liturgii:

Natomiast w soboty i niedzielę celebrowana jest Liturgia św. Bazylego Wielkiego.

Każdy tydzień ma swoją hymnografię i czytania.

Pieśń bazująca na jednej z doksologii wielkopostnych:

Nie ma dodatkowych nabożeństw wielkopostnych z wyjątkiem ostatniego dnia. Mianowicie, w piątek, dzień przed Sobotą Łazarza, odbywa się powszechny sakrament namaszczenia świętymi olejami, na uzdrowienie dusz i ciał. W Cerkwiach bizantyjskich – w zależności, która to – również odbywa się on albo w Piątek Palmowy (raczej praktyka słowiańska) lub w Wielką Środę albo Wielki Czwartek rano (praktyki południowe).

585

Nagranie tegoż nabożeństwa:

Łatwo też zauważyć, iż nie ma specjalnego koloru szat liturgicznych – bierze się to z tego, że Koptowie mają najprostsze szaty, choć jeszcze do pierwszych lat XX wieku były one trochę bardziej bogate, przynajmniej jeśli chodzi o biskupów. Obecnie jedyną możliwą zmianą są czarne epitrachile (stuły), stosowane w Niedzielę Palmową Wieczór oraz w Wielki Piątek.

III ASCEZA
Zabronione są mięso, ryby i owoce morza, nabiał oraz alkohol. W dni powszednie wierni nie jedzą nic do wieczora (stąd praktyka wieczornych Liturgii), a przynajmniej do południa. W egipskiej tradycji nie ma rozróżnienia stopnia postu z/bez oleju, stąd też olej jest raczej używany w Wielkim Poście przez Koptów.

Falafel – popularna wielkopostna potrawa wśród prawosławnych na Bliskim Wschodzie

imagebfafbas

Wielkopostne czuwanie z 2016 roku:

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s