III Niedziela Paschy – Niewiast Niosących Wonności (Żen Mironosic)

Trzecia Niedziela Paschy poświęcona jest pierwszym świadkom Zmartwychwstania Chrystusa – czyli niewiastom, które zaniosły wonności do grobu Swego Pana, by dopełnić obrzęd pogrzebu, poczyniony wcześniej naprędce ze względu na szabat i (żydowskie) święto Paschy. To one przekazały wieść o pustym grobie Apostołom. Tak ważna rola w Historii Zbawienia… Nic więc dziwnego, że ta niedziela nosi miano „Prawosławnego Dnia Kobiet”. Ósmy marca jest bardziej komunistyczny, by wyprzeć dzisiejszy dzień i szczególną rolę kobiety (doświadczyć Zmartwychwstania i Je głosić), a także by zaburzyć Wielki Post, który ósmego marca jest prawie zawsze.

13241336_10154091009880330_479253700805355774_n

Tego dnia wspominani są jednak też ci mężczyźni, dzięki którym pogrzeb jakkolwiek zgodny z obyczajem w wielkopiątkowy wieczór mógł się odbyć: mianowicie, Józef z Arymatei i Nikodem.

Znamy tylko niektóre imiona z kobiet, które o świcie Czytaj dalej „III Niedziela Paschy – Niewiast Niosących Wonności (Żen Mironosic)”

Kwestia (nie)postu w okresie Świętej Pięćdziesiątnicy

Po długim okresie postu nadchodzi dzień Paschy i Tydzień Paschalny (vel Światły Tydzień), i wtedy jest oczywistym, że postu w chrześcijańskim świecie nie ma, jak długi i szeroki.

Ale jak wygląda (nie)post w okresie Świętej Pięćdziesiątnicy, tj. od Paschy do Zesłania Świętego Ducha?

Tradycje antiocheńska (a za tym arabska, aramejska i indyjska), aleksandryjska (czyli egipska, a za tym etiopska i erytrejska) i ormiańska wyraźnie mówią, że postu nie ma w środy i piątki całego okresu Pięćdziesiątnicy. Dlaczego? Odpowiedź jest oczywista: to czas największego tryumfu oraz radości Cerkwi i Jej wiernych, a Chrystus Oblubieniec jest z nami. 13100937_10153360531321548_8674310281361352220_n

Tradycja zachodnia tego nie praktykuje, tzn. zachowuje Czytaj dalej „Kwestia (nie)postu w okresie Świętej Pięćdziesiątnicy”

„Nowa Niedziela – Pan mój i Bóg mój” – metropolita Aleppo Paweł (Jazidżi) na Niedzielę Przewodnią

Pierwotnie ten tekst w moim tłumaczeniu ukazał się na cerkiew.pl. Metropolita Paweł to syryjski hierarcha porwany cztery lata temu, jego los do dziś pozostaje nieznanym. Przy polskim tłumaczeniu warto dodać, iż hierarcha używa tu różnych arabskich słów związanych z czynnością „widzenia”. To, co w polskim tekście występuje jako „ujrzeć/widzieć na własne oczy”, w oryginalne arabskim jest jednym słowem (‘āyyana) od rdzenia oznaczającego „oczy” – nie jest to ani „być świadkiem/oglądać” (šāhada), ani „widzieć” (ra’ā), ani „ujrzeć/dostrzec” (lāḥaḏa).

 

Pan mój i Bóg mój! – to okrzyk ucznia, który ujrzał na własne oczy zmartwychwstanie Chrystusa. Dzisiaj Chrystus ukazuje się po raz szósty od Niedzieli Paschy; wcześniej Chrystus ukazał się Piotrowi, uczniom zmierzającym do Emaus, Marii, innym Mariom, i dziesięciu apostołom.

image[2]

Niedziela ta nazywana jest „Nową”, i taka jest też druga Czytaj dalej „„Nowa Niedziela – Pan mój i Bóg mój” – metropolita Aleppo Paweł (Jazidżi) na Niedzielę Przewodnią”

Niedziela Antypaschy – Niedziela o Tomaszu

Pierwsza niedziela od Paschy (inaczej II Niedziela Paschy) ma wiele nazw. Dwie wspomniane w tytule, lecz także Niedziela Przewodnia, Nowa Niedziela

Niedziela ta jest niewątpliwie jednym z najstarszych świąt chrześcijańskich, obecna we wszystkich rytach wschodnich i zachodnich. Wynika to z Ewangelii (J 20, 19-31): Chrystus ukazał się Swym dziesięciu uczniom w Dniu Zmartwychwstania (tj. Niedzielę Paschy), lecz jak widać po liczbie apostołów, nie było wówczas Tomasza. Zatem, na ósmy dzień Chrystus znowu przez zamknięte drzwi Wieczernika przeszedł, i ukazał się wszystkim, włącznie z Tomaszem. Wyznanie Tomasza, jakie następuje, to potwierdzenie Mesjańskości, Boskości i Zmartwychwstania Jezusa: Pan mój i Bóg mój!.

08_09_12_3472.jpg

Zatem widzimy, Niedziela Antypaschy to ósmy dzień. Czytaj dalej „Niedziela Antypaschy – Niedziela o Tomaszu”

Porządek liturgiczny Nocy Paschalnej

Wpis późniejszy, aniżeli jedenasta godzina (patrz Homilia Wielkanocna św. Jana Chryzostoma) w wyniku różnych czynników. Aczkolwiek przez swą długość, bogactwo i nade wszystko treść, warty oczekiwania ;P

Podam tu schemat, jak wygląda służba (de facto cykl nabożeństw) Nocy Paschalnej w rycie bizantyjskim; aczkolwiek należy tu zaznaczyć, iż tzw. zautrenia i początek jutrzni dosyć podobnie wyglądają w różnych rytach wschodnich.

I POŁUNOSZCZNICA PASCHALNA
O tej pisałam we wpisie Koniec Wielkiej Soboty = Koniec Triody Postnej, więc pozwolę sobie tylko zalinkować 😉 Grunt, że zaczyna się o około 23, przed północą.

II ZAUTRENIA
Od niej rozpoczyna się korzystanie z drugiej księgi liturgicznej, tzw. Triody Kwietnej lub Pentekostarionu, której treść obejmuje okres od Paschy do Niedzieli Wszystkich Świętych.
1. Śpiew hymnu Przyjdźcie otrzymać Światłość [we wszystkich tradycjach oprócz niektórych wschodniosłowiańskich], wierni zapalają od kapłana świece [wszędzie]

Ten hymn śpiewany jest dopóki dopóty wszyscy nie zapalą świeczek.

2. Okadzenie ołtarza, śpiew trzykrotny kapłanów, za każdym razem głośniejszy, hymnu (cs. Woskresenije Twoje):
Zmartwychwstanie Twoje Chryste Zbawicielu, aniołowie opiewają na Niebiosach,
i nam na ziemi, pozwól czystym sercem Ciebie wychwalać.

Stopniowo zapalają się wszystkie możliwe światła świątyni, a nie tylko te trzymane przez wiernych. Zostaje zdjęta/zsunięta zasłona ołtarzowa, otwierają się carskie wrota, jak odwalenie kamienia otwiera pusty grób. Carskich wrót od tego momentu nie zamyka się aż do Paschalnej Soboty! Otwarte wrota ikonostasu - symbol kamienai odwalonego od grobu.jpg

Krzyż (gdzieniegdzie mający drugą stronę, Czytaj dalej „Porządek liturgiczny Nocy Paschalnej”

PASCHA – CHRYSTUS ZMARTWYCHWSTAŁ!

Wielka Niedziela. Wielkanoc. Zmartwychwstanie Pańskie. Święto Świąt.

Być uśmierconym, pogrzebanym i zmartwychwstałym z Chrystusem.jpg

Jeżeli ktoś dźwigał postu udręki, niechże otrzyma dziś słuszną zapłatę (…) Ci, co pościli i co nie pościli, weselcie się dziś. Uczta przygotowana, rozkoszujcie się wszyscy. Baranek przygotowany, niech nikt nie wyjdzie głodny. Wszyscy nasyćcie się ucztą wiary, wszyscy przyjmijcie bogactwo miłosierdzia.
[z Homilii Wielkanocnej św. Jana Chryzostoma czytanej w Paschalną Noc]

8RPO7pU

Troparion:
Chrystus powstał z martwych,
śmiercią podeptał śmierć,
i będącym w grobach życie darował.

Jego śpiew w około 42 językach (trzecia część może w przyszłym roku):  Czytaj dalej „PASCHA – CHRYSTUS ZMARTWYCHWSTAŁ!”

Koniec Wielkiej Soboty = Koniec Triody Postnej

Około godziny 23 w Wielką Sobotę sprawowana jest połunoszcznica – czyli nabożeństwo normalnie celebrowane o północy, a od Wielkiego Czwartku do Niedzieli Antypaschy w ogóle go nie ma, z wyjątkiem dzisiaj.

Pełny mrok, melorecytowane modły. Po raz ostatni aż do święta Zesłania Św. Ducha czyta się modlitwę do Świętego Ducha Królu Niebieski (cs. Cariu Niebiesnyj). Również czynimy ostatnie pokłony do tego święta – przed płaszczanicą.

Śpiewany jest jeszcze raz Kanon Wielkiej Soboty.

W trakcie śpiewu dziewiątej – czyli ostatniej – jego pieśni, która zaczyna się od słów Nie płacz nade Mną, Matko, bo powstanę i wysławię się, płaszczenica jest odnoszona za ikonostas na ołtarz, gdzie będzie aż do święta Wniebowstąpienia.

zIMG_9218

Potem jest śpiewany jeszcze ten oto troparion:  

Czytaj dalej „Koniec Wielkiej Soboty = Koniec Triody Postnej”

Święta i Wielka Sobota liturgicznie – cz. 2 (Boska Liturgia)

Liturgia Wielkiej Soboty jest niewątpliwie jedną z najbardziej specyficznych i rozbudowanych w ciągu roku, której rodowód z jednej strony jest starożytny i sięga początków chrześcijaństwa, a z drugiej jej przesłanie ewoluowało na przestrzeni wieków.

Pierwotnie była to pierwsza Liturgia Paschalna, nocna. Potem w Kościołach wschodnich zmieniła ona charakter na bardziej proroczy – przecież płaszczenica (Grób Pański) jest na środku świątyni; ba, wyjątkowo w niektórych miejscach Liturgię sprawuje się NA płaszczenicy, a nie na antymisie za ikonostasem; antymis to przecież też wizerunek Chrystus w grobie, z tym że w ołtarzu, i jest tam zawsze.

uuy.jpg

W pewnych elementach, a zwłaszcza czytaniach, wschodnia Wielkosobotnia Liturgia jest odpowiednikiem zachodniej Liturgii Wigilii Paschalnej, przy czym w rzymskim-katolicyzmie ma ona już paschalny charakter i jest późno-wieczorna lub wręcz nocna; zdaje się jednak, że przed reformami Wielkiego Tygodnia w 1955 roku w Kościele rzymskokatolickim także i tam tam Liturgia miała charakter wielkosobotni z motywem proroczym, i była nie późno-wieczorna, a popołudniowa.

Tymczasem wschodnia Liturgia Wielkiej Soboty – niezależnie czy to ryt bizantyjski, Czytaj dalej „Święta i Wielka Sobota liturgicznie – cz. 2 (Boska Liturgia)”