Sobota Wskrzeszenia Łazarza – liturgicznie i obyczajowo

1. Jutrznia z hymnami zmartwychwstania, po raz ostatni do Wielkiej Nocy, i zarazem jedyny raz w roku poza niedzielą i okresem paschalnym. 22208_783970235024907_5894361460891103160_n

2. Boska Liturgia św. Jana Chryzostoma, z konsekracją Darów.

3. To jedyne święto poza gronem dwunastu wielkich (oraz Paschą, Wielkim Czwartkiem i Wielką Sobotą), któremu przysługuje hymn zwany zadostojnik – na Liturgii zamiast zwyczajnego hymnu do Bogurodzicy Dostojno jest, śpiewa się irmos (czyli pierwszą zwrotkę) dziewiątej pieśni kanonu danego dnia. Nagranie greckie:

Nagranie rumuńskie:

Nagranie angielskie

4. Szaty liturgiczne są nie fioletowe czy czarne, lecz złote – po raz pierwszy od poranka Niedzieli Przebaczenia Win; można nawet spotkać się z białym, choć dla mnie osobiście to już przegięcie 😉

5. Troparion tego święta jest wspólny i dla Niedzieli Palmowej (choć ta ma jeszcze swój drugi), co podkreśla związek tych dwóch dni. To wyjątkowy przypadek. Nagranie w 10 różnych językach i jeszcze większej ilości wariantów melodycznych:

6. Na Liturgii zamiast zwyczajnego trisagionu Święty Boże, Święty Mocny… śpiewa się Wszyscy, którzy zostaliście ochrzczeni w Chrystusie… (cs. Jelici wo Hrista), gdyż jest to jeden z dni tradycyjnie przeznaczonych na chrzty – katechumeni przygotowali się do tego przez cały Wielki Post; niektórzy jednak chrzest i/lub bierzmowanie przyjmą dopiero w Wielką Sobotę albo w Wielką Noc. To że jest to jeden z „chrzcielnych” dni świadczy też fakt, że wiele serbskich rodzin ma jako Slavę właśnie Sobotę Łazarza – czyli, ich przodek jako pierwszy z rodziny właśnie tego dnia przyjął chrzest. Śpiew po grecku tegoż hymnu:

7. Trwa post, ale jest łagodniejszy, tj. można zjeść bardziej obficie no i rybę (mnisi jedzą ikrę rybią, jak się wdrażamy w szczegóły ;p).

8. Cypryjczycy i Grecy mają specjalne potrawy na ten dzień oraz kolędy, tzw. lazarines:

Kolędy na to święto śpiewają również Rumuni oraz Bułgarzy:

U Bułgarów tego dnia po Liturgii dziewczynki chodzą po domach z wieńcami na głowie, śpiewając Łazarzowe kolędy, zwiastując wiosnę-zmartwychwstanie; mieszkańcy nawiedzanych domów obdarowują je jajkami i słodyczami, które już za osiem dni będą mogły być spożywane 😉

9. Prawosławni Arabowie stworzyli piękną pieśń paraliturgiczną na procesję i udzielanie Eucharystii Raduj się Betanio.

10. W Palestynie istniał obyczaj do XX wieku – teraz nie wiadomo czy praktykowany, może na wsi – że dzieciaki chodziły od domu do domu, jako kolędnicy, pukając do drzwi krzycząc „Łazarzu obudź się!”, po czym się kładły, i gospodarz otwierał drzwi i dawał słodycze tym kolędnikom, którzy się zrywali jak Łazarz, i szli dalej.

11. W Serbii popołudniu odbywają się procesje, dzieci zakładają na głowy wieńce laurowe (symbol zwycięstwa i zmartwychwstania) – podobnie jak w Bułgarii, zaś na szyję taki specjalny dzwonek (chyba na znak „przebudzenia się” Łazarza); osobiście przyczepiam go do palemki, żeby nie wyglądać dziwnie 😉

45_1000x0

12. Koptowie przestają używać melodii wielkopostnych (przykład jednego z ich hymnów na ten dzień), zaś Ormianie po raz pierwszy od czasu Wielkiego Postu przystępują do Eucharystii, nie licząc święta Zwiastowania. Jeden z ormiańskich hymnów na to święto:

13.  Od Soboty Łazarza do Niedzieli Antypaschy nie śpiewa się nabożeństw ku czci świętych ani nie czyta ich żywotów – ich imiona są wymieniane tylko przy rozesłaniu na końcu nabożeństw – ponieważ w tym czasie skupiamy się tylko na Chrystusie: najpierw Cierpiącym, a potem Tryumfującym. Owe żywoty (tj. synsakrion) i kanony świętych były czytane uprzedzająco na powieczerzach w dni powszednie, począwszy od drugiego poniedziałku Wielkiego Postu do jego końca.

14. Wieczorem we wszystkich cerkwiach ma miejsce wielka wieczernia, która łączy treściowo Sobotę Łazarza i Niedzielę Palmową; na niej jest też uroczysta litija (poświęcenie specjalnego chleba i oleju za wstawiennictwem wszystkich świętych). W tradycjach wschodniosłowiańskich po tym generalnie następuje Jutrznia już Niedzieli Palmowej, zaś w innych tradycjach to dzieje się następnego dnia rano. Wobec tego też wschodni Słowianie święcą palmy dwa razy: pierwszy raz właśnie wieczór Soboty Łazarza, zaś drugi w przedpołudnie Niedzieli Palmowej.
Oto jeden z hymnów tej wieczerni, choć w koncertowej aranżacji:

Na sześć dni przed Paschą, przybył Jezus do Betanii,
aby wezwać zmarłego przed czterema dniami Łazarza
i głosić zmartwychwstanie. Spotkały zaś Go niewiasty,
Marta i Maria, siostry Łazarza, wołając do Niego:
Panie, gdybyś tu był, nie umarłby brat nasz!
Wtedy rzekł do nich: Czyż nie powiedziałem wam:
Wierzący we mnie, choćby i umarł, żyć będzie?
Pokażcie mi, gdzie go położyliście.
I Stwórca wszystkich zawołał do niego:
Łazarzu, wyjdź z grobu!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s