III Niedziela Paschy – Niewiast Niosących Wonności (Żen Mironosic)

Trzecia Niedziela Paschy poświęcona jest pierwszym świadkom Zmartwychwstania Chrystusa – czyli niewiastom, które zaniosły wonności do grobu Swego Pana, by dopełnić obrzęd pogrzebu, poczyniony wcześniej naprędce ze względu na szabat i (żydowskie) święto Paschy. To one przekazały wieść o pustym grobie Apostołom. Tak ważna rola w Historii Zbawienia… Nic więc dziwnego, że ta niedziela nosi miano „Prawosławnego Dnia Kobiet”. Ósmy marca jest bardziej komunistyczny, by wyprzeć dzisiejszy dzień i szczególną rolę kobiety (doświadczyć Zmartwychwstania i Je głosić), a także by zaburzyć Wielki Post, który ósmego marca jest prawie zawsze.

13241336_10154091009880330_479253700805355774_n

Tego dnia wspominani są jednak też ci mężczyźni, dzięki którym pogrzeb jakkolwiek zgodny z obyczajem w wielkopiątkowy wieczór mógł się odbyć: mianowicie, Józef z Arymatei i Nikodem.

Znamy tylko niektóre imiona z kobiet, które o świcie w Pierwszy Dzień Tygodnia poszły kierowane miłością i pragnieniem zachowania tradycji do grobu Zbawiciela, nie bojąc się prześladowań – bo przecież uczniowie płci męskiej zamknęli się z obawy przed Żydami w Wieczerniku na cztery spusty, dwóch innych  zrezygnowanych postanowiło iść do Emmaus, a Judasz zdradził i się powiesił.  Cytując tu za synaksarionem tej niedzieli:

Niewiast z wonnościami było dużo, ale ewangeliści wymieniają jedynie najwybitniejsze, a inne przemilczają. Pierwszą wśród nich była Maria Magdalena, z której Chrystus wypędził siedem biesów. Tradycja podaje, że przybywszy do Rzymu po Wniebowstąpieniu Chrystusa, głosiła Chrystusa cesarzowi Tyberiuszowi, a Piłata z arcykapłanami oddała śmierci. Po pewnym czasie zmarła w Efezie i została pogrzebana przez Jana Teologa. Cesarz Leon Filozof przeniósł jej ciało do Konstantynopola. Druga to Salome, córka Józefa Oblubieńca, która za męża miała Zebedeusza. To ona urodziła Jana Ewangelistę i Jakuba. Józef miał bowiem czworo dzieci: Jakuba, zwanego w Ewangelii „Mniejszym”, Jozesa, Szymona, Judę i trzy córki: Esterę, Tamar i Salome, żonę Zebedeusza. Dlatego też, gdy słyszysz w Ewangelii o Marii, Matce Jakuba Mniejszego i Jozesa, to wiedz, że chodzi o Bogurodzicę, bowiem Bogurodzica była uważana za matkę dzieci Józefa. Wynika z tego, że Jan Ewangelista był krewnym Jezusa jako syn Jego siostry. Trzecią z niewiast niosących wonności była Joanna, żona Chuzy, który był zaufanym człowiekiem i zarządcą dóbr króla Heroda. Czwarta i piąta to Maria i Marta, siostry Łazarza, szósta to Maria, żona Kleofasa, i siódma Zuzanna. Było też wiele innych, jak opowiada święty Łukasz, gdy mówi: „i wiele innych, które służyły im usługiwały ze swego mienia” (źródło, gdzie jest zarazem pełny tekst).

Albańska ikona:

11119127_712848995503868_2952261049467725705_n.jpg

Co ciekawe, to jest ostatnia niedziela w Okresie Paschalnym, która swym przesłaniem i Ewangelią nawiązuje bezpośrednio do Zmartwychwstania. Kolejne niedziele tego czasu będą po prostu wiarę w Zmartwychwstanie Chrystusa umacniać, ponadto przecież ciągle będą śpiewane hymny paschalne.

Niedziela dzisiejsza ma swoją hymnografię, ale już nie status osobnego święta, jak to było w przypadku Niedzieli o Tomaszu, dlatego np. wykonuje się Eulogitaria Zmartwychwstania (po raz pierwszy w niedzielę aż od V Niedzieli Wielkiego Postu, czyli, bagatela, czterech tygodni). Ma aż trzy tropariony, śpiewane bezpośrednio po sobie, wszystkie na ton drugi:

Kiedy zstąpiłeś do śmierci, Życie nieśmiertelne,
wtedy otchłań zmartwiała od blasku Twego Bóstwa,
kiedy zaś i umarłych podźwignąłeś z głębin otchłani,
wszystkie moce niebios wołały:
„Życia Dawco, Chryste Boże nasz, chwała Tobie!”

Dostojny Józef z drzewa zdjął przeczyste Twoje ciało,
całunem czystym owinął i wonnościami namaściwszy w nowym złożył grobie.
Lecz na trzeci dzień zmartwychwstałeś Panie, dając światu wielkie miłosierdzie.

Przed niewiastami niosącymi wonności,
przy grobie stanął Anioł i zawołał:
„Wonności dobre są dla zmarłych, Chrystus zaś okazał się niedostępny zepsuciu”.
Zaśpiewajcie przeto:
Zmartwychwstał Pan, dając światu wielkie miłosierdzie!

Ktoś pomyśli: już gdzieś to słyszałem niedawno… Oczywiście! To są te same hymny, co z Wielkiej Soboty, jednak – z wyjątkiem pierwszego troparionu – okraszone pewnymi istotnymi dodatkami. Hymn Dostojny Józef (cs. Blagoobraznij Ijosif) kończył się na „grobie”, zaś utwór Przed niewiastami (cs. Mironosicam żenam) na słowie „zepsuciu”. Bo teraz już wiemy, jak ta historia się skończyła, a de facto – jak się zaczyna. Ba, teraz już sobie przypomnieliśmy dobitnie, że śmierć człowieka na grobie i rozkładzie ciała się nie kończy. A to dzięki Paschalnej Ofierze Jezusa Chrystusa.

Tu też warto zaznaczyć, iż tropariony te w tradycjach wschodniosłowiańskich są śpiewane na zwyczajowy ton drugi, a nie bułgarski, jak w Wielkim Tygodniu.

Pierwszy troparion w gruzińskim wykonaniu:

Trzeci troparion w rosyjskim śpiewie:

Ewangelia na Liturgii (Mk 15,43–16,8) rozpoczyna się od opisu pogrzebu Chrystusa, a kończy na pustym grobie, który na trzeci dzień od tego wydarzenia ujrzały bogobojne niewiasty.

Ormiańska ikona:

Auferstehung ormianska ikona.jpg

Teraz zatem przez cały tydzień będziemy w hymnach Cerkwi słyszeć o kobietach niosących wonności oraz Józefie i Nikodemie. Bo o ile w Wielkim Poście hymny przygotowywały do niedzieli i jej treści, tak w Triodie Kwietnej niedziela – począwszy od Niedzieli Paschy – jest tą rozpoczynającą tydzień, a nie wieńczącą; oprócz Paschy, która jest zarazem wieńczącą Wielki Tydzień, jak i rozpoczynającą Światły Tydzień.

Również w trzecim tygodniu Paschy, tak jak w poprzednich dwóch tygodniach, i tak aż do Wniebowstąpienia, będziemy codziennie słyszeć standardowe hymny paschalne, tj. m. in. troparion, kontakion i kanon Paschy oraz hymn generalnie tylko z niedzielnej jutrzni: Zmartwychwstanie Chrystusa zobaczywszy (cs. Woskresenije Hristowo widiewsze).

Skoro dzień kobiet, to paschalne śpiewy mp3 po angielsku w żeńskim wykonaniu chóru Eikona:

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s