V Niedziela Paschy – o Samarytance

To już nie pierwsza niedziela Okresu Paschalnego, że mamy wątek kobiecy 😉
Niedziela o Samarytance, w którą czyta się Ewangelię J 4, 5-42, kontynuuje wątek Jezusa jako Chrystusa (Mesjasza) oraz wody – Chrystus jako Źródło. Uzdrowicielska woda była tydzień temu w sadzawce Betesda, w ostatnią środę nie raz – w tym troparionie – z racji święta Połowy Pięćdziesiątnicy słyszeliśmy słowa o Źródle Życia Wiecznego. Nie inaczej jest dzisiaj, gdy Chrystus spotyka przy studni Jakubowej Samarytankę, potem w tradycji nazwaną Fotyną (cs. Swietłaną).

Samaritan Woman3

Spotkanie niezwykłe z kilku powodów. Najpierw miejsce: studnia  wybudowana przez Jakuba, czyli protoplastę Izraela – Narodu Wybranego. Spotkanie Żyda – tzn. z pokolenia Judy – z Samarytanką, tzn. przedstawicielką jednego z tych pokoleń, które odpadły od Izraela po śmierci króla Salomona. Spotkanie mężczyzny z kobietą sam na sam, w tamtym regionie, w tamtych czasach… Wreszcie przedziwna rozmowa, dwupłaszczyznowa. Rozmowa niby o tym samym – wodzie, źródle. Jednak Samarytanka mówi o tym w kontekście fizycznym, zaś Chrystus duchowym. Taka refleksja: czy my przypadkiem takich dziwnych rozmów nie toczymy z Bogiem, co prowadzi do nieporozumień? Prosimy o coś materialnego, a Bóg podsuwa coś duchowego, a przy tym cenniejszego?… Często wręcz podsuwa Siebie Samego…

Jaki to ma związek ze Zmartwychwstaniem, którym w te dni nieustannie się radujemy? Otóż, Chrystus jest Pokarmem, i Jego pokarmem jest pełnić Wolę Ojca, wykonać Dzieło, jak to czytamy w dzisiejszej Ewangelii. Tym Dziełem i Wolą Ojca jest Pascha Krzyżowa dokonana przez Chrystusa. Ta Pascha Krzyżowa, grób są Źródłem Życia Wiecznego. Przecież trzecia pieśń Kanonu Paschy, który śpiewamy już od czterech tygodni, tak się zaczyna (cs. Priidite piwo pijem nowoje):

Przyjdźcie, pijmy napój nowy,
nie z jałowej skały cudownie wywiedziony,
lecz źródło nieśmiertelności tryskające z grobu Chrystusa,
w Którym się umacniamy!

Owocem zaś Paschy Krzyżowej jest to, od czego ją zaczął: tzn. ofiarowania Swoich Ciała i Krwi w sakramencie Eucharystii ustanowionym w wielkoczwartkowy wieczór.

O innych aspektach spotkania Chrystusa z Samarytanką można przeczytać w synaksarionie tej niedzieli.

Jak ta niedziela wygląda liturgicznie? Tak samo, jak dwie poprzednie, z tą różnicą, że śpiewane są także hymny (m. in. kanon i troparion) święta Połowy Pięćdziesiątnicy. Poza tym, służba ku czci Samarytanki sprawowana jest w czwartek, piątek i sobotę – w pozostałe dni tego tygodnia odprawiana jest ta ku czci święta Połowy Pięćdziesiątnicy.
Dzisiejsza niedziela ma dwa tropariony, rzecz jasna obok tego Paschalnego, który śpiewane jest codziennie wielokrotnie w tym czasie: przepołowienia Pięćdziesiątnicy oraz Zmartwychwstania tonu 4 (cs. Swetluju Woskresenija propowed):

Światłą nowinę Zmartwychwstania poznały od Anioła uczennice Pana
i pradawne osądzenie odrzuciwszy, Apostołom sławiącym mówiły:
„Zrzucona została śmierć, zmartwychwstał Chrystus Bóg,
dając światu wielkie miłosierdzie”

Śpiew polifoniczny po grecku tego troparionu:

Niedziela ta w prawosławnym folklorze słowiańskim jest przyczynkiem do powstania aż co najmniej trzech pieśni paraliturgicznych. Pierwsza to znana na Podlasiu oraz w Rosji i na Ukrainie, tu na melodię trochę inną, niż co znam z polskich pielgrzymek na Grabarkę:

Tu jakaś rosyjska tematyczna pieśń:

I wreszcie serbska:

Tu warto wspomnieć, iż zgodnie z tradycją, Samarytanka została potem męczennicą za wiarę.

7cf2ced1ec12c22d009bee5b8309e029.jpg

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s