Oddanie Paschy

Wszystko co dobre, kiedyś (i zazwyczaj szybko) się kończy. Przynajmniej w tym ziemskim życiu. Cerkiew to odwzoruje, poprzez tzw. oddanie święta, które jest dniem jego zakończenia. Pascha, nosząca miano Święta Świąt, ma najdłuższy świąteczny okres, bo trwający aż 39 dni. Choć można spotkać się z głosami, że to niesprawiedliwe, bo Wielki Post trwa 40 dni 😉 No ale nie jest tak źle, bo cała Święta Pięćdziesiątnica, w której również po tym 39-tym dniu motywów Zmartwychwstania, tryumfu i radości nie brakuje, trwa – jak nazwa to wskazuje – 50 dni, czyli przebija tu Święte Posty, które przygotowywały do niej, bo one liczą sobie 48 dni.

16.jpg

Abstrahując od tej licytacji liczbowej, środa VI tygodnia Świętej Pięćdziesiątnicy jest skomplikowanym dniem pod względem liturgicznym. Jest to zakończenie motywów ostatniej niedzieli – czyli o Ślepcu; jest to oddanie Paschy; wreszcie, jest to wigilia święta Wniebowstąpienia. Ryt bizantyjski uwielbia okurencję (w przeciwieństwie do zachodniej konkurencji w kategorii świąt i ich tabelek), więc to wszystko łączy. Nie ma problemu nawet jeśli wypadnie tego dnia pamięć jakiegoś znacznego świętego czy patrona cerkwi.

Zacznijmy od jutrzni tego dnia. Są jej dwa warianty: pierwszy to praktycznie kalka jutrzni Nocy Paschalnej, nawet bywa sprawowana w nocy, a nie nad ranem/rano.

Fragmenty Jutrzni Paschalnej w serbskim wydaniu

Drugi to wariant łączący trzy okazje, co sprowadza się m. in. do śpiewania trzech kanonów: Paschy, o Ślepcu i przedświęcia Wniebowstąpienia. Wówczas również śpiewana jest Wielka Doksologia (Chwała na wysokościach Bogu, cs. Slawa wo wisznih Bogu), której brakuje w wariancie numer jeden.

Wersja instrumentalna Kanonu Paschy w wydaniu albańskim

Czasy (godziny kanoniczne) są zwyczajne, teksty zmienne na te trzy okazje.

Boska Liturgia – początek jest jak w Tygodniu Paschalnym, czyli troparion Paschy śpiewany trzy razy, a następnie jeszcze po każdym z czterech wersetów paschalnych. Antyfony mogą być paschalne, ale mogą być i dnia zwykłego. Prokimen i alleluja są z dnia Paschy. Czytania jednak już nie. Zadostojnik Paschy (Anioł zawołał, cs. Angel wopijasze) jest śpiewany ostatni raz. Koinonikon (cs. Priczastnyj), czyli śpiew na Komunię, jest paschalny (Ciało Chrystusa, cs. Telo Hristowo). Zakończenie Liturgii wraz z rozesłaniem są takie, jak w Tygodniu Paschalnym, kapłan trzyma przy tym paschalny trójświecznik. 26678656021_453b245e9e_o.jpgBywa, że po Liturgii wynosi się z ołtarza płaszczenicę (wizerunek Chrystusa w grobie), która została odniesiona tam na koniec pierwszej części służby Nocy Paschalnej, tj. połunoszcznicy. Wówczas wierni przy Sticherach Paschy podchodzą do niej i całują.

Stichery Paschy po arabsku w wykonaniu słynnej pieśniarki Fairuz

Jakby nie było – na święto Wniebowstąpienia płaszczenicy już nie powinno być w ołtarzu. Prawdę mówiąc, nawet z własnej parafii kojarzę, że za każdym razem Oddanie Paschy miało nieco inny przebieg, nawet przy tych samych duchownych.

Zasadniczo ta Liturgia to ostatni moment, gdy śpiewany jest troparion Paschy oraz pozdrawiamy się w cerkwi, w domu i na ulicy słowami Chrystus zmartwychwstał! Prawdziwie zmartwychwstał! (cs. Hristos woskrese! Woistinu woskrese!). Jednak nie jest to jednolite, bo w rytach orientalnych, m. in. koptyjskim, te dwa elementy występują do dnia Pięćdziesiątnicy włącznie. A muszę przyznać prywatnie, że sama też czytam troparion Paschy (ale już tylko jednokrotnie) w ramach m. in. modlitw porannych i wieczornych.

Sam wieczór środy VI tygodnia Świętej Pięćdziesiątnicy poświęcony jest już świętu Wniebowstąpienia, gdyż przecież dzień liturgiczny, zgodnie z jeszcze starotestamentową tradycją, zaczyna się od zachodu słońca.

Jednak, zanim pożegnamy się z Paschą, z cyklu „przeżyjmy to jeszcze raz”, i ostatni raz w tym roku…

Początek Jutrzni Paschalnej z mojej wymarzonej parafii – pw. św. apostoła Philipa w jurysdykcji Patriarchatu Antiocheńskiego, USA

Kanoniczne ikony i freski, otwarcie na różne tradycje choć z dominującą wersją arabską (antiocheńską), śpiewy tradycyjne a zarazem przystosowane do zachodniego ucha, Liturgia Wielkiego Czwartku wieczorem, nowy styl (kalendarz)…

A drugie coś to… Kolaż wschodniosłowiańskich wersji hymnów paschalnych w ramach oratorium „Czarnobylska Liturgia” metropolity Jonafana

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s