24 czerwca – święto Narodzin św. Jana Chrzciciela

Pół roku przed świętami Narodzin Jezusa Chrystusa obchodzimy święto narodzin tego, który Go poprzedzał. Zarówno narodzeniem, jak i działalnością. Była tego główna misja Jana: poprzedzać, przygotować już w ostatniej fazie Naród Wybrany do przyjęcia Mesjasza. Przygotować grunt. Dlatego też Wschód chętniej określa św. Jana mianem „Poprzednika” (cs. Predtecza).

146.jpg

Bo chrzty udzielane przez niego, choć charakterystyczne, i mimo że jeden z nich rozpoczął publiczną działalność Chrystusa i objawił Świętą Trójcę, były jednak tylko częścią jego bogatej działalności prorockiej. Bo, św. Jan Chrzciciel, był największym wśród proroków. Jego sława rozniosła się również poza Izrael, apostołowie w trakcie swych misji spotykali w różnych miejscach uczniów Jana. Ba, po dziś dzień w Iraku istnieje mniejszość mandaicka, która prawdopodobnie się wywodzi od uczniów Jana.

Wielkość Jana tkwi w pokorze. Zgoda na to zadanie „tylko” poprzedzania wyniosła go do „największego zrodzonego spośród niewiast”.

Stichera na wieczerni, ton 6:
Dzisiaj świecznik Światłości poprzedza przyjście Słowa Bożego jako gwiazda jaśniejąca.
Dzisiaj Zachariasz ma rozwiązany język, dotychczas milczący z nakazu anioła.
Należało bowiem, żeby ojciec chronił milczeniem Głos,
który przychodzi z niepłodnego łona i z wielką odwagą głosi zbawienie świata całego.

Święto to wypada zarazem, gdy jest letnie przesilenie słońca – analogicznie do święta Bożego Narodzenia, które jest obchodzone w trakcie zimowego przesilenia. Rzecz jasna, Cerkiew wybrała te daty, by poganom łatwiej było przyswoić te święta w nowej formie, stąd one w różnych kulturach, po dziś dzień, mają elementy ludowe – choć w większości schrystianizowane. Są to daty umowne, jak większości innych świąt; data Paschy, będącej Świętem Świąt, jest związana z dokładnie określonym czasem danym przez Boga i historycznymi wydarzeniami.

Liturgicznie wygląda to tak, że święto ma wielką wieczernię z trzema paremijami (Rdz 17, 15-17. 19; 18, 12-14; 21, 1-8; Sdz 13, 2-8. 13-14. 18-21; Iz 40, 1-3. 9-10; 41-17-18) i litiją, tj. błogosławieństwem chleba, wina i oleju, rozdawanych w symbolicznych ilościach dla wzmocnienia w trudzie modlitewnego czuwania. Pierwsze dwie paremije dotyczą cudownych poczęć z początków Starego Testamentu; byli to Izaak i Samson – jak wiemy, również ważne postacie w Historii Zbawienia. Nie jedynymi, bo właśnie z niepłodnych rodziców narodził się chociażby Jan. Trzecie czytanie odnosi się to zadania proroka Jana: Głos się rozlega wołającego na pustyni: „Szykujcie drogę Panu, prawymi czyńcie ścieżki Bogu!”.

Choć nie jest to święto z grona 12 największych, zalicza się ono do większych prazdników. Stąd też, na jutrzni czytana jest Ewangelia (Łk 1, 24-25. 57-68. 76. 80), a po niej ma swoją własną sticherę poewangeliczną: W łonie matki zostałeś uświęcony i przyjąwszy spełnienie proroctwa dzisiaj rodzisz się z niepłodnej, głosząc przyjście Pana: „Pokutujcie, przybliżyło się bowiem królestwo niebieskie.

Święto ma dwa kanony, troparion, kontakion i inne hymny, jak poszczególne dni w ciągu roku liturgicznego.

Na Boskiej Liturgii są następujące czytania: z Apostoła Rz 13, 12-14, 4, zaś Ewangelia ta sama, co na jutrzni. Hymnami własnymi święta na Liturgii są tylko troparion, kontakion, prokimen i alleluja przed czytaniami oraz koinonikon (cs. priczasten – śpiew na Komunię); ten ostatni taki, jak w dni pamięci wszelkich innych świętych.

Troparion:
Proroku i Poprzedniku przyjścia Chrystusa,
czcząc Ciebie z miłością, nie umiemy godnie Ciebie wysławić:
przez Twoje bowiem chwalebne i sławne narodzenie
niepłodność matki Twojej ustała i rozwiązała się niemość ojca,
a światu zostało obwieszczone Wcielenie Syna Bożego.

Jest to jedno ze świąt z natury postnych, bo wypadające w okresie Postu Apostolskiego. Nie zapominajmy o tym, gdy za bardzo promuje się ludowy, czy wręcz pogańskich aspekt tego święta w postaci Wianków czy Nocy Kupały. Post jest, tyle że zelżony! Jeśli chodzi o obyczaje, to w Serbii tzw. ivanjski venčići można kupić na terenie cerkwi, by potem je powiesić na drzwiach domu.

cms-image-000001115

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s