Święto Zaśnięcia Bogurodzicy – 15 sierpnia (liturgicznie)

Kolor szat liturgicznych to zazwyczaj niebieski. Okres tego święta – czyli kiedy codziennie śpiewane są jego troparion, kontakion i zadostojnik, a ikona świąteczna jest na środku cerkwi – trwa aż do 23 sierpnia włącznie.

15054733635_995a914136_b.jpg

I WIECZERNIA

W wigilijny wieczór,  14 sierpnia, po zwyczajnym początku wielkiej wieczerni śpiewany jest pierwszy hymn święta, a mianowicie stichery Zaśnięcia do psalmu Panie, wołam do Ciebie (cs. Gospodi wozwah) na ton pierwszy, pierwsza strofa brzmi tak: 

O, przesławny cud!
Źródło Życia spoczęło w grobie i grób staje się drabiną do nieba.
Wesel się, Getsemani, święty domu Bogurodzicy!
Zaśpiewajmy, wierni, razem z Gabrielem, wodzem zastępów:
Łaski Pełna, raduj się, Pan z Tobą,
przez Ciebie dający światu wielkie miłosierdzie!

Śpiew rumuński:

Śpiew grecki:

Śpiew arabski:

Doksastikon (tj. hymn wykonywany przy wejściu ze świecami po śpiewie „Chwała Ojcu…”) tego święta jest wyjątkowy, gdyż każdy jego kolejny stych z dziewięciu śpiewany jest w każdym kolejnym z ośmiu tonów (dziewiąty śpiewany jest na ton pierwszy):

Apostołowie na polecenie Najwyższego podniesieni na obłoki,
zewsząd przybywają, aby stanąć przy Twoim najczystszym i życiodajnym ciele,
i z miłością Ciebie ucałować.
Moce najwyższe przychodzą z nieba ze swoim Panem,
aby odprowadzić Twoje najczystsze ciało, które przyjęło Boga.
Idą pełni bojaźni, pięknie je poprzedzając i wołając do wodzów zastępów niebieskich:
Oto przychodzi wybrana Królowa Dziewica,
podnieście się, bramy, i przyjmijcie Ją, Matkę wiecznej Światłości.
Dzięki Niej stało się ludziom zbawienie,
przeto lękamy się na Nią spojrzeć i nie możemy oddać Jej godnej czci,
bowiem przewyższa Ona wszelkie nasze rozumienie.
Przeto, Najczystsza Bogurodzico, która zawsze przebywasz z Królem Dawcą Życia,
Twoim Synem, módl się, aby zachował i wybawił
od wszelkich przeciwności nowy Twój lud.
Twoje bowiem orędownictwo mamy na wieki
objawione w błogosławionej Światłości.

Śpiew po angielsku:

Jeśli w ramach tej wieczerni sprawowany jest ryt pogrzebu, śpiewany jest drugi doksastikon – analogiczny treścią i melodią (wariant tonu piątego) do tego z wieczerni Wielkiego Piątku: Ciebie, odziewającą się w światłość jak w szatę.

Następnie czytane są trzy paremije – fragmenty ze Starego Testamentu: Rdz 28, 10-17 oraz Ez 43, 27; 44, 1-4 oraz Mdr 9, 1-11. Jak na każdym czuwaniu i przy święcie z grona 12 największych, wieczernia kończy się wyjściem duchowieństwa na środek, gdzie przy hymnach święta i modlitwie za świat, przez wstawiennictwo świętych, błogosławione są chleb, wino i olej (tzw. litija).

 

II JUTRZNIA
Po zwyczajnym początku, przy śpiewie Bóg i Pan (cs. Bog Gospod), są dwa warianty. W pierwszym śpiewany jest troparion święta na ton pierwszy, który już zabrzmiał trzy razy na litiji (cs. W rożdiestwie diewstwo):

W narodzeniu dziewictwo zachowałaś,
w zaśnięciu świata nie porzuciłaś, Bogurodzico.
Odeszłaś bowiem do życia, Matką będąc Życia,
i Twymi modłami wybawiasz od śmierci dusze nasze.

Śpiew w kilku różnych językach:

Śpiew fiński:

W wariancie z pogrzebem z kolei śpiewane są trzy tropariony na wariant tonu 2 (tzw. śpiew bułgarski) – analogiczne treścią i melodią do jutrzni Wielkiej Soboty, w trakcie czego kapłani wynoszą na środek świątyni płaszczenicę (płótno z wizerunkiem w grobie) Bogurodzicy.

W tym wariancie nie ma śpiewu polijeleju (psalmy 134-135) typowego dla niedziel i wielkich świąt, tylko jest przejście do Pieśni Pochwalnych (Lamentacji) rozpisanych na trzy stacje – każdy troparion jest przypisany do kolejnego stychu najdłuższego psalmu, czyli 118. Jak widać, jest to analogiczne do Jutrzni Wielkiej Soboty, gdzie też są trzy stacje i tekst przyporządkowany psalmowi 118. Również każda z trzech stacji ma swoją melodię, a zarazem identyczną ze swoją wielkosobotnią odpowiedniczką. Kapłani i wierni gromadzą się przed płaszczenicą, i razem śpiewają te Lamentacje (przynajmniej w tradycjach południowych).

Stacja pierwsza po arabsku

Stacja druga po hiszpańsku

Stacja trzecia po arabsku

Po Pochwałach, tak samo jak w Wielką Sobotę, śpiewane są Eulogitaria na ton 5, jednakże te Bogurodzicy, z refrenem Błogosławiona Władczyni, oświeć mnie światłością Twego Syna!

Śpiew rumuński:

Śpiew bułgarski w cerkiewno-słowiańskim:

Śpiew grecki:

Potem jest czytana Ewangelia (Łk 1, 39-49. 56) – w wariancie bez pogrzebu rzecz jasna to następuje od razu po polijeleju.

phoca_thumb_l_dsc_8417.jpg

Tutaj dwa warianty się zbiegają: poewangeliczny hymn święta oraz śpiew Kanonu Zaśnięcia. De facto, są dwa kanony tego święta, napisane przez przyszywanych braci Kosmę z Majumy (na ton 1) i Jana Damasceńskiego (na ton 4). Ten pierwszy kanon jest śpiewany w podobny – choć nieco wolniej, mniej dynamicznie – sposób, co Kanon Paschy.

Śpiew w cerkiewno-słowiańskim z polskimi napisami:

Śpiew grecki:

Śpiew arabski:

Po kanonie śpiewany jest eksapostilarion (cs. swetilen) Zaśnięcia (cs. Apostoli ot konec):

Apostołowie z krańców świata zgromadzili się tutaj,
we wsi Getsemani, aby pogrzebać moje ciało,
a Ty, Synu i Boże mój, przyjmij mego ducha!

Rosyjski śpiew w cerkiewno-słowiańskim:

Śpiew arabski:

Rumuńska pieśń paraliturgiczna wywodząca się z tego hymnu:

W przypadku wariantu z pogrzebem w wigilię święta na koniec Wielkiej Doksologii (Chwała na wysokościach Bogu, cs. Slawa wo wisznih Bogu). tak jak na Jutrzni Wielkiej Soboty, przy powolnym śpiewie trisagionu (Święty Boże, cs. Swiatyj Boże) procesja z płaszczenicą (lub ikoną Zaśnięcia) obchodzi cerkiew dookoła – u niektórych południowców, zwłaszcza Greków i Arabów, całą miejscowość czy osiedle.

2P20160828-VSN_8357-1200.jpg

Jutrznia z obrzędem pogrzebu Bogurodzicy w nocy z 14 na 15 sierpnia w monasterze Nicula w Rumunii (linkuję od samego rytu pogrzebu, ale polecam choćby w tle puścić sobie całość):

Obrzęd pogrzebu w soborze w Płowdiwie (Bułgaria):

Obrzęd pogrzebu w Grecji:

 

III BOSKA LITURGIA
Śpiewane są trzy świąteczne antyfony – trzecia to, zwyczajowo, troparion śpiewany po każdym kolejnym wersecie z trzech. Po tym śpiewany jest kontakion Zaśnięcia na ton 2 (cs. W molitwach nieusypiajuszczuju):

Nieustającą w modlitwach Bogurodzicę i w orędownictwie
stałą nadzieję grób i śmierć nie zatrzymają,
bowiem Matka Życia przechodzi do Życia, do Boga,
Który wcielił się w Jej dziewicze łono.

Apostoł do fragment listu św. apostoła Pawła do Filipian (2, 5-11), zaś Ewangelia to Łk 10, 38-42; 11, 27-28.

Święto to, jak każde z grona dwunastu największych, ma swój zadostojnik (irmos dziewiątej pieśni świątecznego kanonu), czyli zastępnik zwyczajowego hymnu do Bogurodzicy na Liturgii Godnym jest (cs. Dostojno jest):

Uwielbiaj, duszo moja, czcigodne przejście Matki Bożej z ziemi na niebo!
[w niektórych tradycjach śpiewany jest jako przyśpiew pierwsze zdanie takie:
Wszystkie pokolenia błogosławią Ciebie, jedyną Bogurodzicę!]
Każdy zrodzony z ziemi niech się raduje oświecony w duchu,
niech tryumfują bezcielesne duchy,
czcząc święte odejście Bożej Matki, i niech śpiewają:
Raduj się, błogosławiona Bogurodzico, czcigodna Dziewico!

Serbski śpiew w cerkiewno-słowiańskim:

Śpiew rumuński:

Śpiew arabski:

Na koniec Liturgii, tak samo jak na Zachodzie, święci się różne zioła. Ormianie jednak święcą róże, zaś Arabowie ryż z mlekiem z naznaczonym krzyżem.

_6347239941888744989_n.jpg

Po Liturgii zostaje zerwany post, w Grecji czy w Serbii często przed monasterami odbywają się targi, tańce, smakowanie pieczonego mięsa itp.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s