1 września – początek nowego roku cerkiewnego (indyktion)

Mamy różne skojarzenia z pierwszym września. Początek wybuchu drugiej wojny światowej, początek nowego roku szkolnego… Jednak nie tylko szkolny nowy rok rozpoczyna się tego dnia, lecz także cerkiewny. Właściwie, to jest bardziej pierwotne, a zakorzenione w tradycji jeszcze Starego Testamentu; do dziś nowy rok żydowski zaczyna się we wrześniu.

1.-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ-ΑΔΑΜ-1.jpg

Aczkolwiek prawdopodobnie nie wśród wszystkich chrześcijan wrzesień był i jest początkiem nowego roku liturgicznego. U Egipcjan  (czyli Koptów) faktycznie, to jest początek września. Ale hymny Zwiastowania (25 marca) sugerują, że dla niektórych to wtedy był początek nowego roku cerkiewnego, z dwóch powodów: Zwiastowanie to początek najważniejszych Zbawczych wydarzeń, bo to przecież Wcielenie Boga; to początek wiosny, do dziś Persowie mniej więcej w tym czasie mają swój nowy rok (nuruz). Z kolei w tradycjach łacińskiej i aramejskiej nowy rok liturgiczny rozpoczyna się wraz z Adwentem, czyli okresem przygotowawczym do Bożego Narodzenia, zatem ma to nieco podobną wymowę do Zwiastowania, przy czym u Syryjczyków Adwent rozpoczyna się w niedzielę na 8, a nie na 4 tygodnie przed Bożym Narodzeniem.

Święto indyktionu – czyli początku nowego roku liturgicznego – ma swoje własne hymny i czytania. Są one zarazem poświęcone świętym tego dnia, w tym św. Symeonowi Słupnikowi. Na wieczerni czytane są trzy paremije (Iz 61, 1-10; Kpł 6, 3-21; Mdr 4, 7-15). Ewangelia czytana jest na jutrzni tylko wtedy, gdy świątyni patronuje jeden ze świętych dnia. Natomiast na Liturgii są czytane po dwa fragmenty Apostoła (1 Tm 2, 1-7; Kol 3-12-17) i Ewangelii (Łk 4, 16-22 i Mt 11-27-30). Czytania ewangeliczne ukazują, że Jezus Chrystus jest wypełnieniem Starego Testamentu, Mesjaszem (Namaszczonym) i Synem Bożym. To na tym wyznaniu jest zbudowana Cerkiew; to tę prawdę ogłaszają i wzmacniają w nią naszą wiarę poszczególne cykle roku liturgicznego.

Jesus_sinagoga_gf_20130126.jpg

Pewną klamrę stanowi tu Bogurodzica, jako Ta, co zrodziła Wcielonego Boga, Mesjasza. Dlatego pierwsze święto roku liturgicznego z grona dwunastu to Jej Narodzenie, zaś ostatnie – to Jej Zaśnięcie. Jednak same hymny podkreślają przede wszystkim Chrystusa jako Alfę i Omegę, Początek i Koniec; Boga jako Stwórcę i Władcę wszechświata, włącznie z prawami panującymi w nim, także czasem.

Troparion indyktionu, ton drugi:

Stwórco wszystkich stworzeń,
Który w Swojej władzy ustanowiłeś chwile i wieki,
pobłogosław początek roku łaską Twoją, Panie,
zachowując w pokoju Twój lud i Twoje miasto
dla modlitw Bogurodzicy i zbaw nas!

Nazwa „indyktion” oznacza zarówno narzucenie (pierwotnie: podatków, ale można też to traktować jako narzucenie cyklu liturgicznego), jak i chyba jest to związane etymologicznie również ze „wskazaniem” (co też jest istotne zarówno w kontekście podatków, jak i życia liturgicznego).

Co ważne, to na ten dzień został napisany molebień noworoczny, z hymnem św. Ambrożego Ciebie Boga wysławiamy (cs. Tebe Boga hwalim, łac. Te Deum laudamus), a nie na pierwszego stycznia! 1 stycznia w kontekście cerkiewnym to święto Obrzezania Pańskiego i św. Bazylego Wielkiego, a nie nowy rok. Jeszcze pół biedy, jak taki molebień sprawowany jest w parafii nowostylnej – wtedy rzeczywiście to dla nich 1 stycznia, a zatem i świecki nowy rok, więc nie zaszkodzi prosić o błogosławieństwo Boże na niego. Ale jeśli molebień noworoczny sprawowany jest 1 stycznia w parafii starostylnej (czyli kiedy dla tej wspólnoty, w tym stuleciu, jest to 19 grudnia), to jest to jakieś nieporozumienie.

Hymn Ciebie Boga wysławiamy, z racji mojego serbsko-polskiego pochodzenia, w takichże wykonaniach 😉 (śpiew serbski w cerkiewno-słowiańskim):

Co więcej, tak naprawdę tylko dla wygody współcznesnego wiernego kalendarze cerkiewne są przygotowywane, począwszy od stycznia do grudnia; tak naprawdę, powinny być one od września do sierpnia.

Kontakion indyktionu, ton drugi:
Chryste Królu, który masz przybytek na wysokościach,
Stwórco wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych,
który stworzyłeś dni i noce, chwile i wieki,
pobłogosław teraz początek roku,
strzeż i zachowaj w pokoju lud prawosławny i Twoje miasto,
Wielce Miłosierny.

Szczęśliwego i błogosławionego nowego roku zatem! 😉

img_3612zzzs.jpg

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s