1 października – święto Opieki Bogurodzicy (Pokrow)

Pierwszego października niektóre Cerkwie lokalne obchodzą święto Opieki Przenajświętszej Bogurodzicy (cs. Pokrow). Czemu tylko niektóre? Pierwotnie tak było wszędzie, jednak u Greków znaczenie święta się zatarło, i powiązali je z wydarzeniami 1940 roku, tzw. „Dniem Ochi” („Dzień Nie”), kiedy odmówiono kapitulacji w czasie II wojny światowej. Cóż, pierwotna wymowa święta też ma charakter wojenno-obronny, bowiem w trakcie jednego z oblężeń Konstantynopola – ówczesnej stolicy Cesarstwa Bizantyjskiego – jeden ze słowiańskich niewolników, Andrzej, zobaczył nad miastem Bogurodzicę rozpościerającą swoją szatę (po słowiańsku „pokrow” – „okrycie”), co było symbolem sprawowanej opieki (po słowiańsku także „pokrow”). Było to 1 października 910 roku, choć Przenajświętsza Bogurodzica otaczała opieką miasto również i wcześniej.

p17vji9d6t11ma3ns1o7dn5b7bi3.jpg

Wszyscy Słowianie, być może przez pochodzenie św. Andrzeja, dosyć hucznie obchodzą to święto – niewątpliwie, poza 12 najważniejszymi  Czytaj dalej „1 października – święto Opieki Bogurodzicy (Pokrow)”

Reklamy

O języku liturgicznym akapitów kilka

Tym razem wstawiam tekst a la felieton (inaczej: wrzucam go do tej kategorii), który nie był wcześniej opublikowany na cerkiew.pl 😉 Artykuł odzwierciedla moje przemyślenia aktualne na wrzesień roku 2017, które są procesem pewnych doświadczeń, rozmów i po prostu ewolucji. Być może bardzo się mylę. Słowa te ponadto są subiektywne, i nie zmuszają kogokolwiek do czegokolwiek poza refleksją.

sluzebnik_w_j

WSTĘP
Dyskusje dotyczące języka liturgicznego toczą się w wielu Cerkwiach lokalnych. Przede wszystkim tych, które na nabożeństwach stosują język inny od wernakularnego (codziennego użytku). Lecz dysputy dotyczące słownictwa i stylistyki nie milkną także tam, gdzie jest używany angielski, francuski czy hiszpański. Moi ulubieńcy, tj. Arabowie, wydają się być w jednej z bardziej komfortowych sytuacji: językiem liturgicznym jest fusha (arab. „czysty”), czyli język literacki, używany w piśmie, a w mowie tylko w sytuacjach religijnych i oficjalnych – jak media, przemówienia. Jest to język zrozumiały, ale nie używany na co dzień – bo w domu czy na ulicy posługują się oni dialektem. A zarazem fusha zmieniała się dosyć nieznacznie na przestrzeni 1400 lat, a pierwsze tłumaczenia Biblii i tekstów liturgicznych na arabski są z tego czasu, a nawet i starsze.

Cóż, jednak sytuacja Polskiej Cerkwi Prawosławnej jest trudniejsza. Cerkiewno-słowiański jest dosyć daleki od polskiego – mimo że z tej samej rodziny językowej; ma też inną, bo grecką składnię. Przez lata broniłam cerkiewno-słowiańskiego jako skarbu w postaci własnego języka liturgicznego/sakralnego, którym tylko niektóre etnosy mogą się poszczycić: wspomnieni Arabowie, Grecy, Ormianie, Gruzini, Etiopczycy, romańskojęzyczni z łaciną… Uważałam, że trzeba trochę wysiłku własnego, pomocy na parafii, i wtedy da się świadomie uczestniczyć w nabożeństwach, korzystając zarazem z wielowiekowości, dostosowanej muzyki, przyzwyczajenia i bogactwa teologicznego poszczególnych terminów. Teraz jednak nie wydaje mi się to takie proste, i jestem za częściowym wprowadzaniem polskiego do nabożeństw, zwłaszcza w parafiach miejskich, oczywiście po rozmowie z wiernymi i za ich zgodą. Jeśli chodzi o wiejskie parafie na Podlasiu – to inna sytuacja; choć praktyka monasterskiej parafii w Sakach pokazuje, że nawet tam, przynajmniej w jakiejś mierze, polski nie jest taki straszny.

 

SKĄD TEN POMYSŁ NA POLSKI? 
1. Argument podstawowy – rozumienie. Nawet po Czytaj dalej „O języku liturgicznym akapitów kilka”

14 września – święto Podwyższenia Krzyża

Czternastego września przypada jedno z dwunastu największych świąt cerkiewnych: Podwyższenie Czcigodnego i Życiodajnego Krzyża Pańskiego. Jest to jedyne wielkie święto, w dzień którego obowiązuje post ścisły; powód jest taki, iż jest to niejako powrót do Wielkiego Piątku, choć w świetle Zmartwychwstania. Jest to także jedyne święto z grona 12 największych, które nie dotyczy czasów biblijnych.

Exaltation.jpg

I TREŚĆ
Skoro nie wydarzenie biblijne, to co tego dnia świętujemy? Czytaj dalej „14 września – święto Podwyższenia Krzyża”

8 września – Święto Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy

Ósmego września Cerkiew obchodzi święto Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy, po serbsku Mala Gospojina. To pierwsze w roku liturgicznym święto z grona 12 największych – ostatnim, co znamienne, jest Zaśnięcie Matki Bożej, po serbsku Velika Gospojina. Zatem, widać tu pewną klamrę.

Treść święta widać już w pierwszym jego hymnie, czyli sticherach po psalmie Panie, wołam do Ciebie (cs. Gospodi wozwah):

Dzisiaj Bóg spoczywający na duchowych tronach
przygotował Sobie święty tron na ziemi,
umocniwszy w mądrości niebo
upiększył z miłości do człowieka uduchowione niebo,
bowiem z niepłodnego korzenia wywiódł nam życiodajny ogród, swoją Matkę.
Boże cudów i nadziejo pozbawionych nadziei, Panie, chwała Tobie!

Rodzi się Ta, która ma urodzić Chrystusa, Zbawiciela, Czytaj dalej „8 września – Święto Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy”