1 października – święto Opieki Bogurodzicy (Pokrow)

Pierwszego października niektóre Cerkwie lokalne obchodzą święto Opieki Przenajświętszej Bogurodzicy (cs. Pokrow). Czemu tylko niektóre? U Greków znaczenie święta się zatarło, i powiązali je z wydarzeniami 1940 roku, tzw. „Dniem Ochi” („Dzień Nie”), kiedy odmówiono kapitulacji w czasie II wojny światowej. Cóż, pierwotna wymowa święta też ma charakter wojenno-obronny, bowiem w trakcie jednego z oblężeń Konstantynopola – ówczesnej stolicy Cesarstwa Bizantyjskiego – jeden ze słowiańskich niewolników, Andrzej, zobaczył nad miastem Bogurodzicę rozpościerającą swoją szatę (po słowiańsku „pokrow” – „okrycie”), co było symbolem sprawowanej opieki (po słowiańsku także „pokrow”). Było to 1 października 910 roku, choć Przenajświętsza Bogurodzica otaczała opieką miasto również i wcześniej.

p17vji9d6t11ma3ns1o7dn5b7bi3.jpg

Wszyscy Słowianie, być może przez pochodzenie św. Andrzeja, dosyć hucznie obchodzą to święto – niewątpliwie, poza 12 najważniejszymi oraz tymi z Triody Postnej jest to wraz ze świętem apostołów Piotra i Pawła oraz Narodzenia Jana Chrzciciela jedno z największych. U Arabów tego święta nie ma, co może sugerować, iż Konstantynopol bronił się przed nimi – inna teoria mówi, że przed Słowianami; Wyjątek stanowi tutaj jurysdykcja Cerkwi antiocheńskiej w Ameryce Północnej, jednak wielu tamtejszych wiernych to amerykańscy konwertyci. Cerkiew amerykańska (OCA) świętuje 1 października, tak samo Rumuni i Mołdawianie. W albańskim kalendarzu to święto widnieje pod datą 1 października, ale w ichniejszej minei nie widziałam specjalnych tekstów liturgicznych. Oczywiście, nie sposób tu wymienić wszystkie tradycje. Warto tylko wspomnieć, iż w orientalnych tego święta nie ma, bo ta historia ich nie dotyczyła zupełnie. Natomiast jeśli chodzi o Zachód – przecież od 1 października, przez cały miesiąc, są odprawiane szczególne nabożeństwa różańcowe, do Bogurodzicy właśnie; zastanawiam się, czy to przypadek, czy jednak jest tu jakiś związek.

Jest pewna modlitwa-hymn, znany i lubiany zarówno na Wschodzie i Zachodzie, często w obydwu przypadkach śpiewana na klęcząco. To modlitwa Pod Twoją Obronę (cs. Pod Twoju milost), która doskonale wydaje się pasować do treści święta, a zarazem 1 października również w rycie rzymskim jest odmawiana:

Po polsku:

W cerkiewno-słowiańskim:

Po łacinie:

Po rumuńsku:

Święto Pokrowu w tradycjach słowiańskich, z racji swej ważnej rangi – bezpośrednio po tych z grona dwunastu – ma elementy charakterystyczne dla wielkich świąt, czyli wielką wieczernię z trzema paremijami (Rdz 28, 10-17 oraz Ez 43, 27; 44, 1-4 oraz Prz 9, 1-11), jutrznię z czytaniem Ewangelii (Łk 1, 39-49. 36), kanonem i stosownymi sticherami.

Troparion święta jest śpiewany na ton 4:
Dzisiaj radośnie świętujemy, pobożni ludzie,
ocienieni Twoim przyjściem, Matko Boga,
i patrząc na Twój przeczysty obraz z rozrzewnieniem mówimy:
Otocz nas Twoją czcigodną opieką i wybaw nas od wszelkiego zła,
prosząc Twego Syna, Chrystusa Boga naszego,
o zbawienie dusz naszych.

Wykonanie wschodniosłowiańskie:

Wykonanie w śpiewie bizantyjskim:

Kontakion jest na ton 3, analogiczny w melodii, rytmice i strukturze do kontakionu Narodzenia Chrystusa (tak, już tylko półtora miesiąca do rozpoczęcia Postu Bożonarodzeniowego!):

Dziewica z chórami świętych dzisiaj
w świątyni niewidzialnie modli się za nami do Boga,
aniołowie z biskupami kłaniają się,
apostołowie zaś z prorokami radują się,
bowiem ze względu na nas Bogurodzica
modli się do Przedwiecznego Boga.

Wykonanie wschodniosłowiańskie:

Aranżacja Bortniańskiego:

Jeśli święto wypada w niedzielę, to służba niedzielna ma przewagę – ale oczywiście, treści Pokrowa nie znikają.

1045589.jpg

Istnieje również akatyst święta, poniżej w języku rumuńskim:

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s