21 listopada – święto Wprowadzenia Bogurodzicy do Świątyni (liturgicznie)

Kolor szat liturgiczny to raczej niebieski. Data tego święta nie jest jednolita. Dwudziestego pierwszego listopada jest ono obchodzone w tradycjach: bizantyjskiej, zachodniej, syryjskiej, indyjskiej i ormiańskiej – to jedno z nielicznych świąt w Cerkwi ormiańskiej nie będące ruchomym!. Natomiast Koptowie, Etiopczycy i Erytrejczycy obchodzą je trzeciego dnia miesiąca Kiahk (ci pierwsi) tudzież Tahisas (ci drudzy i trzeci, nazwa inna, ale data ta sama), co nie odpowiada ani nowemu, ani staremu stylowi – wychodzi to koło 12 grudnia nowostylnie, i 29 listopada starostylnie.

560097_10151693153536548_575055538_n.jpg

W tradycji bizantyjskiej  to święto jest z grona 12 największych, w pozostałych tradycjach wschodnich ma jakby rangę święta drugiej klasy, w tradycji zachodniej obecnie jest jako „wspomnienie obowiązkowe”, czyli coś w rodzaju trzeciej klasy?… Nie wiem, czy wcześniej nie miało nieco wyższej rangi. W każdym razie, stary łaciński śpiew na to święto istnieje:

Na wielkiej wieczerni w przeddzień święta do hymnu Panie wołam do Ciebie (cs. Gospodi wozwah) śpiewane są stichery na ton 1 i 4, oto pierwsza z nich:

Wierni, dzisiaj będziemy się radować,
śpiewając Panu w psalmach i pieśniach,
czcząc Świętą Arkę i Uduchowiony Namiot,
który ogarnął nieogarnione Słowo.
Maria bowiem zostaje przyprowadzona do Pana
w swym nadprzyrodzonym dziewictwie ciała
i wielki arcykapłan Zachariasz przyjmuje Ją z radością,
jako przybytek Boga.

Nagranie audio po rumuńsku od linkowanego czasu (najpierw jest hymn Panie wołam do Ciebie, potem recytowany tenże psalm i wreszcie stichery, ta pierwsza do 17:36, ale polecam całość, piękny prosty tradycyjny śpiew):

Śpiew tych sticher w języku cerkiewno-słowiańskim, w serbskim śpiewie, który na to święto jest szczególny (może to wynika dlatego, że święto to jest Slavą – czyli patronalnym – jedynego serbskiego monasteru na Świętej Górze Athos, tj. Hilandaru):

Śpiew tych sticher po grecku:

Przy wejściu ze świecami śpiewany jest doksastikon święta (śpiew w cerkiewnosłowiańskim z polskimi napisami):

Po doksastikonie czytane są trzy paremije: z Księgi Wyjścia wersety 40, 1-5. 9-10. 16. 34-35) oraz z Pierwszej Księgi Królewskiej (wg prawosławnej numeracji 3 Krl) wersety 7, 51-8, 1. 3-7. 9-11 oraz z Księgi Ezechiela 43, 27; 44, 1-4. Czytania te opisują wygląd i rolę Świętego Świętych, do którego dzisiaj Bogurodzicy wchodzi, by stać się sama Świętym Świętych.

Potem następuje litija, czyli wyjście kleru na środek cerkwi i błogosławieństwo chlebów, oliwy i wina. Wtedy po raz pierwszy rozbrzmiewa troparion święta (uwaga! widziałam kilka tłumaczeń na polskich, i przyznaję szczerze, z każdym mam problem) na ton 4 (cs. Dnes blagowolenija Bożija predobrażenije):

Dzisiaj wstępne okazanie Bożej dobroci
i wstępne ogłoszenie zbawienia ludzi.
W Bożej Świątyni uroczyście zjawia się Dziewica
i wszystkim głosi Chrystusa.
I my donośnie Jej zawołajmy:
Raduj się, wypełnienie Opatrzności Stwórcy!

Śpierw po rumuńsku w trakcie właśnie litii:

Śpiew w cerkiewnosłowiańskim:

Z racji że to święto z grona 12 wielkich, w ramach polijeleju (psalmy 134-135) wraz ze specjalnymi stychami śpiewane jest wieliczanie: Uwielbiamy Ciebie, Najświętsza Dziewico, wybrane przez Boga Dziecię, i czcimy Twoje wejście do Świątyni Pańskiej!

Śpiew staroobrzędowców rosyjskich:

Czytana jest Ewangelia typowa dla Maryjnych Świąt: Łk 1, 39-49. 56.

Święto ma dwa kanony śpiewane na jutrzni. Irmosy są typowe dla kanonów Bogurodzicy w treści i melodii, czyli Otworzę me usta i napełnię się duchem (cs. Otwerzu usta moja i napolniatsja Duha), jednak z drobnymi zmianami odwołującymi się do święta. Po pierwszej pieśni kanonu po raz pierwszy rozbrzmiewają słowa katabasji (ostatnia zwrotka po każdej z 8 pieśni kanonu) Kanonu Bożego Narodzenia: Chrystus się rodzi, wysławiajcie! Chrystus z niebios, wyjdźcie mu na spotkanie! To pierwsze w Bożonarodzeniowym Poście jasne wskazanie, do czego ujrzenia i doświadczenia zmierzamy w betlejemską Noc z 24 na 25 grudnia. Jednak by wysławiać Nowonarodzonego Chrystusa, by wyjść mu na spotkanie, musimy należycie się przygotować poprzez post i modlitwę. Pamiętam, jak w mojej parafii za starych dobrych czasów (czyt. bez chaosu kalendarzowego w tym okresie, kiedy był tylko nowy styl) kler na czele z proboszczem jeszcze nie podchodził do ikony, by czekać, jak wybrzmią do końca te słowa z tej pierwszej pieśni, ten moment był szczególny, zaznaczony. Od tego święta te katabasja będą nam towarzyszyć już przez cały post, będąc tym jasnym drogowskazem, niczym gwiazda betlejemska dla pasterzy i mędrców. Jednak jest to tylko (i aż) zapowiedź, bo pełny Kanon Bożego Narodzenia zabrzmi oczywiście w Noc z 24 na 25 grudnia.

Na Boskiej Liturgii w niektórych tradycjach bywają śpiewane świąteczne antyfony (tutaj można zobaczyć tekst w cerkiewno-słowiańskim), gdzie indziej zaś wykonywane są zwyczajowe psalmy Błogosław duszo moja Pana, Chwali dusza moja Pana oraz 9 Błogosławieństw.

Apostoł święta to Hbr 9, 1-7 o starotestamentowej Świątyni Pańskiej. Ewangelia zaś to typowa Maryjna: Łk 10, 38-42; 11, 27-28.

Nie śpiewa się zwyczajnego hymnu do Bogurodzicy Godnym jest (cs. Dostojno jest), lecz zadostojnik święta:

Aniołowie widząc wstępowanie Najczystszej zdziwili się,
jak Dziewica weszła do Świętego Świętych.
Bogurodzicy, uduchowionej arki Boga, niech odtąd nie tyka ręka skalanych,
a tylko usta wiernych bez przerwy niech śpiewają słowa anioła,
w radości niech Jej wołają:
Zaprawdę, Ty wszystkich przewyższasz, Dziewico czysta!

Śpiew w języku cerkiewno-słowiańskim:

Śpiew w języku rumuńskim:

Nagranie audio mp3 tego zadostojnika po angielsku

Niektórzy uważają, że od tego święta można już śpiewać kolędy – osobiście jestem temu przeciwna. Przecież, w różnych tradycjach, są specjalne kolędy na to święto i inne w czasie Adwentu. A samo Boże Narodzenie jeszcze się nie wydarzyło na nowo! Kolędy można śpiewać dopiero od końca Liturgii św. Bazylego łączonej z wieczernią w dniu Wigilii, czyli 24 grudnia.

Święto Wprowadzenia ma 4 dni poświąteczne, czyli jego oddanie (zakończenie) ma miejsce 25 listopada. Do tego czasu na nabożeństwach śpiewane są hymny tego święta, szaty liturgiczne są niebieskie, a w ikonie na środku świątyni albo u jej wejścia rozważamy treść święta.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s