6 grudnia – świętych Mikołaja i Grzegorza Peradze

Szóstego grudnia obchodzimy pamięć św. Mikołaja – biskupa Miry Licyjskiej, a także św. Grzegorza Peradze – męczennika oświęcimskiego.

CWl0SzcWoAAK_D0.jpg

Święty Mikołaj Cudotwórca jest bardzo czczony  przez prawosławnych chrześcijan niezależnie od szerokości geograficznej, na szczęście nie jest jeszcze aż tak skomercjalizowany, jak na Zachodzie. Obchody zaczynają się 5 grudnia wieczorem, od wielkiej wieczerni. Oto jej nagranie z Korei:

Ponieważ to tak wielki  święty, to tej wieczerni  przysługują 3 paremije, czyli fragmenty Starego Testamentu; w tym przypadku są to: Prz 3, 7-30; Prz 10, 31-11, 13; Mdr 4, 7-15. Wszystkie mówią o człowieku prawym, sprawiedliwym. O tej cesze i innych cnotach św. Mikołaja mówi doksastikon – czyli hymn po Chwała Ojcu... – poprzedzające owe starotestamentowe czytania (pod tekstem jego nagranie po grecku):

Biskupów upiększenie i ojców chwałę,
źródło cudów w pieśniach pochwalnych opiewamy, mówiąc:
Raduj się, obrońco mieszkańców Mirry i czcigodny arcykapłanie, kolumno niezachwiana.
Raduj się, świeczniku najjaśniejszy, oświecający krańce świata cudami.
Raduj się, zasmuconych Boża radości i skrzywdzonych gorący orędowniku.
I teraz, błogosławiony Mikołaju, nie przestawaj modlić się do Chrystusa Boga
za czczących zawsze z radością i miłością świąteczną pamięć Twoją.

Bezpośrednio po tym hymnie rozbrzmiewają następne stichery, które zapowiadają wydarzenia mające się odbyć za 19 dni. Podkreślają one wagę tego dnia. Oto jedna z nich:

Pustynio, upiększ się, Owieczka bowiem idzie nosząc w łonie Chrystusa.
Żłobie, przyjmij Tego, który słowem uwolnił nas, zrodzonych z ziemi, z bezsensownego działania.
Pasterze, grając na piszczałkach świadczcie o cudzie budzącym bojaźń.
Magowie z Persji, przynieście Królowi złoto, kadzidło i mirrę, albowiem Pan przyszedł z Dziewicy Matki. Przypadając do Niego jako służebnica, Matka pokłoniła się i pytała trzymanego w Jej objęciach:
Jak zamieszkałeś we mnie? Jak wyrosłeś we mnie, Wybawicielu mój i Boże?
Nagranie po angielsku audio mp3

Po wieczerni lub następnego dnia rano, czyli już 6 grudnia, celebrowana jest jutrznia, aż wreszcie Boska Liturgia. Na tej czytany Apostoł to Hbr 13, 17-21, zaś Ewangelia to Łk 6, 17-23. Owe pierwsze czytanie mówi o posłuszeństwie przełożonym – czyli, na przykład, biskupom, do których zaliczał się św. Mikołaj – a jednocześnie o tym, jak potrzebują oni modlitwy swej owczarni, nad którą czuwają. Drugie czytanie to Błogosławieństwa, a te przecież spełnił święty Mikołaj. Podsumowuje to główna modlitwa do tego hierarchy:

Troparion do św. Mikołaja (cs. Prawilo wery i obraz krotosti):
Przez prawdziwość Twych czynów, ojcze i arcypasterzu Mikołaju,
stałeś się regułą wiary dla Twojej owczarni, wzorem cichości,
nauczycielem wstrzemięźliwości, dlatego swą pokorą zdobyłeś wywyższenie,
ubóstwem bogactwo. Módl się do Chrystusa Boga o zbawienie dusz naszych.

Śpiew serbski troparionu św. Mikołaja:

Święty Mikołaj był prawdziwym pasterzem swej owczarni, broniącym jej przed wilkami; to był bezkompromisowy obrońca wiary, który zgodnie z tradycją nawet nie omieszkał uderzyć w policzek heretyka Ariusza, bo przecież herezja to bluźnierstwo wobec Boga i Jego wiernych i poważne niebezpieczeństwo (niektórzy ortodoksi uważają, że tradycją tego dnia jest przywalanie sobie z plaskacza 😉 ). Oczywiście, również pomagał biednym, a zwłaszcza niezamożnym, a przy tym niezamężnym (nieszczęścia zaiste chodzą parami!) kobietom – posag to była wówczas ważna rzecz; z tej jego działalności wynika obyczaj dawania sobie prezentów, co obrazuje poniższy bułgarski/macedoński fresk:

st_nicholas.jpg

Z kolei po swojej śmierci chronił i chroni podróżujących przed wypadkami, zwłaszcza na morzu.

Kontakion św. Mikołaja:
W Mirze okazałeś się biskupem, wypełniłeś bowiem Ewangelię Chrystusową,
święty, duszę swoją oddałeś za Twój lud i wybawiłeś niewinnych ludzi od śmierci,
przeto uświęciłeś się jako wielki wtajemniczony sługa łaski Bożej.

Wiele prawosławnych narodów – a może nawet każdy – ma kolędy poświęcone św. Mikołajowi; w tym artykule można poczytać o tych serbskich.

Wschodniosłowiańska pieśń do św. Mikołaja:

Prawosławna arabska pieśni ku czci świętego Mikołaja:

Rumuńska kolęda do św. Mikołaja:

W warunkach polskich i gruzińskich drugą ważną postacią tego dnia – i to pamięć obchodzona jednocześnie wg obydwu kalendarzy – to św. Grzegorz Peradze. Z pochodzenia Gruzin, ostatnie lata życia spędził w Polsce, znał też nasz język, w nim też pisał, i to w naszym kraju poniósł śmierć męczeńską, oddając życie za współwięźniów. Jednak to nie tylko męczennik, lecz również teolog, pisarz i naukowiec (orientalista!), wywodzący się z rodziny kapłańskiej, która takową, wcześniej będąc pasterską, została dzięki Bożemu objawieniu właśnie w Bożonarodzeniową Noc, do której się przygotowujemy.

15289275_1880982632134244_5306731483972790220_o

Polecam obejrzeć film o nim W poszukiwaniu Białego Anioła z 1995 roku:

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s