Twej Mistycznej Wieczerzy… – hymn Wielkiego Czwartku (+nagrania)

Zwyczajowo to troparion jest najważniejszym hymnem dnia. I owszem, w przypadku Wielkiego Czwartku troparion tegoż jest istotny, jednak głównym hymnem wydaje się być… Cóż, pierwotnie jedna z modlitw przed Eucharystią. Czytana w domu przez każdego prawosławnego chrześcijanina przygotowującego się do przyjęcia Eucharystii. Czytana lub melorecytowana przez kapłana na każdej Boskiej Liturgii tuż przed Eucharystią wiernych (tradycje wschodniosłowiańskie) lub odczytywana w trakcie zapriczastia, tj. Komunii kleru, przez lektora (tradycja arabska).

phoca_thumb_l_dsc_2369.jpg

Jednak w dniu ustanowienia sakramentu Eucharystii ta modlitwa jest nie recytowana, lecz śpiewana. I powtarzana wielokrotnie, jakby sygnalizując, iż od tej pierwszej Boskiej Liturgii, jaka miała miejsce w jerozolimskim Wieczerniku w paschalny (żydowski) wieczór, Liturgia będzie sprawowana aż do skończenia świata, bo bramy piekielne Cerkwi nie przemogą. To jednocześnie przedsmak wiecznych, paschalnych godów Baranka, niebiańskiej uczty. Boska Liturgia Wielkiego Czwartku jest skonstruowana właśnie jako dosyć powolna, w której wierni mają  się napawać chwilą i ją rozważać. Więcej można poczytać o niej tutaj, zaś o treści Wielkiego Czwartku (plus zdjęcia i nagrania) traktuje ten tekst.

Ważną rolę w ukazywaniu tej wieczności pełni tu właśnie ta modlitwa. Nie tylko przez to powtarzanie, ale jej treść: Boska Liturgia, choć ustanowiona w Wielki Czwartek i sprawowana na Ziemi, wymyka się ramom czasowym, stąd w Anaforze Eucharystycznej jest wspomnienie nie tylko śmierci, zmartwychwstania Chrystusa i Jego wniebowstąpienia, ale także Jego powtórnego przyjścia. Dlatego też w tym hymnie już jest zawołanie Dobrego Łotra, choć to się wydarzy z perspektywy Wielkiego Tygodnia jutro. Jednocześnie jest owe „dziś”, bo każde święto, dzięki liturgice, jest uobecniane, właśnie w semickim pojmowaniu pamięci jako uobecnienia, czegoś realnego, a nie tylko sentymentalnego czy symbolicznego wspomnienia.

Dlatego to jasne, że Chrystus mówiąc na Ostatniej Wieczerzy „to czyńcie na Moją pamiątkę”, obracając się w językowym i kulturowym kręgu semickim, miał na myśli: „na Moje uobecnienie”. I tak oto Ostatnia Wieczerza jest tą wieczną, powtarzającą się, czyli Tajemną czy też Mistyczną, gdyż ukazuje ona Boskie Tajemnice. Tak nazywane są Sakramenty na chrześcijańskim Wschodzie, zwłaszcza Eucharystia. Stąd też w tym hymnie dwa razy pojawia się takie określenie: „Mistyczna Wieczerza” oraz „Tajemnicy Twojej”.

Warto również zauważyć, iż w tym hymnie zawołanie Rozumnego Łotra nie jest przytoczone w pełni, bowiem brakuje wyrażania „gdy przyjdziesz do Twego Królestwa”, jest tylko: „w Królestwie Twoim”. Dlaczego? Bo Boska Liturgia jest owym wiecznym Królestwem Bożym na Ziemi, co słychać od jej pierwszych słów: Błogosławione Królestwo Ojca, i Syna, i Świętego Ducha, teraz, i zawsze, i na wieki wieków, amen. A więc w czasie Liturgii już jesteśmy w tym Królestwie.

Ta modlitwa zastępuje sam Hymn Cherubinów (cs. Iże Cheruwimy)! – takie zastąpienie tego hymnu dzieje się jeszcze tylko w Wielką Sobotę. Wówczas na jej koniec – czego normalnie nie ma w zastosowaniu tej modlitwy w pozostałe dni – śpiewa się „alleluja”, co pewnie może szokować rzymskich katolików, którzy aż do Nocy Paschalnej czekają na to zawołanie. Tego dnia jest ona śpiewana na Komunię kleru oraz Komunię wiernych, a także po nich – to też niezwykła praktyka na tle reszty roku liturgicznego. Po polsku brzmi ona tak:

Twej Mistycznej Wieczerzy
jako uczestnika przyjmij mnie dziś, Synu Boży;
nie ujawnię bowiem Tajemnicy Twej wrogom,
ani nie ucałuję Cię jak Judasz,
lecz jak łotr wyznaję Ciebie:
wspomnij mnie Panie w Królestwie Twoim.
Alleluja, alleluja, alleluja

W cerkiewno-słowiańskim jej tekst jest następujący:
Вечери Твоея Тайныя днесь,
Сыне Божий, причастника мя приими:
не бо врагом Твоим тайну повем,
ни лобзания Ти дам яко Иуда,
но яко разбойник исповедаю Тя:
помяни мя Господи во Царствии Твоем.
Аллилуиа, аллилуиа, аллилуиа

Oto jej nagrania w różnych językach:

Cerkiewnosłowiański:
Śpiew kijowski

Ar. Lwow

Ar. Marinković (serbski śpiew)

Ar. Maximilian Steinberg

Chór Denisowej, nagranie audio mp3

Angielski:
Wschodniosłowiańska melodia

Ar. Sakellaridis

Śpiew ambrozjański – prawosławna parafia rytu zachodniego

Arabski:
Solo (psalmista)

Solo (palestyński piosenkarz)

Chór, nagranie audio mp3

Fiński

 

Grecki:

Śpiew bizantyjski żeński

Polifonia (ar. Polykrates)

Polifonia (ar. Spanudakis)

Polifonia (ar. Tikey Zes)

Polifonia (ar. Sakellaridis)

Śpiew bizantyjski męski, nagranie audio mp3

Śpiew koptyjski:

Francuski

Macedoński:
Śpiew żeński

Śpiew męski

Hiszpański

Rumuński:

Melodia bizantyjsko-rumuńska z XIX wieku

Chór młodzieżowy

Chór męski

Holenderski – nagranie audio mp3

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s