Przedświęcie, poświęcie i drugi dzień świąt

Ile razy można usłyszeć: święta, święta i po świętach. Ale, samo użycie liczby mnogiej wskazuje, że większość – przynamniej tych wielkich – świąt nie trwa jeden dzień. Zaś tytuł artykułu sugeruje, że, co więcej: owe święta nie wypadają znienacka. Zatem, każde święto jest nie do „zaliczenia”, lecz przeżycia. Przynajmniej w Prawosławiu.

4621e5f1abf5.jpg

Można to porównać to wykresu, gdzie szczytowym punktem jest dzień święta, jednak przed nim linia stopniowo idzie ku górze (przedświęcie), a po nim stopniowo w dół – to nie tak, że nagle jest zero (poświęcie). A poza tym, nigdy nie powinniśmy wracać na poziom, na jakim byliśmy przed danym świętem – bo życie duchowe to nieustanny rozwój i pięcie się po schodach spiralnych; co jakiś czas coś (święto, post) się powtarza, jednak jesteśmy wyżej i bogatsi duchowo.

Wykresik.jpg

Przedświęcie (cs. predpraznstwo) – zazwyczaj jest to jeden dzień – wtedy występują hymny i czytania zapowiadające,  byśmy mogli w dane wydarzenie wchodzić stopniowo, co jest przydatne zwłaszcza teraz, w tak zabieganym świecie. Jednak w niektórych przypadkach – m. in. Bożego Narodzenia, Objawienia Pańskiego, Wprowadzenia Bogurodzicy do Świątyni, Podwyższenia Krzyża, Wniebowstąpienia Pańskiego – jeszcze wcześniej zaczyna śpiewać się katabasja, czyli ostatnie zwrotki poszczególnych pieśni kanonu, kiedy dwa chóry powinny razem schodzić się w śpiewie; owe katabasja od dnia święta są śpiewane również jako irmosy już świątecznego kanonu.

Poświęcie (cs. popraznstwo) – czyli okres świąteczny; może być to oktawa, ale czasem wychodzi mniej, niż osiem dni, co uwarunkowane jest innymi świętami i wspomnieniami świętych. Ostatni dzień święta nazywany jest jego oddaniem lub też zakończeniem. Dzięki poświęciu nie wracamy tak szybko do szarej codzienności po dniu święta, możemy też nad nim jeszcze się zastanowić, odnieść je do swojego życia. Co więcej, nawet jeśli nie mogliśmy być w cerkwi w dniu święta, to możemy w nim uczestniczyć dzięki okresowi poświątecznemu, gdyż ten zazwyczaj zahacza o sobotę i/lub niedzielę. W trakcie dni poświątecznych ikona święta pozostaje na środku świątyni oraz śpiewane są jego hymny – niektóre oczywiście ustępują częściowo hymnom dnia na jutrzni i na wieczerni, ale na Liturgii poza antyfonami są śpiewane wszystkie; inne są też czytania.

Wśród tych dni poświątecznych w kilku przypadkach szczególny jest ten drugi, kiedy wspomina się osobę związaną z wydarzeniem uobecnianym na nowo w danym święcie. Ma to zwrócić uwagę na działalność Boga przez Jego ludzi, postawić ich samych za wzór, a także spojrzeć na dane zbawcze wydarzenie w szerszym kontekście, Bosko-ludzkim, z różnych perspektyw. Zazwyczaj w te dni dalej śpiewane są hymny święta z dnia pierwszego, jednak pojawia się kilka – minimum troparion i kontakion – ku czci danej osoby/osób. Te drugie dni świąt bywają też określane mianem soboru czy też synaksy, gdyż niejako „zbierają” czy też konkludują różne święta i role danej osoby/osób w Historii Zbawienia.

Rozpiska wygląda następująco (rozpoczynając od września, czyli pierwszego miesiąca roku liturgicznego):
Narodzenie Bogurodzicy
7 września – przedświęcie
8 września – święto
9 września – Rodziców Bogurodzicy, czyli świętych Joachima i Anny
12 września – oddanie święta

Podwyższenie Krzyża
13 września – przedświęcie plus niedziela przygotowawcza
14 września – święto
Niedziela po Podwyższeniu Krzyża
21 września – oddanie święta

Opieki Bogurodzicy
1 października – święto
2 października – św. Andrzeja Szalonego dla Chrystusa, który miał wizję Opieki Bogurodzicy w Konstantynopolu

Świętego wielkiego męczennika Dymitra
Sobota przed – Sobota Rodzicielska (Sobota św. Dymitra) czyli dzień modlitw za zmarłych; tylko w niektórych tradycjach (w innych przed świętem archanioła Michała lub tylko w ramach Triody: Postnej i Kwietnej)
26 października – święto
27 października – św. Dymitra Nowego (Rumunia) i oddanie święta (w niektórych tradycjach?)

Wprowadzenie Bogurodzicy do Świątyni
20 listopada – przedświęcie
21 listopada – święto
21 listopada – oddanie święta

Poczęcie Bogurodzicy
8 grudnia – przedświęcie
9 grudnia – święto

Narodzenie Chrystusa
Post od 15 listopada, który stopniowo przygotowuje poprzez kolejne etapy; Niedziela Praojców i Niedziela Ojców (odpowiednio przedostatnia i ostatnia przed świętem); ścisły okres przedświęcia od 20 (gdzieniegdzie 17) do 24 grudnia włącznie
25 grudnia – święto
26 grudnia – synaksa (sobór) Przenajświętszej Bogurodzicy; najstarsze święto Jej poświęcone, jako Matki Bożej Rodzicielki (po soborze watykańskim II rzymscy katolicy przenieśli je na 1 stycznia)
Niedziela po Bożym Narodzeniu – świętych Józefa Oblubieńca, proroka Dawida i Jakuba Brata Pańskiego
31 grudnia – oddanie święta (jednak brak postu i obyczaje świąteczne do 4 stycznia włącznie)

Objawienie Pańskie (Chrzest Pański w rzece Jordan)
2-5 stycznia – przedświęcie
6 stycznia – święto
7 stycznia – św. Jana Chrzciciela
14 stycznia – oddanie święta (w serbskiej tradycji 13 stycznia; nie wiem, jak gruzińska)

Spotkanie Pańskie (Ofiarowanie Chrystusa w Świątyni)
1 lutego – przedświęcie
2 lutego – święto
3 lutego – świętego Starca Symeona i św. prorokini Anny, którzy spotkali Chrystusa w Świątyni
9 lutego – oddanie święta

Zwiastowanie Bogurodzicy
24 marca – przedświęcie
25 marca – święto
26 marca – synaksa (sobór) archanioła Gabriela, który zwiastował; oddanie święta (jednak bez Liturgii, jeśli wypada w poniedziałek, wtorek lub czwartek)

Sobota Wskrzeszenia Łazarza i Niedziela Palmowa (weekend przed Paschą)
Formą przedświęcia jest Tydzień Palmowy (ostatni Wielkiego Postu); brak poświęcia z racji Wielkiego Tygodnia

Pascha
Przedświęcie to w sumie cała Triod Postna 😉 Szczególny okres świąteczny to Światły Tydzień; oddanie Święta Świąt następuje na jego 39. dzień (środa przed Wniebowstąpieniem), aczkolwiek następne 11 dni należy do Świętej Pięćdziesiątnicy, przeto mają tryumfalny charakter

Wniebowstąpienie Pańskie
Przedświęcie – środa Oddania Paschy, czyli dzień przed (aczkolwiek różne są tradycje)
Święto – na 40. dzień od Paschy
Oddanie święta – piątek przed Zstąpieniem Św. Ducha

Zesłanie Świętego Ducha, czyli Pięćdziesiątnica
Przedświęcie – brak, aczkolwiek sobota przed jest Rodzicielska (za zmarłych)
Święto – 50. dzień od Paschy
Drugi dzień święta – Poniedziałek Świętego Ducha, Który zstąpił na uczniów i uczennice Chrystusa w dniu Pięćdziesiątnicy
Oddanie święta – sobota, czyli na jego siódmy dzień

Narodzenie św. Jana Chrzciciela
24 czerwca – święto
25 czerwca – oddanie święta

Świętych Apostołów Piotra i Pawła
Post przygotowawczy, rozpoczynający się w Poniedziałek Św. Ducha (tradycja orientalna) lub tydzień po nim (tradycja bizantyjska)
29 czerwca – święto
30 czerwca – synaksa (sobór) 12 apostołów; oddanie święta

Przemienienie Pańskie
5 sierpnia – przedświęcie
6 sierpnia – święto
13 sierpnia – oddanie święta

Zaśnięcie Przenajświętszej Bogurodzicy
Post przygotowawczy rozpoczyna się 1 sierpnia
14 sierpnia – przedświęcie
15 sierpnia – święto
23 sierpnia – oddanie święta

Ścięcie Głowy św. Jana Chrzciciela
29 sierpnia – święto
30 sierpnia – oddanie święta

 

Uwaga! Dobrą praktyką jest włączenie do swoich codziennych modlitw (porannych, wieczornych, ewentualnie innych) troparionu i kontakionu oraz zadostojnika (jeśli jest) w dniu święta oraz w okresie poświątecznym, a także umieszczenie w świętym kącie lub innym widocznym/ważnym miejscu na ten czas ikonki święta, choćby papierowej. Dzięki temu nawet, jak nie będzie mogli być w te dni w cerkwi, to odczujemy, że to nie jest zupełnie zwykły czas.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s