Prawosławny Krzyż – objaśnienie i symbolika

Tytuł zostałby różnie zrozumiany w różnych krajach, a nawet regionach, gdyż… No właśnie, jak to w Prawosławiu była: różnorodność w jedności. To znaczy, każdy krzyż, który przedstawia Narzędzie Zbawienia lub krzyż tych, co poszli w ślad za Chrystusem, i reprezentuje to prawowiernie, jest prawosławnym krzyżem. W Polsce „prawosławny krzyż” kojarzy się z „dodatkową”, ukośną belką, a „katolicki krzyż” bez niej. Tymczasem w wielu prawosławnych krajach „przekreślony krzyż”, tj. z ukośną belką, prawie nie występuje – to bardziej typ wschodniosłowiański.

W tym tekście, publikowanym z racji trzeciej niedzieli wielkopostnej (więcej o niej tutaj), opiszę tylko pokrótce pewne charakterystyczne cechy Krzyża Zbawiciela, bez np. krzyża św. apostoła Andrzeja w kształcie litery „x”. I tak to nie wyczerpie tematu, który bywa poruszany w pracach dyplomowych 😉

D_1200

1. BELKI
Minimalna ilość belek to jedna pozioma i jedna pionowa, które choć minimalnie się krzyżują – np. krzyże łotrów ukrzyżowanych po obydwu stronach Chrystusa w ikonografii często są przedstawiane owszem, z dwoma belkami, ale nie krzyżującymi się, tzn. ta horyzontalna wieńczy pionową, jest nad nią.

Nad belką na ręce bywa umieszczana Czytaj dalej „Prawosławny Krzyż – objaśnienie i symbolika”

Reklamy

Ikona Zwiastowania

Tekst z okazji dziewięciu miesięcy przed Bożym Narodzeniem, czyli dzisiejszego święta, o którym więcej tutaj.

Na początku należy zaznaczyć, iż ikonę Zwiastowania, czyli Dobrej Nowiny, cechują zazwyczaj jasne, żywe kolory, wyrażające radość i że dzisiaj naszego Zbawienia początek, jak to głosi troparion prazdnika.

ChomikImagea4

Prawie całą powierzchnię ikony zajmują dwie postaci: po lewej archanioła Gabriela – rozpoznajemy go po skrzydłach – zaś po prawej Dziewicę Marię, która dzięki temu zdarzeniu ma stać się Bogurodzicą. Anioł jest ukazany Czytaj dalej „Ikona Zwiastowania”

Ikona św. Grzegorza Palamasa

Z okazji drugiej niedzieli wielkopostnej, o której więcej w tym tekście, krótki wpis o ikonie jej patrona.

2214041569_23f88fc24e_b

Na początku należy zaznaczyć kilka spraw odnośnie ikon przedstawiających same osoby, a nie zdarzenia: Czytaj dalej „Ikona św. Grzegorza Palamasa”

Ikona Niedzieli Tryumfu Ortodoksji

Pierwsza niedziela Wielkiego Postu, zwana Niedzielą Tryumfu Ortodoksji czy też Niedzielą Prawosławia, usprawiedliwia cały tegoroczny ikonograficzny cykl artykułów. Mianowicie, tego dnia świętujemy zwycięstwo nad herezją ikonoklazmu, a pośrednio i nad innymi zboczeniami od prawowierności, o czym więcej w tym miejscu.

1-iconoclasm-02

Ikona tego dnia przedstawia historyczne wydarzenie, jakim była tryumfalna procesja z ikonami w pierwszą wielkopostną niedzielę, 11 marca 843 roku, z cerkwi Przenajświętszej Bogurodzicy w dzielnicy Blacherny w Konstantynopolu do słynnej świątyni katedralnej Hagia Sophia (Mądrości Bożej), w której to Czytaj dalej „Ikona Niedzieli Tryumfu Ortodoksji”

Tobą raduje się… – hymn niedziel wielkopostnych (tekst + nagrania)

Tym razem w Czysty Poniedziałek, czyli pierwszy dzień prawosławnego Wielkiego Postu (więcej o jego pierwszym tygodniu w tych wpisach), drobny spoiler: hymn Boskiej Liturgii niedziel wielkopostnych. W niedziele Wielkiego Postu sprawowana jest Liturgia św. Bazylego Wielkiego.

ChomikImage
Ikona niedziel wielkopostnych + Soboty Łazarza

I na niej śpiewany jest hymn do Bogurodzicy, którego Czytaj dalej „Tobą raduje się… – hymn niedziel wielkopostnych (tekst + nagrania)”

Ikona Niedzieli Wygnania Adama i Ewy z Raju

Dzień przed rozpoczęciem Wielkiego Postu wracamy do początku dziejów, by zrozumieć, czemu powinniśmy pościć, jaka jest geneza Boskiego Wcielenia i Paschy Krzyżowej. Bóg stworzył świat, stworzył również człowieka jako mężczyznę i kobietę. Bóg stworzył człowieka na Swój obraz i dał mu wieczne zadanie upodabniania się do Niego. Jednak człowiek dosyć szybko „zawalił” sprawę: nie tylko nie dążył do upodabniania się do swego Stwórcy, ale też i utracił Jego obraz, oczywiście przez pierwszy grzech, upadek zaburzający Boski porządek w całym kosmosie – wszechświecie. O tym dramacie mówi ostatnia niedziela Przedpościa (więcej o niej tutaj).

ChomikImagemnmn.jpg

Ikona – a raczej fresk, bo co czy kogo tu adorować – przedstawiający to wydarzenie jest dosyć prosty. Na pierwszym planie widzimy trzy postacie: anioła, Adama, Ewę. Wszystkie w ruchu, dostrzegamy tu dynamizm. Anioł, z perspektywy ikony, jest Czytaj dalej „Ikona Niedzieli Wygnania Adama i Ewy z Raju”

Ikona Niedzieli o Sądzie Ostatecznym

Trzecia niedziela Przedpościa ukazuje koniec Historii Zbawienia, tzn. Sprawiedliwy Ostateczny Sąd (więcej tutaj). U góry ikony przedstawiającej to zdarzenie dominuje Chrystus – Sędzia, przychodzący powtórnie na ziemię w chwale, w obłoku, identycznie jak wstępował z nieba do ziemi: Ten Jezus, wzięty od was do nieba, przyjdzie tak samo, jak widzieliście Go wstępującego do nieba (Dz 1,11). Zbawiciela otaczają aniołowie, a także mandorla – w zależności od wariantu ikony, owalna lub okrągła, niebieska (czasem z wewnętrznymi promieniami) aureola za całą postacią. Mandorla występuje tylko przy najbardziej chwalebnych, tryumfalnych wydarzeniach, gdzie nie ma za bardzo wątku kenozy (poniżenia, skrajnej pokory) takich jak: Pascha (zejście to Otchłani), Przemienienie Pańskie, Wniebowstąpienie, Zaśnięcie Bogurodzicy. Na ikonie Sądu na mandorli może być umieszczona tęcza, zgodnie ze słowami Apokalipsy (4, 3): Zasiadający był podobny z wyglądu do jaspisu i do krwawnika, a tęcza dokoła tronu – podobna z wyglądu do szmaragdu.

pasted-image-0

Chrystus prawicą błogosławi Swoją Matkę, zaś lewicą – największego zrodzonego z niewiast, Swego Poprzednika, czyli św. Jana Chrzciciela. Ta dwójka zaś wskazuje Czytaj dalej „Ikona Niedzieli o Sądzie Ostatecznym”