Chór świętych znalazł źródło życia… – eulogitaria za zmarłych (tekst + nagrania)

Publikuję ten artykuł dzisiaj w związku z jedną kilku tzw. Sobót Rodzicielskich – dni szczególnej modlitewnej pamięci o zmarłych – w przeciągu roku, a jedną z dwóch obchodzonych we wszystkich tradycjach rytu bizantyjskiego. Więcej o Sobocie Mięsopustnej, czyli Sobocie Rodzicielskiej przed Niedzielą o Sądzie Ostatecznym, w tym miejscu. Zaś o Sobocie Rodzicielskiej przed Pięćdziesiątnicą artykuł jest tutaj.

slujba-parastas-parintele-cleopa-ilie-foto-adrian-sarbu_13.jpgCerkiew prawosławna w swych modlitwach za zmarłych używa różnych utworów. Jednym z nich są tzw. eulogitaria, różnie transkrybowane i tłumaczone w różnych językach:  Evlogitaria, Evlogetaria, tropary po nieporocznych, tropariony po nieskalanych, At-Tabrīkāt itp. Eulogitaria za zmarłych to jeden z trzech typów tego hymnu: pozostałe to eulogitaria zmartwychwstania (śpiewane na jutrzniach niedzielnych oraz na Jutrzni Wielkiej Soboty) oraz eulogitaria Bogurodzicy (śpiewane w wigilię święta jej Zaśnięcia obchodzonego 15 sierpnia). Wszystkie eulogitaria łączy ton piąty oraz analogiczna struktura: przed każdym troparionem śpiewany jest refren-wezwanie związane z błogosławieństwem (stąd nazwa „eulogitaria”, gdyż po grecku „eulogitos” to „błogosławiony”), przedostatni poprzedza „Chwała Ojcu…”, zaś ostatni – „I teraz, i zawsze…”, zaś kończą się trzykrotnym wezwaniem z „alleluja”, które przy recytacji psałterza wieńczy też każdą kolejną część katyzm – tj. jednostek zawierających kilka psalmów.

Eulogitaria za zmarłych śpiewane są na jutrzni soboty, gdyż w Kościele prawosławnym to dzień szczególnych modlitw za zmarłych, skoro sam Zbawiciel spoczął tego dnia w grobie. Eulogitaria te są również częścią prawosławnego pogrzebu oraz wielkiej panichidy, tj. nabożeństwa za zmarłych; istnieje też mała panichida, która, jak nazwa wskazuje, jest krótsza, i w trakcie niej eulogitariów się nie śpiewa.

Eulogitaria te są za zmarłych, jednak znaczną ich część stanowią prośby o zbawienie również dla wykonujących ten hymn tutaj na ziemi, czyli żyjących. Te prośby są wznoszone zarówno do Boga, jak i zmarłych świętych. W ten oto sposób Cerkiew niebiańska (tryumfująca) i Cerkiew ziemska (walcząca) łączą się razem we wspólnym celu: bycia z Bogiem i bycia jeden z drugim, to znaczy przywrócenia ludziom dobrych relacji ze Stwórcą i między sobą oraz odzyskania w sobie obrazu Bożego.

W hymnie ukazana jest droga do tego celu: to nie tylko modlitwa, ale pokajanie, niesienie krzyża, świadectwo, cierpienie – na wzór Jezusa Chrystusa i Jego świętych. Jeśli to spełnimy, i my będziemy święci, czyli Bożymi ludźmi, przyjmiemy zwycięski wieniec i wkroczymy do naszej prawdziwej Ojczyzny: Królestwa Niebieskiego.

Oto polski tekst tych eulogitariów:

Błogosławiony jesteś, Panie, naucz mnie przykazań Twoich!
Chór świętych znalazł źródło życia i bramę raju.
Niech i ja znajdę tę drogę przez pokajanie.
To ja jestem zaginioną owcą;
wezwij mnie, Zbawicielu, i zbaw mnie.

Błogosławiony jesteś, Panie, naucz mnie przykazań Twoich!
Głoszący Bożego Baranka zostali zabici jak jagnięta
i przeszli do życia wiecznego i nieskończonego,
święci, módlcie się gorliwie do Niego, męczennicy,
aby darował nam odpuszczenie przewinień.

Błogosławiony jesteś, Panie, naucz mnie przykazań Twoich!
Przyjdźcie wszyscy, którzy poszliście wąską drogą cierpień
i wzięliście w życiu krzyż jako jarzmo,
i naśladowaliście Mnie w wierze,
przyjdźcie, skosztujcie słodyczy
które dla was uprzednio przygotowałem
i przyjmijcie wieńce niebieskie.

Błogosławiony jesteś, Panie, naucz mnie przykazań Twoich!
Obrazem jestem niewypowiedzianej Twojej chwały,
chociaż noszę blizny grzechów.
Zlituj się nad swoim stworzeniem, Władco,
oczyść mnie z Twojej łaskawości
i daj mi upragnioną ojczyznę,
czyniąc mnie na nowo mieszkańcem Raju.

Błogosławiony jesteś, Panie, naucz mnie przykazań Twoich!
Niegdyś z niebytu mnie stworzyłeś
i obrazem Twoim Bożym zaszczyciłeś,
jednak przez przekroczenie przykazania
ponownie wróciłeś mnie do ziemi,
z której zostałem wzięty.
Lecz według tego podobieństwa podnieś mnie,
abym znowu stał się obrazem dawnej piękności.

Błogosławiony jesteś, Panie, naucz mnie przykazań Twoich!
Daj odpoczynek, Boże, sługom Twym,
i umieść ich w raju, gdzie chóry świętych, Panie,
i sprawiedliwi jaśnieją jak gwiazdy;
sługom Twym , którzy zasnęli, daj odpoczynek,
nie pomnąc wszystkich ich grzechów.

Chwała Ojcu i Synowi, i Świętemu Duchowi
Trójświatłość jedynego Boga
ze czcią opiewamy, wołając:
Święty jesteś Ojcze Bez Początku
wraz ze Współprzedwiecznym Synem
i Bożym Duchem.
Oświeć nas, z wiarą Tobie służących,
i wyrwij z wiecznego ognia.

I teraz, i zawsze, i na wieki wieków. Amen.
Raduj się, Czysta,
któraś w ciele zrodziła Boga na zbawienie wszystkich,
dzięki Tobie rodzaj ludzki znalazł zbawienie,
niech dzięki Tobie odnajdziemy raj,
Bogurodzico Czysta, błogosławiona.
Alleluja, alleluja, alleluja, chwała Tobie, Boże! x3

Oto cerkiewno-słowiański przekład:

Благословен еси Господи, научи мя оправданием Твоим!
Святых лик обрете источник жизни и дверь райскую,
да обрящу и аз путь покаянием:
погибшее овча аз есмь,
воззови мя Спасе, и спаси мя.

Благословен еси Господи, научи мя оправданием Твоим!
Агнца Божия проповедавше,
и заклани бывше якоже агнцы,
и к жизни нестареемей святии,
и присносущней преставльшеся.
Того прилежно мученицы молите,
долгов разрешение нам даровати

Благословен еси Господи, научи мя оправданием Твоим!
В путь узкий хождшии прискорбный,
вси в житии крест яко ярем вземшии,
и Мне последовавшии верою,
приидите насладитеся,
ихже уготовах вам почестей,
и венцов небесных.

Благословен еси Господи, научи мя оправданием Твоим!
Образ есмь неизреченныя Твоея славы,
аще и язвы ношу прегрешений:
ущедри Твое создание Владыко,
и очисти Твоим благоутробием,
и возжеленное отечество подаждь ми,
рая паки жителя мя сотворяя.

Благословен еси Господи, научи мя оправданием Твоим!
Древле убо от не сущих создавый мя,
и образом Твоим Божественным почтый,
преступлением же заповеди
паки мя возвративый в землю,
от неяже взят бых,
на еже по подобию возведи
древнею добротою возобразитися.

Благословен еси Господи, научи мя оправданием Твоим!
Упокой Боже рабы Твоя,
и учини я в раи, идеже лицы святых Господи,
и праведницы сияют яко светила,
усопшия рабы Твоя упокой,
презирая их вся согрешения.

Слава: Трисиятельное единаго Божества,
благочестно поем вопиюще:
Свят еси Отче Безначальный,
Собезначальный Сыне,
и Божественный Душе:
просвети нас верою Тебе служащих,
и вечнаго огня исхити.

И ныне: Радуйся Чистая,
Бога плотию рождшая во спасение всех,
Еюже род человеческий обрете спасение:
Тобою да обрящем рай,
Богородице Чистая благословенная.
Аллилуия, аллилуия, аллилуия, слава Тебе, Боже. x3

NAGRANIA:
Cerkiewnosłowiański – śpiew synodalny

Cerkiewnosłowiański – śpiew serbski (ar. Mokranjac)

Rumuński

Arabski

Angielski

Serbski

Grecki audio mp3

Ukraiński audio mp3

Białoruski audio mp3

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s