Ikona Zwiastowania

Tekst z okazji dziewięciu miesięcy przed Bożym Narodzeniem, czyli dzisiejszego święta, o którym więcej tutaj.

Na początku należy zaznaczyć, iż ikonę Zwiastowania, czyli Dobrej Nowiny, cechują zazwyczaj jasne, żywe kolory, wyrażające radość i że dzisiaj naszego Zbawienia początek, jak to głosi troparion prazdnika.

ChomikImagea4

Prawie całą powierzchnię ikony zajmują dwie postaci: po lewej archanioła Gabriela – rozpoznajemy go po skrzydłach – zaś po prawej Dziewicę Marię, która dzięki temu zdarzeniu ma stać się Bogurodzicą. Anioł jest ukazany w ruchu, często z jedną nogą wysuniętą do przodu – to znaczy, że spieszy się bardzo, by podzielić się tak radosną nowiną. To, że ma coś ogłaszać, symbolizuje też trzymany przez niego w lewej ręce długi kij – narzędzie, jakim posługiwali się niegdyś heroldowie. Natomiast prawą dłonią niejako wygłasza powitanie i błogosławieństwo: Pokój Tobie! [to wyraz pozdrowienia] Pełna Łaski, Pan z Tobą! [również semickie pozdrowienie, tu jednak z głębszym sensem]

Bogurodzica zazwyczaj siedzi, niekiedy jest przedstawiona w postaci stojącej. W lewym ręku trzyma kłębek włóczki – gdyż według tradycji dostała za zadanie, po swej służbie w Świątyni trwającej od dziecka (jej wprowadzenie do Świątyni obchodzimy 21 listopada), przygotowania nowej zasłony świątynnej, tzw. katapetazmy. Jednak w tym momencie Zwiastowania to ona sama ma stać się świątynnym Świętym Świętych… Prawą rękę ma ułożoną – choć różnie to na różnych ikonach wygląda – w geście pokory i przyjęcia Woli Bożej: Oto Ja służebnica Pańska, niech Mi się stanie według twego słowa!

ChomikImagea5

Najświętsza Maria znajduje się na podwyższeniu, czasem wręcz swoistym tronie, co jest ilustracją hymnu śpiewanego w całości (Godnym jest, cs. Dostojno jest) lub we fragmentarycznie (cs. Czestniejszuju heruwim) niemalże codziennie: Czcigodniejszą od cherubinów, i bez porównania sławniejszą od serafinów…

Obok Bogurodzicy bywa przedstawiona Księga: to Pismo Święte z fragmentem proroctwa Izajasza, teraz się spełniającego: Oto Dziewica pocznie i porodzi Syna, i nazwie Go imieniem Emmanuel [to znaczy: Z Nami Bóg].

ChomikImagea3

U góry widzimy coś w rodzaju obłoku czy półokręgu, z którego wychodzi promień wskazujący na Maryję, zazwyczaj w tym promieniu można dostrzec Gołębia. To oczywiście przedstawienie słów świętego Gabriela: Duch Święty [symbolizowany tu jako Gołąb] zstąpi na Ciebie i moc Najwyższego osłoni Cię. Dlatego też Święte, które się narodzi, będzie nazwane Synem Bożym.

Ikonę Zwiastowania wystawia się na środek świątyni w wieczór 24 marca, i pozostaje tam do wieczoru 26 marca, czyli dnia oddania święta. Zwiastowanie to również częsty motyw freskowy.

doors

Jednak scenę Zwiastowania widzimy prawie zawsze i to w wielu cerkwiach, pod warunkiem, że w ikonostasie są carskie wrota z faktycznymi drzwiami, co akurat na Bliskim Wschodzie to nie oczywiste, gdyż większość cerkwi ma carskie wrota po prostu jako środkową bramę z katapetazmą – zasłoną. Na carskich wrotach właściwie zawsze w tej czy inne formie widnieje scena Zwiastowania: na lewym skrzydle znajduje się archanioł Gabriel, zaś na prawym Bogurodzica. Poniżej lub obok bywają przedstawieni czterej ewangeliści – zwiastuni Dobrej Nowiny, bo to znaczy „Ewangelia”, i tak w innych językach określa się „Zwiastowanie”. Skąd to wydarzenie na carskich wrotach? Jak wspomniałam, Bogurodzica według tradycji szyła katapetazmę. W carskich wrotach owa katapetzma się znajduje. Co więcej, Bogurodzica stała się Świętym Świętych, czyli Boską Arką, ołtarzem. A carskie wrota to przecież wejście do Świętego Świętych, do ołtarza, do Boskiej Arki – czyli Tabernakulum (cs. Darochranitelnicy) gdzie są przechowywane Ciało i Krew Chrystusa. Z kolei Chrystus to Syn Boży, który w Zwiastowaniu staje się Synem Dziewicy – bez Zwiastowania nie byłoby Eucharystii, nie byłoby całej Boskiej Liturgii w cerkwi sprawowanej za carskimi wrotami. Dlatego też kapłan wychodzi z Kielichem Eucharystycznym przechodząc przez carskie wrota, niejako na nowo „otwierając” scenę Zwiastowania, czyli Ewangelii, Dobrej Nowiny.

icons_04_lg

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s