Ikona Wszystkich Świętych

W Cerkwi prawosławnej święto Wszystkich Świętych obchodzone jest tydzień po Zesłaniu Ducha Świętego, czyli Pięćdziesiątnicy, o czym więcej tutaj. Ikona tej niedzieli nie różni się w zasadzie znacząco pomiędzy poszczególnymi tradycjami lokalnymi; może dlatego, że jej tradycja jest dosyć późna – sięga IX wieku. Bywa ona nazywana Obłokiem Świadków – to znaczy tych, którzy w życiu doświadczyli zbawczych wydarzeń, które niedawno na nowo przeżywaliśmy, m. in. Wielki Tydzień, Paschę, Wniebowstąpienie, Zstąpienie Świętego Ducha. Jednak nie tylko rzecz w tym, że owi ludzie widzieli to wszystko duchowymi oczyma, i że to przeżyli – ale że dali świadectwo, iż te wszystkie wydarzenia są prawdziwe i zbawcze. Ich świadectwo było dane różnym drogami: słowami, czynami, postami, cierpieniami, śmiercią męczeńską… Mówi o tym św. Paweł, którego list tego dnia jest czytany jako Apostoł (Hbr 11, 33- 12, 2). Różne są drogi do świętości, tak samo jak różne są funkcje w jednej Cerkwi i Dary jednego Świętego Ducha, co ostatnimi czasy poprzez hymnografię i ikony na nowo sobie przypominaliśmy.

All_saints_11.jpg

Centralne miejsce ikony faktycznie zajmuje obłok czy też okrąg, koloru złotego – to symbolizuje Boską chwałę, w której mają udział święci. Okrąg nie ma początku ani końca, co oznacza życie wieczne. Okrąg to również równość wszystkich świętych, mimo ich różnych dróg do Przebóstwienia – przywrócenia w sobie Bożego obrazu. Okrąg jest zamknięty, jednakże może on się powiększyć, nie zmieniając kształtu ani nie zaburzając porządku wewnątrz niego – to zaproszenie dla nas, byśmy i my dołączyli do grona świętych.

W tym okręgu najważniejsze miejsce zajmuje sam Zbawiciel, Wcielony Bóg – Jezus Chrystus. Przedstawiony jest jako Władca – niekiedy zauważamy na Jego głowie koronę, siedzi również na Tronach, które są jednym z rodzajów Mocy Bezcielesnych. Obydwoma rękoma lub samą Prawicą błogosławi – w tym drugim przypadku w lewej dłoni trzyma Swoje Nauczanie, tj. otwartą Ewangelię. Jeszcze niżej znajduje się krzesło tronowe – puste, gotowe dla Króla świata, Trójjedynego Boga, Niewidzialnego, ale Obecnego. To znaczy, widzialnego po Wcieleniu w drugiej Hipostazie (Osobie), czyli Jezusie. Ten tron jest uścielany przez pierwszy ludzi: Adama i Ewę. Również nad Chrystusem unoszą się inne Siły Bezcielesne – w zależności od wariantu, aniołowie i/lub cherubiny. Zazwyczaj u góry widać również Krzyż – narzędzie Paschy, Zbawienia, centrum historii, w którym niedawno na nowo mieliśmy udział dzięki cerkiewnym nabożeństwom. Występuje tu także motyw Deesis, czyli po lewej mamy Bogurodzicę, a po prawej Jana Chrzciciela – obydwoje wskazują na Chrystusa.

Syna Bożego otaczają tytułowi święci, którzy są pogrupowani według ich typów: męczennicy z męczennikami, asceci z ascetami, starotestamentowi w swojej grupie itp. Możemy ich rozróżnić po pewnych cechach charakterystycznych, jak skąpy ubiór (pustelnicy) lub żydowskie szaty (starotestamentowi) albo korony (władcy). Niektórych świętych na danych ikonach rozpoznamy bez większego trudu – każdego zna po imieniu, i każdemu dał jakiś talent (zdolności, zainteresowania, okoliczności, ludzi wokół), by osiągnąć świętość. Zatem, święci nie są bezładną masą – każdy jest niepowtarzalną osobą, mimo pewnych podobieństw. To jest cerkiewna różnorodność w jedności, o której pisze również św. Jan w swoim Objawieniu: oto wielki tłum, którego nie mógł nikt policzyć, z każdego narodu i wszystkich pokoleń, ludów i języków, stojący przed tronem i przed Barankiem (Ap 7, 9). Zatem, ikona na podstawie wybranych świętych ma symbolicznie przedstawić ich nieskończoną rzeszę.

Górę obłoku, z lewej i prawej strony, wieńczą postacie dwóch świętych starotestamentowych królów: Dawida i Salomona. Ten pierwszy pisał w psalmach: Dla mnie zaś wielce zaszczyceni są Twoi przyjaciele, Boże, wzmogło się bardzo ich panowanie (Ps 138, 17) oraz Sprawiedliwy będzie w wiecznej pamięci (Ps 111, 6). Natomiast ten drugi tak stwierdził: Sprawiedliwi żyją na wieki; zapłata ich w Panu i staranie o nich u Najwyższego. Dlatego otrzymają wspaniałe królestwo i piękny diadem z rąk Pana (Mdr 5, 15-16). Co więcej, w wigilie dni pamięci wielu świętych, na wieczerni, dwie z trzech paremij Starego Testamentu, są właśnie z Księgi Mądrości Salomona, zaś psałterz to drogowskaz prawego, świętego życia, mimo różnych trudności i napaści ze strony złego.

Dolna część ikony przedstawia Raj, który jest zobrazowany przez zielone drzewka i kępki krzewów lub krzaków. Dzieje się tak dlatego, ponieważ dają one cień przed skwarem słońcem, osłaniają przed deszczem, dają tlen i owoce, cieszą oko. Ponadto, jest to oczywiście nawiązanie do rajskiego Drzewa Życia oraz nowotestamentowego Drzewa Życia: Świętego Krzyża. W lewym dolnym rogu siedzi Abraham z naręczem dzieci na swych kolanach lub chuście trzymanej na tychże, ponieważ o śmierci sprawiedliwego mówi się, że przeniósł się on – czy też, że aniołowie go zanieśli – na łono Abrahama (zob. Łk 16, 22). Natomiast w prawym dolnym rogu zasiada, podobny z wyglądu i postawy ciała, patriarcha Jakub, zwany Izraelem, który dał początek temu narodowi przez 12 synów, których symbolicznie trzyma w chuście, na łonie. To z tego narodu, wybranego, wyszedł na świat Jezus – Mesjasz, Zbawiciel. Pośrodku zaś stoi Rozumny Łotr – Dyzma – który pierwszy wszedł do Raju, zgodnie z obietnicą Chrystusa, z Którym razem był współukrzyżowany (Łk 23, 39-43).

pobranei,

Ikona Wszystkich Świętych daje nadzieję i pokazuje cel duchowych wysiłku (cs. podwigu, arab. dżihadu) w ziemskich życiu: to współudział w Królestwie Chrystusa, które jest wieczne. To wieczne życie w jedności i wspólnocie w Trójjedynym Bogu i Jego świętych. Ikona ta jednak motywuje do starań nie tylko przez pozytywny przykład, lecz również przez swego rodzaju pobudzenie wyrzutów sumienia i analizy własnych grzechów, gdyż przypomina ona ikonę Sądu Ostatecznego.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s