Ikona Zaśnięcia Bogurodzicy

Wielkie święto Zaśnięcia Bogurodzicy, na Zachodzie znane jako Wniebowzięcie NMP, Cerkiew prawosławna celebruje 15 sierpnia. Owe święto ma zarówno swoją ikonę, jak i płaszczanicę – to płótno, które przedstawia: w Wielką Sobotę Chrystusa w grobie, zaś teraz – Jego Matkę, która zasnęła. Wokół danej Postaci wyszyty jest troparion, w przypadku Wielkiej Soboty zaczyna się od słów Dostojny Józef… (cs. Blagoobraznij Ijosif…), zaś w przypadku Uspienia – W zrodzeniu dziewictwo zachowałaś… (cs. W rożdestwe dewstwo sohranila jesti…). O wielkosobotniej płaszczenicy więcej w tym artykule.

13653206_1622436068047736_2882007109469161825_o.jpg

Centralne miejsce ikony zajmuje Chrystus otoczony chwałą: w złotych szatach, a za Nim mandorla – okrągła lub owalna aureola otaczająca całą postać, koloru niebieskiego, z wewnętrznymi promieniami i/lub pasami. Mandorla w ikonografii pojawia się tylko przy najbardziej tryumfalnych wydarzeniach, m. in. Passze. Tutaj jest to wyraz jednak nie tylko tryumfu, ale też właśnie Paschy Krzyżowej Chrystusa i jej owoców: że śmiercią podeptał śmierć, i będącym w grobach życie dał (troparion wielkanocny). Z tego Owocu Życia korzysta Jego Matka – zmarła, ale potem zostaje wzięta do Niebios. Dlatego to Chrystus, jako Pan, Bóg, Zwycięzca śmierci jest przedstawiony w najważniejszym miejscu ikony. Na rękach trzyma małe dziecię – to personifikacja duszy Jego Matki. Można by rzec, że role się odwracają: wcześniej to Ona nosiła Go w swych objęciach, i głównie taką znamy Ją z ikon. To swoista nauka, że jeśli będziemy nosić Chrystusa – oczywiście nie w ramionach, lecz w swym sercu – w czasie ziemskiego życia, to w chwili jego zakończenia weźmie On nas w Swe ramiona i zabierze do Nieba.

11828557_1025225987522605_6799994977345848149_n.jpg

Na ten cel, gdzie Zbawiciel zabiera Bogurodzicę, i gdzie my mamy nadzieję trafić, wskazują przedstawione nad Nim cherubimy strzegące Bram Raju lub też faktyczne drzwi tegoż, w otoczeniu aniołów. Niekiedy u góry widać małą, ale dorosłą postać Bogurodzicy, co przypomina, że po śmierci dostąpiła wniebowzięcia.

Sylwetka Bogurodzicy widnieje również u dołu ikony – dorosła, w momencie śmierci. Śmierć to jednak dla chrześcijanina tylko sen w oczekiwaniu na Zmartwychwstanie. Owe oczekiwanie, czuwanie symbolizuje świeca u dołu ikony, przed łożem, gdzie spoczywa Matka Boża.

e02cdc4a3dac2a4348c47a4654ee0973.jpg

Wokół Niej widzimy apostołów – m. in. świętego Piotra dokonującego okadzenia – oraz biskupów i kobiety ówczesnej Cerkwi. Wśród hierarchów zazwyczaj wyróżnia się Jakuba – brata Pańskiego – oraz Tymoteusza, Hieroteusza i Dionizego Aeropagitę. Mimo wszystko, ich twarze wyrażają zatroskanie i smutek. To ludzkie: po chrześcijańsku powinniśmy się cieszyć, że ktoś odchodzi do Pana, jednak z drugiej strony nam żal, że aż do powszechnego Zmartwychwstania nie będziemy już mieć z osobą zmarłego kontaktu, do jakiego przywykliśmy. Jak doskonale jednak wiemy, Bogurodzica nie pozbawiła nas Swej opieki, a wręcz może ją bardziej uskuteczniać, przez to święto to jest radosne, i określane mianem Letniej Paschy.

A tak jeszcze w XV wieku przedstawiano to święto na Zachodzie – nie upłynęło jeszcze aż tak wiele czasu od schizmy, więc katolicyzm zachowywał nieco więcej ortodoksji, i to jest, można by rzec, zachodnia płaszczanica Bogurodzicy:

DSC_1233.jpg

Tekst o liturgice święta
Tekst o treści święta

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s