Ikona Pięćdziesiątnicy – Zstąpienia Świętego Ducha

W pięćdziesiąty dzień od Paschy Cerkiew prawosławna obchodzi jedno z największych swoich świąt: Zesłanie Ducha Świętego. Z racji tego, że jest to jednocześnie Niedziela Świętej Trójcy, to owe święto ma dwie ikony: Trójcy Świętej oraz Zesłania. W tym tekście omówię tę drugą, która również jest częstym motywem fresków cerkiewnych.

Pente3.jpg

Tłem ikony jest budynek wyobrażający Czytaj dalej „Ikona Pięćdziesiątnicy – Zstąpienia Świętego Ducha”

Reklamy

Ikona Wniebowstąpienia Pańskiego

Ikonografia święta Wniebowstąpienia Pańskiego, obchodzonego na czterdziesty dzień od Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego, jest dosyć charakterystyczna, w ramach niech występują tylko pewne drobne różnice. Zalicza się również do najstarszych tematów ikonograficznych – do naszych czasów zachowała się ilustracja z aramejskiego Ewangeliarza Rabbuli z VI wieku, i od której nie odbiegają współczesne ikony i freski przedstawiające Wniebowstąpienie Chrystusa.

ascension-rabbula-gospels-small
Rycina w Ewangeliarzu Rabbuli

Na ikonie możemy wyróżnić dwa „poziomy” – ten górny, Niebiański, oraz dolny, ziemski. W tej górnej partii widzimy Chrystusa – Jego postać jest dużo mniejsza, niż osób stojących na dole. Ma to wskazać na ten fakt, iż Czytaj dalej „Ikona Wniebowstąpienia Pańskiego”

Ikona tryumfalnego wjazdu Chrystusa do Jerozolimy – Niedzieli Palmowej

Niezależnie od lokalnej tradycji, ikona święta wjazdu Pańskiego do Jerozolimy (o którego treści więcej tutaj), obchodzonego zawsze na tydzień przed Wielkanocą, w tzw. Niedzielę Palmową, ma bardzo podobny schemat. Ikona ta powinna być wyniesiona na środek świątyni w Sobotę Łazarza wieczorem, ewentualnie w Niedzielę Palmową rano ; jest ona również niesiona na czele procesji tego dnia, jeśli tylko takowa się odbywa(więcej o liturgice tego dnia w tym wpisie); to wydarzenie stanowi również popularny motyw fresków cerkiewnych.

aplawefma3
Koptyjska ikona

W centrum widzimy Jezusa Chrystusa siedzącego na osiołku – ok, czasem trochę przypomina konia, jednak wskazaniem na gatunek zwierzęcia jest pokorne schylenie jego głowy, jeśli nie przypomina właściwego czworonoga kopytnego. Jezus prawą ręką błogosławi witający Go lud, zaś w lewej Czytaj dalej „Ikona tryumfalnego wjazdu Chrystusa do Jerozolimy – Niedzieli Palmowej”

Prawosławny Krzyż – objaśnienie i symbolika

Tytuł zostałby różnie zrozumiany w różnych krajach, a nawet regionach, gdyż… No właśnie, jak to w Prawosławiu była: różnorodność w jedności. To znaczy, każdy krzyż, który przedstawia Narzędzie Zbawienia lub krzyż tych, co poszli w ślad za Chrystusem, i reprezentuje to prawowiernie, jest prawosławnym krzyżem. W Polsce „prawosławny krzyż” kojarzy się z „dodatkową”, ukośną belką, a „katolicki krzyż” bez niej. Tymczasem w wielu prawosławnych krajach „przekreślony krzyż”, tj. z ukośną belką, prawie nie występuje – to bardziej typ wschodniosłowiański.

W tym tekście, publikowanym z racji trzeciej niedzieli wielkopostnej (więcej o niej tutaj), opiszę tylko pokrótce pewne charakterystyczne cechy Krzyża Zbawiciela, bez np. krzyża św. apostoła Andrzeja w kształcie litery „x”. I tak to nie wyczerpie tematu, który bywa poruszany w pracach dyplomowych 😉

D_1200

1. BELKI
Minimalna ilość belek to jedna pozioma i jedna pionowa, które choć minimalnie się krzyżują – np. krzyże łotrów ukrzyżowanych po obydwu stronach Chrystusa w ikonografii często są przedstawiane owszem, z dwoma belkami, ale nie krzyżującymi się, tzn. ta horyzontalna wieńczy pionową, jest nad nią.

Nad belką na ręce bywa umieszczana Czytaj dalej „Prawosławny Krzyż – objaśnienie i symbolika”

Ikona Zwiastowania

Tekst z okazji dziewięciu miesięcy przed Bożym Narodzeniem, czyli dzisiejszego święta, o którym więcej tutaj.

Na początku należy zaznaczyć, iż ikonę Zwiastowania, czyli Dobrej Nowiny, cechują zazwyczaj jasne, żywe kolory, wyrażające radość i że dzisiaj naszego Zbawienia początek, jak to głosi troparion prazdnika.

ChomikImagea4

Prawie całą powierzchnię ikony zajmują dwie postaci: po lewej archanioła Gabriela – rozpoznajemy go po skrzydłach – zaś po prawej Dziewicę Marię, która dzięki temu zdarzeniu ma stać się Bogurodzicą. Anioł jest ukazany Czytaj dalej „Ikona Zwiastowania”

Teraz pozwalasz odejść słudze Twemu… – kantyk Symeona

Kantyk Symeona, częściej w tradycji bizantyjskiej nazywany od pierwszych słów – w cerkiewno-słowiańskim to Nynie otpuszczajeszi – to hymn wywodzący się ze święta Spotkania/Ofiarowania Pańskiego obchodzonego 2 lutego (liturgicznie więcej tutaj, zaś treściowo w tym miejscu), gdyż to wówczas Starzec Symeon wypowiedział te słynne słowa, wychwalając Boga za spełnienie obietnicy, teoretycznie niemożliwej do realizacji.

10940989_792175554169103_6896056408937036611_n

Symeon, jak podaje tradycja, był  Czytaj dalej „Teraz pozwalasz odejść słudze Twemu… – kantyk Symeona”

Kolory szat liturgicznych w rytach bizantyjskich

Wpis prosty, ale być może potrzebny. Jednak zarazem na pewno nie wyczerpuje tematu.
Na początku należy zaznaczyć dwie rzeczy.

orthodox-vestments-new-oramaworld-collection.png

Po pierwsze, pod pojęciem „koloru szat liturgicznych” kryje się zazwyczaj także kolor zasłon(y) w ikonostasie, a nie rzadko również Czytaj dalej „Kolory szat liturgicznych w rytach bizantyjskich”