Święto Wniebowstąpienia Pańskiego (treściowo)

Liturgika i hymny, opisane w poprzednim poście, urzeczywistniają i przekazują treść. A w hymnach Wniebowstąpienia – które będą wybrzmiewać w cerkwiach od czterdziestego dnia od Paschy aż do piątku przed Zesłaniem Świętego Ducha (czyli czterdziestego ósmego dnia od Paschy) włącznie – słychać tryumf i nadzieję, a nie smutek, że Chrystus nas opuszcza.

10421203_362065720655463_6172980520375207249_n.jpg

Owszem, w typowo cielesnej postaci tego dnia On nas Czytaj dalej „Święto Wniebowstąpienia Pańskiego (treściowo)”

Reklamy

Czterdziesty dzień od Paschy – Wniebowstąpienie Pańskie (liturgicznie)

Święto Wniebowstąpienia Pańskiego (cs. Woznesenje Gospodnje) to jedno z 12 wielkich świąt cerkiewnych, i jedno z kilku ruchomych – bo obchodzone zawsze w czwartek, na czterdziesty dzień od Niedzieli Paschy. Ma ono więc typowe cechy święta z grona 12 wielkich, czyli własne hymny do każdego z jego typów, jakimi są m. in. troparion, kontakion, kanon, wieliczanie, zadostojnik, trzy antyfony na Liturgii, eksapostilarion (cs. swetilen) itd. Jego wieczernia sprawowana w środę wieczorem ma charakter czuwania jak na inne święta z 12 wielkich, tj. czytane są 3 paremije, tj. fragmenty ze Starego Testamentu Iz 2, 2-3; Iz 62, 10 – 63, 3 i 7-9; Za 14, 1 i 4 i 8-11, a także jest błogosławieństwo pięciu chlebów, wina i oliwy w ramach tzw. litiji. Litija to wyjście do narteksu – przedsionka; niegdyś litija mogła być przed świątynią, stąd na południowej słowiańszczyźnie słowo „litija” po dziś dzień oznacza procesję, zaś na wschodniej słowiańszczyźnie na procesję przyjęło się mówić „krestnyj hod”. Na jutrzni czytana jest Ewangelia (Mk 16, 9-20).

13433363_1792452610987247_2749676707097212260_o.jpg

Szaty liturgiczne są wciąż białe – taki kolor obowiązuje Czytaj dalej „Czterdziesty dzień od Paschy – Wniebowstąpienie Pańskie (liturgicznie)”

Wieczór Niedzieli Palmowej – początek Wielkiego Tygodnia

Wieczór Niedzieli Palmowej zaczyna w Cerkwi prawosławnej Wielki i Święty Tydzień. To najważniejszy tydzień w roku liturgicznym, w cerkiewno-słowiańskim nazywany Strastnaja Sedmica. Tydzień najbardziej zbawczych wydarzeń, największych paradoksów: cierpiący Bóg, śmierć życiem… To jedyny czas z życia Chrystusa (począwszy de facto od Poniedziałku Palmowego jeszcze, kiedy Łazarz zachorował), kiedy dokładnie wiemy, co robił dzień po dniu, a od Czwartku – wręcz godzina po godzinie. Dlatego też wyjątkowo dzień liturgiczny w tych dniach nie zaczyna się od wieczora – po to, by wszystko w nabożeństwach jak najwierniej odwzorować. Stąd też bolesnym jest, że w niewielu parafiach nawet część (a co dopiero, żeby wszystkie) nabożeństw wielkotygodniowych nie jest sprawowana o właściwej porze lecz tak jakby w antycypacji, której aż do popołudniu Wielkiej Soboty nie ma; co więcej, właściwe pory byłyby bardziej przyjazne ludziom pracującym i uczącym się.

Jeszcze w Niedzielę Palmową wieczór poranne, huczne powitanie Chrystusa w Jerozolimie szybko staje się dalekim echem (zob. Mt 21, 12-17) faryzeusze prowokują Chrystusa, Chrystus zaś chce przygotować mieszkańców w Jerozolimie do prawdziwej Paschy – wypędza kupców sprzed Świątyni, a pierwsze trzy dni publicznie naucza. Tak naprawdę już w wieczór Niedzieli Palmowej zaczynają się cierpienia i dramat Chrystusa – bo już wtedy zostaje odrzucony przez naród żydowski, już wtedy zaczyna się nagonka, atmosfera staje się coraz bardziej napięta, czego kulminacją będzie Wielki Piątek.

Chrystus wypędza kupców sprzed Świątyni.jpg

Hymny na wieczerni Niedzieli Palmowej są jeszcze radosne – smutne są dopiero na powieczerzu – ale jeden z nich głosi:  Czytaj dalej „Wieczór Niedzieli Palmowej – początek Wielkiego Tygodnia”

Niedziela Palmowa – treść

Dzień po wskrzeszeniu Łazarza Chrystus wjeżdża do Jerozolimy – celu Jego i naszej wędrówki od kilkudziesięciu dni, jeszcze przed Przedpościem.

1_3_Floriile_%20Intrarea%20in%20ierusalim.jpg

Tłumy Go witają, widząc w Nim zbawienie własnych problemów – skoro wskrzesił umarłego od 4 dni, czy nie może wskrzesić państwa Izrael?… Czy nie może pomóc mi w codziennych sprawach? Nie zauważają tego, że Chrystus wkracza do Świętego Miasta w dniu, kiedy wybiera się baranka paschalnego. On wie, że kilka dni później ten sam tłum pośle Go na śmierć, bo faryzeusze i inni przywódcy są zazdrośni, boją się, więc podburzą lud… Witają drzewem (palemki), by kilka dni później na drzewo posłać Witanego… Dlatego o nadchodzącym Czytaj dalej „Niedziela Palmowa – treść”

Niedziela Palmowa – liturgicznie i obyczajowo

1. Po raz pierwszy od sześciu tygodni w niedzielę sprawowana Liturgia św. Jana Chryzostoma – zamiast Liturgii św. Bazylego, jak to było w wielkopostne niedziele.
2. Zupełny brak cech nabożeństwa niedzielnego (tak na Jutrzni, jak i na samej Liturgii), nie tylko z powodu święta – zmartwychwstanie po prostu jeszcze się nie wydarzyło, a cykl oktoichu i Ewangelii zmartwychwstania zakończył się tydzień temu, w Niedzielę św. Marii Egipskiej.
3. Kolor szat liturgiczny zazwyczaj zielony, często jest też złoty, rzadko czerwony. Dzieje się z tak z dwóch powodów: oczywiste skojarzenie z zielenią gałązek palmowych, a także Ożywczość Świętego Ducha, Który – zgodnie z wiarą Cerkwi wyrażoną w hymnach tego dnia – przyprowadził nas do świątyni i zgromadził nas w niej, byśmy razem witali Zbawiciela; dokładnie tak, jak 2000 lat temu stało się to w Jerozolimie.

_MG_8476

4. Oczywiście obrzęd poświęcenia palm obecny w Czytaj dalej „Niedziela Palmowa – liturgicznie i obyczajowo”

Raduj się Betanio – arabska pieśń na Sobotę Łazarza

„Raduj się Betanio” (arab. Ifrahī ja Bajt’anija) to arabska prawosławna pieśń paraliturgiczna z XIX wieku. Autorem tekstu jest władyka Atanazy Atallah – odnowiciel diecezji Himsu (Homs). Oryginalny tekst jest rymowany (typ ABAB). _05_03_11_59_11_image1

Do wiersza dostosowano melodię w systemie maqamy hidżaz kar (podobny do bizantyjskiego szóstego tonu). Pieśń ta śpiewana jest na czas Eucharystii kleru (cs. zapriczastie) na Boskiej Liturgii w dniu Soboty Wskrzeszenia Łazarza, a także w trakcie procesji wokół świątyni dzień później – czyli w Niedzielę Palmową.  Czytaj dalej „Raduj się Betanio – arabska pieśń na Sobotę Łazarza”

Metropolita Góry Liban Jerzy (Khodr) na święto Zwiastowania

Pierwotnie ten tekst jednego z najwybitniejszych współczesnych prawosławnych teologów arabskich, metropolity Góry Liban Jerzego (Khodra)., w moim tłumaczeniu ukazał się na cerkiew.pl w tym miejscu. Pierwsza część tych rozważań to analiza Apostoła tego święta (Hbr 2, 11-18), zaś druga wiąże Zwiastowanie z Wielkim Postem oraz tym, do czego on przygotowuje – to jest Wielkiego Tygodnia i Paschy.

Ten tekst, podobnie jak inne tego hierarchy, osadzony jest głęboko w myśli semickiej i czerpie z bogactwa języka arabskiego, tak bliskiego przecież aramejskiemu i hebrajskiemu – to w tych realiach Bóg przygotowywał świat na Swoje Wcielenie, i to tam Wcielenie (co wspominamy w święto Zwiastowania) się urzeczywistniło.

Na koniec należy dodać, że arabskie słowo na Zwiastowanie – „Al-Biszara” – podobnie jak w cerkiewno-słowiańskim „Blagoweszczenie” i greckim „Evangelismos” oznacza dosłownie „dobrą, radosną nowinę”, zaś czasownik od tego słowa to „objawiać, głosić dobrą, radosną nowinę”.

Zwiastowanie Zbawienia
Celem Zwiastowania Boskiego Wcielenia jest Zbawienie. Owoc zwiastowania jest opisany przez autora dzisiejszego Apostoła: Ten, który uświęca (tj. Chrystus), jak i ci, którzy mają być uświęceni (tj. wierni), z jednego Ojca są wszyscy i to ustanawia braterstwo między nami a Zbawiającym. To nasze bycie braćmi wobec Pana objawia się w tym, że Go wysławiamy w Cerkwi, a także poprzez słowa Jezusa (z Apostoła): Oto ja i dzieci moje, które dał mi Bóg – to znaczy, są to dzieci Boga. ann2014-03-25-12-32-16 Czytaj dalej „Metropolita Góry Liban Jerzy (Khodr) na święto Zwiastowania”