Przedświęcie Objawienia Pańskiego

Drugiego stycznia mamy… Prawosławnego Sylwestra. To znaczy, tego dnia – a nie 31 grudnia – Cerkiew prawosławna obchodzi pamięć św. papieża rzymskiego Sylwestra.

Silvestru-I-e1451478947715.jpg

Poza tym, 2 stycznia to też pierwszy dzień przedświęcia Objawienia Pańskiego (Epifanii/Chrztu Pańskiego) – jednego z 12 wielkich świąt, a  Czytaj dalej „Przedświęcie Objawienia Pańskiego”

Reklamy

1 stycznia – Obrzezanie Pańskie i św. Bazylego Wielkiego

Trzydziestego pierwszego grudnia, kiedy Cerkiew prawosławna obchodzi pamięć św. Melanii (stąd też w żargonie ortodoksyjnym nie mówimy o imprezach tego dnia „Sylwestry”, lecz „Małanki”), ikona Bożego Narodzenia zostaje odniesiona do ołtarza, po raz ostatni śpiewany jest chociażby zadostojnik Bożego Narodzenia, następuje tzw. oddanie święta Bożego Narodzenia. Co nie znaczy, że Okres Bożonarodzeniowy się kończy. Po prostu, kończy się jego poświęcie, nadal trwają święte dni i wieczory bez postu, radosne. Przychodzi inne święto… Drugie z tryptyku Świętu Dwunastu Dni (ten tryptyk wspominany i wymieniany jest w jednej z moich ulubionych kolęd, czyli Dobri weczir Tobi).

12373390_1722016888030820_7453897278497765919_n.jpg

Mianowicie, pierwszy stycznia to nie jest nowy rok liturgiczny – bo ten wypada pierwszego września, o czym można przeczytać tutaj. Jest to natomiast święto Obrzezania Pańskiego – bo zgodnie ze starotestamentową tradycją, Chrystus, jak każdy noworodek płci męskiej, ósmego dnia od narodzenia został obrzezany, wtedy też dziecięciu nadawano imię. Wówczas, można by rzec, Jezus stał się Jezusem 😉 A że potęga imienia  Czytaj dalej „1 stycznia – Obrzezanie Pańskie i św. Bazylego Wielkiego”

Felieton: Betlejem

Ten mój tekst ukazał się cztery lata temu na cerkiew.pl

Któż z nas nie zna tej nazwy: Betlejem. Wiemy, że tam narodził się Chrystus, tam się uobecniło i objawiło Boże Wcielenie. Ale czy kiedykolwiek zastanawialiśmy się, dlaczego właśnie tam, co oznacza ta nazwa, jaka była w tym Wola Boża? Bo u Boga nie ma przypadków, a miejsca wydarzeń Historii Zbawienia opisanych w Biblii są zawsze symboliczne.

573771-01-08_314917.jpg
Najpierw przyjrzyjmy się tej miejscowości z perspektywy historyczno-biblijnej. Z jednej strony, Betlejem zawsze było małe i pogardzane, jednak to właśnie stąd pochodził największy król izraelski – Dawid – do rodu którego Bóg ostatecznie zawęził szerokie wpierw grono całego narodu Izraela, z którego miał wyjść wyczekiwany Zbawiciel, Mesjasz. Mimo że  Czytaj dalej „Felieton: Betlejem”

Kolędy arabskie (+nagrania)

Ten mój tekst ukazał się pierwotnie dwa lata temu na cerkiew.pl.

Kolędy arabskie można podzielić na trzy grupy: czerpiące ze źródeł aramejskich i przetłumaczone z aramejskiego na arabski na samym początku XVIII wieku; powstałe po okresie dominacji aramejskiego jako języka liturgicznego już po arabsku; oraz tzw. „kolędy międzynarodowe” (Cicha NocAdeste fidelesGloria in excelsis Deo itp.) przetłumaczone na arabski w drugiej połowie XX wieku.

Przedstawiamy Państwu te pierwsze: bazują one przede wszystkim na twórczości św. Efrema Syryjczyka żyjącego w IV wieku, melodie są jeszcze wcześniejsze, więc można stwierdzić, iż to jedne z najstarszych kolęd świata, o ile nie najstarsze. Nie mają one treści trywialnej, lecz są bogate w teologię i dogmatykę, co ma dwie zasadnicze przyczyny: ich pierwowzory powstawały w czasie teologicznych sporów wewnątrz-chrześcijańskich m. in. o naturę Chrystusa, dziewictwo Bogurodzicy, trzy Osoby Boskie itd.; z kolei jak były tłumaczone, na tych terenach dominował już islam, stąd też te kolędy mają charakter polemiczny z tą religią.
b64da9ba5a.jpgKolędy te są śpiewane przez  Czytaj dalej „Kolędy arabskie (+nagrania)”

Dobra Nowina Bożego Narodzenia – metropolita Aleppo Paweł (Jazidżi) na święto Narodzenia Chrystusa

Tekst w moim tłumaczeniu ukazał się dwa lata temu na stronie cerkiew.pl

Metropolita Aleppo Paweł (Jazidżi) to syryjski hierarcha z Patriarchatu Antiocheńskiego, który jest znany ze swych kazań i innych publikacji. W kwietniu 2013 roku został porwany wraz z metropolitą Janem (Ibrahimem) przez islamskich rebeliantów w objętej wojną domową Syrii. Los obydwu hierarchów wciąż pozostaje nieznany, a to wszystko dzieje się pośród międzynarodowego milczenia.

Są różne aspekty Bożego Narodzenia, tekstów ewangelicznych i liturgicznych dotyczących go. Władyka Paweł skupia się na tym najważniejszym – Wcieleniu odwiecznego Boga-Słowo i wszystkim, co z tym związane.
Niestety, język polski nie może tutaj oddać pełni znaczeń arabskiego, który, tak jak biblijny hebrajski, jest językiem semickim, a w tym tekście ma to szczególną rolę.

Pamiętajmy w naszych modlitwach o prawosławnych Syryjczykach, by mogli w tych dniach w spokoju i radości przeżywać święta Bożego Narodzenia.

ChomikImagegf
Chwała na wysokościach Bogu, a na ziemi pokój ludziom dobrej woli
Oto zawołanie anielskie, oto zawołanie dobrej nowiny, dające wam Ojcowskie przebaczenie win w święto Bożego Narodzenia. Bóg przychylił się do naszych próśb i obdarzył was wszystkich,  Czytaj dalej „Dobra Nowina Bożego Narodzenia – metropolita Aleppo Paweł (Jazidżi) na święto Narodzenia Chrystusa”

BOŻE NARODZENIE – CHRYSTUS SIĘ RODZI!

Boże Narodzenie. Święto Narodzenia naszego Pana i Zbawiciela Jezusa Chrystusa. Święto Wcielenia Odwiecznego Boga. Zimowa Pascha.

15676192_10157923055180433_7614251648219137386_o.jpg

Irmos pierwszej pieśni Kanonu Bożego Narodzenia:
Chrystus się rodzi, wysławiajcie!
Chrystus z niebios, spotykajcie!
Chrystus na ziemi, wywyższajcie!
Śpiewaj Panu cała ziemio,
z weselem zaśpiewajcie ludzie,
albowiem chwalebnie wysławił się.

Jego śpiew w 13 językach:

Troparion Bożego Narodzenia:
Narodzenie Twoje, Chryste Boże nasz,
zajaśniało światu światłem poznania,
bo przez nie służący gwiazdom,
od gwiazdy nauczyli się oddawać cześć Tobie, Słońcu prawdy,
i poznali, że Ty jesteś Wschodem z wysokości.
Chwała Tobie, Panie.

Jego śpiew w 11 językach:

Kontakion Bożego Narodzenia:
Dziewica dziś Odwiecznego rodzi,
a ziemia grotę udostępnia Niedostępnemu.
Aniołowie z pasterzami wysławiają,
Mędrcy z gwiazdą podróżują,
bo dla nas narodziło się małe Dziecię,
Przedwieczny Bóg.

Jego śpiew w 15 językach:

Z typikonu: Jest też oczywiste i to, że od Narodzenia Chrystusa do święta Objawienia nie ma żadnego postu, ani też nie klęka się, zarówno w cerkwi, jak i w celach.

12376125_10156315933415433_4873118873807925833_n

Pokój Boży – Chrystus się rodzi! Prawdziwie się rodzi! Wysławiajmy Go!

Hristos rażdajetsja! Slawite Jego!

Mir Božiji – Hristos se rodi! Vaistinu se rodi!

Porządek liturgiczny Nocy Bożonarodzeniowej (+ nagrania)

Czy prawosławni chrześcijanie mają Pasterkę? Poniekąd. Tak samo jak w Paschalną Noc, tak i w Bożonarodzeniową Noc nie jest sprawowane jedno nabożeństwo, a właściwie ich ciąg: wielkie powieczerze z litiją, jutrznia, czasy/kilka kolęd, Boska Liturgia. Poniżej je opiszę, przytaczjąc też treść niektórych hymnów z danego momentu po polsku, również z nagraniami w różnych językach i tradycjach.
Kolor szat liturgicznych: raczej biały, u Serbów i Arabów może być czerwony.

10885607_1455765224648381_8044136873726227535_n.jpg

I WIELKIE POWIECZERZE
Nabożeństwo powieczerza jest typowe dla monasterów; w parafiach sprawowane jest kilka razy w roku – no, w tradycjach południowych nieco częściej. W typikonie jest wyraźnie napisane, że niezależnie w jaki dzień Boże Narodzenie by nie wypadało, powieczerze, i to w formie wielkiej, trzeba zawsze odsłużyć. De facto jest to nabożeństwo jeszcze Wigilii Bożego Narodzenia. Są trzy warianty jego sprawowania, co się tyczy pory:
a) po południu, celebrowane osobno, po czym ludzie udają się na wieczerzę wigilijną – tradycja serbska;
b) po południu, celebrowane z następującą bezpośrednio po nim Jutrznią Bożonarodzeniową – bywa to w Polsce, w Bułgarii;
c) późnym wieczorem (22, 23 godzina), wtedy zaczyna ono cykl nabożeństw Nocy Bożego Narodzenia.

Przebieg tego nabożeństwa:  Czytaj dalej „Porządek liturgiczny Nocy Bożonarodzeniowej (+ nagrania)”