Kolęda bizantyjska „Odwieczny Bóg” (+nagrania)

Pieśń „Odwieczny Bóg” (gr. Anarchos Theos) to wielowiekowa kolęda bizantyjska, która jest znana i śpiewana do dzisiaj nie tylko wśród greckojęzycznych prawosławnych chrześcijan, lecz również przez innych prawowiernych wyznawców Chrystusa.

tras_nikiforos_carols.jpeg

Jej tekst został przetłumaczony – w niektórych przypadkach nie do końca dosłownie – na kilka języków, i to w nich jest śpiewany przez różne narody. Znają one tę Bożonarodzeniową pieśń zazwyczaj pod nazwą „kolęda bizantyjska”, mimo że istnieją inne takowe kolędy. Jednak „Odwieczny Bóg” jest najsłynniejszą z nich.

Warto dodać, iż na dwa pozostałe święta z okresu 12 świętych dni – czyli św. Bazylego (1 stycznia) i Epifanię (6 stycznia) Grecy mają odpowiednie kolędy, które stosują tę samą melodię, która jest w pieśni „Odwieczny Bóg”.

Poniżej polskie tłumaczenie najbardziej znanej wersji greckiej, zaś pod tekstem – linki do wykonań tej kolędy w różnych językach i aranżacjach.  Czytaj dalej „Kolęda bizantyjska „Odwieczny Bóg” (+nagrania)”

Reklamy

Arabska prawosławna pieśń paraliturgiczna na Jordan (+nagranie)

Ten mój artykulik pierwotnie pojawił się dwa lata temu na cerkiew.pl

Wiele świąt cerkiewnych oprócz tradycyjnej hymnografii, posiada także pieśni paraliturgiczne wykształcone wśród poszczególnych prawosławnych narodów i grup etnicznych. Nie inaczej jest z Epifanią (Jordanem, Objawieniem Pańskim), będącą jednym z najuroczyściej obchodzonych świąt. Przedstawiam tu arabską pieśń na to święto. Jej melodia opiera się na maqamie hidżaz kar (maqamy to systemy melodyczne w  muzyce arabskiej), i jest identyczna z inną popularną prawosławną arabską pieśnią paraliturgiczną, z tym że na Sobotę Wskrzeszenia Łazarza: „Raduj się, Betanio” (arab. „Ifrahi ja Bajt ‘Anija”).

Tekst pieśni jest poetycki i rymowany (każdy zestaw dwóch wersów ma inny rym) i pełen bogactwa słownictwa języka arabskiego, m. in. użyte są różne wyrażenia na „objawienie” z drobnymi niuansami znaczeniowymi, trudnymi do oddania w języku polskim.

ea5561125a.jpg Ifrahu bi-l-‘ajdi hajja
Radujcie się świętem – Pan uświęca wody
Nad Jordanem Żywą objawia się Trójca

Czytaj dalej „Arabska prawosławna pieśń paraliturgiczna na Jordan (+nagranie)”

Kolędy arabskie (+nagrania)

Ten mój tekst ukazał się pierwotnie dwa lata temu na cerkiew.pl.

Kolędy arabskie można podzielić na trzy grupy: czerpiące ze źródeł aramejskich i przetłumaczone z aramejskiego na arabski na samym początku XVIII wieku; powstałe po okresie dominacji aramejskiego jako języka liturgicznego już po arabsku; oraz tzw. „kolędy międzynarodowe” (Cicha NocAdeste fidelesGloria in excelsis Deo itp.) przetłumaczone na arabski w drugiej połowie XX wieku.

Przedstawiamy Państwu te pierwsze: bazują one przede wszystkim na twórczości św. Efrema Syryjczyka żyjącego w IV wieku, melodie są jeszcze wcześniejsze, więc można stwierdzić, iż to jedne z najstarszych kolęd świata, o ile nie najstarsze. Nie mają one treści trywialnej, lecz są bogate w teologię i dogmatykę, co ma dwie zasadnicze przyczyny: ich pierwowzory powstawały w czasie teologicznych sporów wewnątrz-chrześcijańskich m. in. o naturę Chrystusa, dziewictwo Bogurodzicy, trzy Osoby Boskie itd.; z kolei jak były tłumaczone, na tych terenach dominował już islam, stąd też te kolędy mają charakter polemiczny z tą religią.
b64da9ba5a.jpgKolędy te są śpiewane przez  Czytaj dalej „Kolędy arabskie (+nagrania)”

Przykłady kolęd Postu Bożonarodzeniowego (+nagrania)

Tekst ten ukazał się trzy lata temu na cerkiew.pl. Teraz dodałam na końcu jeszcze jedną kolędę.

W znakomitej większości tradycji kolędy o Narodzinach Chrystusa zaczyna się śpiewać dopiero po zakończeniu Liturgii św. Bazylego Wielkiego w Wigilię Bożego Narodzenia, przy wniesieniu świątecznej ikony, kiedy po raz pierwszy rozbrzmiewają troparion i kontakion święta. Nie oznacza to jednak, iż w dniach poprzedzających kolęd w ogóle się nie śpiewa.

W Poście Bożonarodzeniowym obchodzonych  Czytaj dalej „Przykłady kolęd Postu Bożonarodzeniowego (+nagrania)”

Serbskie pieśni do świętego Mikołaja (+nagrania)

Ten mój tekst ukazał się pierwotnie dwa lata temu na cerkiew.pl

Święty Mikołaj, biskup Miry Licyjskiej, to niewątpliwie jeden z najbardziej czczonych świętych przez prawosławnych chrześcijan niezależnie od przynależności narodowej czy etnicznej. Wierni zwracają się do niego z prośbą o pomoc w różnych sytuacjach, przed podróżą… Być może dzięki tej pobożności, chrześcijańskiemu Wschodowi udało się przynajmniej w jakiejś mierze oprzeć komercjalizacji świat Bożego Narodzenia i dnia św. Mikołaja, obchodzonego 6 grudnia.

Pobożność ludowa wykształciła pieśni do św. Mikołaja w różnych językach. W tym miejscu zaprezentowane są te stworzone pośród serbskiego narodu. Teksty tych pieśni są proste, jednakże nacechowane żarliwą wiarą i modlitwą. Należy mieć również na uwadze to, iż niektóre z przytoczonych tu kolęd mają różne wersje tekstowe.

ikonograf.co.rs.jpg
Svetog oca Nikolaja
Świętego ojca Mikołaja
cztery strony świata sławią
jako rycerza z wiarą silną
z wiarą Bożą, wiarą prawą

Czytaj dalej „Serbskie pieśni do świętego Mikołaja (+nagrania)”

Serbskie pieśni paschalne (+nagrania)

Każdy prawosławny naród ma swoje pieśni paschalne. Proste w treści, wyrażające po prostu radość. Nie inaczej jest z Serbami. PXL_200414_7624970

W Polsce najbardziej znaną z nich jest utwór:

Ljudi likujte, narodi čujte:
Hristos voskrse, radost donese!

Ludzie weselcie się, narody usłyszcie:
Chrystus zmartwychwstał, radość przynosi!

Ma on trzy warianty melodyczne, najbardziej popularny jest ten:  Czytaj dalej „Serbskie pieśni paschalne (+nagrania)”

Raduj się Betanio – arabska pieśń na Sobotę Łazarza

„Raduj się Betanio” (arab. Ifrahī ja Bajt’anija) to arabska prawosławna pieśń paraliturgiczna z XIX wieku. Autorem tekstu jest władyka Atanazy Atallah – odnowiciel diecezji Himsu (Homs). Oryginalny tekst jest rymowany (typ ABAB). _05_03_11_59_11_image1

Do wiersza dostosowano melodię w systemie maqamy hidżaz kar (podobny do bizantyjskiego szóstego tonu). Pieśń ta śpiewana jest na czas Eucharystii kleru (cs. zapriczastie) na Boskiej Liturgii w dniu Soboty Wskrzeszenia Łazarza, a także w trakcie procesji wokół świątyni dzień później – czyli w Niedzielę Palmową.  Czytaj dalej „Raduj się Betanio – arabska pieśń na Sobotę Łazarza”