I Niedziela Wielkiego Postu – Tryumfu Ortodoksji (liturgicznie)

Pierwsza niedziela Wielkiego Postu w rycie bizantyjskim ma dosyć bogatą liturgikę. A dlaczego? To wynika z jej treści, o której można poczytać w tym artykule.

2015-0301-pa-crossingville3__medium.jpg
Niedziela Tryumfu Prawosławia – USA

1. Raczej fioletowe szaty liturgiczne, ale w niektórych tradycjach mogą być one jaśniejsze.
2. Wieczernia w sobotę wieczór taka jak każda inna niedzielna wieczernia – czuć to „wytchnienie” i tryumf po Czystym Tygodniu. No i ma Czytaj dalej „I Niedziela Wielkiego Postu – Tryumfu Ortodoksji (liturgicznie)”

Niech modlitwa moja wznosi się… – hymn Liturgii Uprzednio Poświęconych Darów

W Czysty Poniedziałek (czym jest Czysty Tydzień), na początku Wielkiego Postu AD 2020, pragnę przedstawić Wam krótko tekst i nagrania jednego z najbardziej charakterystycznych hymnów wielkopostnych, czyli Niech modlitwa moja (cs. Da isprawitsja molitwa moja). Jest on nieodłączną częścią Boskiej Liturgii Uprzednio Uświęconych Darów – wyjątkowego prawosławnego nabożeństwa wielkopostnego. Więcej o tej Liturgii w tym artykule, razem ze stosownymi nagraniami i zdjęciami.

DSC_0235a

Należy tu od razu zaznaczyć, iż psalm 140 na tej Liturgii jest wykonywany de facto dwa razy. Pierwszy, w ramach Czytaj dalej „Niech modlitwa moja wznosi się… – hymn Liturgii Uprzednio Poświęconych Darów”

Początek Wielkiego Postu z Wielkim Kanonem Pokutnym św. Andrzeja z Krety

Wielki Post w Kościołach prawosławnych rozpoczyna się w Czysty Poniedziałek, a kończy w Piątek Palmowy wieczór (dzień przed Sobotą Wskrzeszenia Łazarza i Niedzielą Palmową), przez co trwa równo 40 dni, jak Pan Bóg przykazał jeszcze w Starym Testamencie. Jednak nie tylko pierwszy dzień, lecz cały pierwszy tydzień nazywa się „czystym”, o czym więcej w tym wpisie. Najbardziej charakterystycznym, najbardziej wyczekiwanym przez wiernych nabożeństwem Czystego Tygodnia jest Wielkie Powieczerze, którego pierwszą połowę stanowi Wielki Kanon Pokutny św. Andrzeja z Krety. To nabożeństwo jest sprawowane tylko w pierwsze cztery dni Wielkiego Postu, każdego jest czytana kolejna część kanonu – w całości naraz zostanie on przeczytany nie w ramach powieczerza, a czuwającej jutrzni dopiero w czwartek piątego tygodnia Wielkiego Postu.

IMG_0042.jpg

Każda kolejna część Kanonu ma dziewięć  Czytaj dalej „Początek Wielkiego Postu z Wielkim Kanonem Pokutnym św. Andrzeja z Krety”

Nie odwróć oblicza Twego… – prokimen Niedzieli Przebaczenia Win

Wieczernia Niedzieli Przebaczenia Win – ostatniej niedzieli Przedpościa, o której więcej tutaj – ma dwa szczytowe momenty. Pierwszy to śpiew wielkiego prokimenonu* w jej połowie. Natomiast drugi, na jej koniec, to obrzęd przebaczenia win. Tutaj skupię się na tej pierwszej sprawie. Prokimen to dwa wybrane wersety psalmu – jeden z nich stanowi refren – które, na przypisany ton, śpiewa diakon/psalmist(k)a na przemian z chórem/wiernymi. Jednak istnieje kilka prokimnów wielkich: mają one kilka wersetów więcej, śpiewane są też bardziej rozwlekle, uroczyście. Oczywiście, są one zarezerwowane tylko na szczególne okazje. Jedną z nich jest właśnie wieczór niedzieli Wygnania Prarodziców z Raju (inna nazwa owego ostatniego dnia Przedpościa); ba! to ten prokimen wyznacza początek Wielkiego Postu.

exodos-protoplaston.jpg

Wówczas w cerkwi gasną światła, szaty zmieniają  Czytaj dalej „Nie odwróć oblicza Twego… – prokimen Niedzieli Przebaczenia Win”

Liturgia Uprzednio Poświęconych Darów – dla laika i nie tylko

Dotychczas na blogu pojawiły się teksty o różnych nabożeństwach wielkopostnych, z wyjątkiem tytułowego dla tego artykuliku. A to z racji tego, że Liturgia UPD zasługuje na osobny tekst 😉smoll_1_sedmica_19_originalxq

I WSTĘP
Na początku należy zaznaczyć, iż w dni powszednie Wielkiego Postu (poniedziałek-piątek) na wieczerni śpiewa się oczywiście hymny danego dnia z Triody Postnej, a także czyta się dwie paremije, tj. czytania ze Starego Testamentu: mianowicie, od początku czyta się Księgę Rodzaju oraz Księgę Przysłów.
Tę pierwszą – byśmy sobie przypomnieli, jak to Czytaj dalej „Liturgia Uprzednio Poświęconych Darów – dla laika i nie tylko”

Krótki (?) opis ogólnych nabożeństw wielkopostnych + nagrania

Pewnie większość Czytelników to zna, ale może jednak nie każdy, stąd też opiszę tu w miarę krótko charakterystyczne wielkopostne nabożeństwa. Przy czym o dwóch z nich napisałam osobne artykuły: Liturgia Uprzednio Poświęconych Darów oraz Wielki Kanon Pokutny św. Andrzeja z Krety. Natomiast o charakterystyce poszczególnych dni tygodnia w Wielkim Poście traktuje ten tekst.

1. Wielkopostna jutrznia (sprawowana od poniedziałku do piątku włącznie; sobotnia ma tylko jej elementy)
a) Po sześciopsalmiu i ektenii zamiast wersetów Bóg i Pan, i objawił się nam (cs. Bog Gospod i jawisja nam) śpiewa się Od godzin nocnych duch mój czuwa (cs. Ot noszczi utreniujet duh moj) przetykane śpiewem „alleluja” na ton tygodnia. To pewnie może szokować rzymskich katolików, u których „alleluja” zupełnie nie jest używane od początku Wielkiego Postu – a w starszych rytach od Przedpościa – aż do Wielkiej i Świętej Nocy, kiedy następuje jego uroczysta aklamacja.
b) Specyficzny śpiew kanonu, czyli: Czytaj dalej „Krótki (?) opis ogólnych nabożeństw wielkopostnych + nagrania”

Sobota św. Teodora Tyrona

Za nami Czysty Tydzień – jeden z najpiękniejszych, choć przy tym i najtrudniejszych okresów w roku. Osłodą na koniec tego czasu, i wzmocnieniem tak duchowym, jak i fizycznym, jest ten weekend: Sobota św. św. wielkomęczennika Teodora Tyrona oraz Niedziela Tryumfu Ortodoksji (teksty o jej: liturgice; treści).

mediadefaultimagesagios_theodoros_1a_28022015074608

Czytaj dalej „Sobota św. Teodora Tyrona”

Początek Wielkiego Postu – Czysty Tydzień

BŁOGOSŁAWIONEGO WIELKIEGO POSTU!
Życzę, aby okazał się on prawdziwą drogą do Jerozolimy. By na jego koniec, w Sobotę Łazarza, spotkać Chrystusa u progu Jerozolimy właśnie, w Betanii, jako Jego przyjaciele, i z wiarą, że On jest Życiem. By w Niedzielę Palmową godnie Go powitać w Jerozolimie, i by w Jerozolimie razem z Nim iść drogą Wielkiego Tygodnia, i by z Nim w Najpiękniejszą i Najjaśniejszą Noc prawdziwie Przejść. I by to było przeżycie nie tylko na najbliższe dwa miesiące, ale by to było zaiste czynienie nas i świata nowymi – dziś znowu, po naszych upadkach, dostajemy tę szansę, która w pełni objawi się w ostatnich dniach Wielkiego Tygodnia, począwszy od Wielkoczwartkowej Mistycznej Wieczerzy.

Bo Wielki Post to droga właśnie do Soboty Wskrzeszenia Łazarza, Niedzieli Palmowej i wreszcie Wielkiego Tygodnia, będącego centrum roku liturgicznego, naszego życia i historii świata.

Jak to głosi stichera z wieczerni Czystego Czwartku:
My, którzy pragniemy być uczestnikami Boskiej Paschy,
nie przychodzącej z Egiptu, a z Syjonu,
odrzućmy kwas grzechów przez pokutę,
przepasawszy nasze biodra umartwieniem żądz, upiększywszy nogi butami
powstrzymującymi przed wszelkimi złymi czynami i umocnijmy się łaską wiary.
Nie naśladujmy wrogów Krzyża Pańskiego, ubóstwiających brzuch,
ale naśladujmy post pokazujący nam zwycięstwo nad diabłem.zacznijmy-czas-postu

Sam Wielki Post, owa droga do Jerozolimy rozpoczyna się Czystym Tygodniem. Jego pierwszy dzień to Czytaj dalej „Początek Wielkiego Postu – Czysty Tydzień”