Ikona Objawienia Pańskiego (6 stycznia)

Ikona wielkiego święta, jakim jest Objawienie Pańskie zwane też Epifanią czy Teofanią, przedstawia Chrzest Chrystusa w rzece Jordan. Z racji tego, że po Passze z Wielkim Tygodniem jest to w zasadzie najstarsze chrześcijańskie święto, to i jego typ ikonograficzny jest stary. Choć istnieją różne jego warianty, zależne od czasów i kultury, wiele symboliki zachowują wspólnej.

01 (2).JPG
Współczesna ikona serbska

Na środku widzimy Wcielonego Syna Bożego, Jezusa Chrystusa. Ma On na sobie tylko przepaskę, albo jest zupełnie nagi – choć oczywiście nie wszystko jest ukazane na ikonie, by nie wodzić upadłego człowieka na pokuszenie. Rzecz jasna, chrzest wiąże się z zanurzeniem w wodzie, więc to naturalne, że Czytaj dalej „Ikona Objawienia Pańskiego (6 stycznia)”

Objawienie Chrystusa – metropolita Jerzy (Khodr)

Bóg się objawił! Prawdziwie się objawił! W wielkim dniu święta Epifanii przedstawiam tekst w moim tłumaczeniu. ukazał się pierwotnie na cerkiew.pl

_5178947056204753365_n.jpg

Czytaj dalej „Objawienie Chrystusa – metropolita Jerzy (Khodr)”

6 stycznia – święto Objawienia Pańskiego (Epifania) liturgicznie

Jako że 6 stycznia – czyli dzień Objawienia Pańskiego – jest jednym z najstarszych i najchwalebniejszych świąt chrześcijańskich (więcej o jego treści tutaj), to jego obrzędy liturgiczne i ludowe należą do najbogatszych z całego roku.

12509052_10153738819596886_8996885156539554748_n.jpg
Kolor liturgiczny to raczej biały, jak na Paschę, Boże Narodzenie i Przemienienie Pańskie. W niektórych tradycjach można spotkać się z niebieskim – zapewne skojarzenie z wodą.

I WIELKIE POWIECZERZE
Sprawowane w wigilię święta wieczór, 5 stycznia; w parafiach powieczerza sprawowane są rzadko, tylko na wielkie okazje. Łączy się ono z litiją.

1. Melorecytowane modlitwy początkowe i psalmy (4, 6, 12, 24, 30, 90 – w praktyce parafialnej część jest pomijana), aż rozlega się pierwszy zwycięski śpiew:  Czytaj dalej „6 stycznia – święto Objawienia Pańskiego (Epifania) liturgicznie”

Dodekameron, czyli 12 świętych dni i wieczorów (rozpiska)

Chrystus się rodzi! – tymi słowami, będącymi pierwszymi Kanonu Bożego Narodzenia, pozdrawiają się prawosławni chrześcijanie od dzisiaj, przez cały okres świętych dni.

Prawosławna Wigilia Bożego Narodzenia, 24 grudnia, to pierwszy ze świętych wieczorów, trwają one aż do Wigilii Objawienia Pańskiego włącznie – 5 stycznia. Z kolei od 25 grudnia do 6 stycznia włącznie – z wyjątkiem 5 stycznia – czyli od święta Bożego Narodzenia do święta Objawienia Pańskiego włącznie to tzw. święte dni, w słowiańskim żargonie nazywane Swiatki, zaś po grecku: Dodekameron.

DSC_0542.JPG

W tym czasie nie ma żadnego postu, nawet w środy i piątki, nie klęka się i nie bije pokłonów, szaty liturgiczne są raczej białe, prawiło modlitewne jest lżejsze, to tradycyjny czas na spotkania z rodziną i przyjaciółmi oraz zabawy, a także kolędy – w wielu miejscach wciąż można spotkać kolędników.

W nielicznych tradycjach, m. in. polskiej i ukraińskiej,  Czytaj dalej „Dodekameron, czyli 12 świętych dni i wieczorów (rozpiska)”

Boskie upodobanie i ludzka miłość – metropolita Aleppo Paweł (Jazidżi) na Objawienie Pańskie

Tekst pierwotnie ukazał się na cerkiew.pl dwa lata temu, w moim przekładzie. 

Metropolita Aleppo Paweł (Jazidżi) to syryjski hierarcha z Patriarchatu Antiocheńskiego, który jest znany ze swych kazań i innych publikacji. W kwietniu 2013 roku został porwany wraz z metropolitą Janem (Ibrahimem) przez islamskich rebeliantów w objętej wojną domową Syrii. Los obydwu hierarchów wciąż pozostaje nieznany, a to wszystko dzieje się pośród międzynarodowego milczenia.

Różne są aspekty wielkiej uroczystości Epifanii. W przytoczonym kazaniu władyka Paweł przypomina, jaki najważniejszy przymiot Boga został objawiony nad rzeką Jordan, a także to, że w Swym akcie pokory i miłości Chrystus, prawdziwie Syn Boży (co zostaje wyjawione właśnie w momencie chrztu) wskazuje nam ludziom drogę do tego, jak i my możemy być dziećmi Bożymi.

10570481_1519135841749004_266300054395041861_n.jpg
Oto Syn Mój umiłowany, w którym mam upodobanie
Błogosławiony, który przychodzi w Imię Pańskie. Bóg jest Panem, i objawił się nam – oto hymn święta Teofanii. Oświadcza on dwie rzeczy:  Czytaj dalej „Boskie upodobanie i ludzka miłość – metropolita Aleppo Paweł (Jazidżi) na Objawienie Pańskie”

6 stycznia – święto Objawienia Pańskiego (Epifania) treściowo

Szóstego stycznia obchodzimy jedno z najstarszych i najchwalebniejszych świąt chrześcijańskich, jakim jest Objawienie Pańskie.

fresca_manastire_sf_gherasim_foto_bogdan_zamfirescu-22.jpg

Pierwotnie było obchodzone ono jednego dnia ze świętem Narodzenia Chrystusa oraz pokłonem Trzech Króli. Obecnie tę praktykę zachowuje tylko Cerkiew ormiańska.

Pozostałe Kościoły Wschodu i Zachodu rozdzieliły te święta. Przy czym Wschód 25 grudnia obchodzi Boże Narodzenie i pokłon Trzech Króli, zaś 6 stycznia Objawienie Pańskie jako Chrzest Chrystusa w rzece Jordan, zaś Zachód 25 grudnia świętuje samo Boże Narodzenie, 6 stycznia Objawienie Pańskie jako pokłon Trzech Króli, zaś w niedzielę po 6 stycznia Objawienie Pańskie jako Chrzest Chrystusa w rzece Jordan. Pozostałości tego, że pierwotnie wszystko to obchodzono jednego dnia, widać w następujących rzeczach:

Czytaj dalej „6 stycznia – święto Objawienia Pańskiego (Epifania) treściowo”

5 stycznia – Wigilia Objawienia Pańskiego (Epifanii)

Wigilia wielkiego święta, jakim jest Objawienie Pańskie, jest analogiczna do Wigilii Bożego Narodzenia, bowiem niegdyś było to jedno święto, co do dzisiaj zachowują tylko Ormianie.

Vn1jqMYLKb0.jpg

1. Liturgicznie Wigilia Teofanii rozpoczyna się od wieczerni 4 stycznia. Na jej koniec śpiewany jest już nie troparion Przedświęcia, lecz troparion Wigilii Objawienia Pańskiego, paralelny w melodii i strukturze do troparionu Wigilii Bożego Narodzenia:

Niegdyś zawróciła rzeka Jordan,
gdy płaszcz Eliasza wzniósł Elizeusz,
i rozdzieliły się wody na dwie części,
i była dla Elizeusza suchą mokra droga,
na obraz zaiste chrztu, po której przechodzimy szybko
biegnącą drogę życia:
Chrystus objawił się w Jordanie, by uświęcić wody.

Nagranie audio mp3 w cerkiewnosłowiańskim tego hymnu

Potem sprawowane jest powieczerze. Śpiewany jest na nim pełny kanon, analogiczny w strukturze, słowach i melodii do Kanonu Wielkiej Soboty oraz Kanonu Powieczerza 23 grudnia.

2. W dzień Wigilii Epifanii, podobnie jak na Wigilię Bożego Narodzenia, Czytaj dalej „5 stycznia – Wigilia Objawienia Pańskiego (Epifanii)”