Święto „Bożego Ciała” w prawosławnych rytach zachodnich

Pierwotnie ten wpis umieściłam dwa lata temu na cerkiew.pl, i nie obyło się bez kontrowersji. A przecież św. Jan Maksymowicz, zwany Szanghajskim, wyraźnie powiedział: „Nigdy, nigdy, przenigdy nie pozwalaj komukolwiek ci wmówić, że aby być prawosławnym, musisz być jednocześnie wschodni. Zachód był prawosławny przez tysiąc lat, i jego czcigodna liturgia jest dużo starsza, niż jakakolwiek z jego herezji.”

b27b7cba6a.jpg

Święto Ciała i Krwi Pańskich, zwane w Polsce potocznie „Bożym Ciałem”, prawdopodobnie większości prawosławnych wiernych kojarzy się ze świętem rzymsko-katolickim, do tego względnie nowym. Tymczasem prawosławni chrześcijanie rytów zachodnich – obecni głównie w USA, choć nie tylko – w większości obchodzą to święto; zarówno ci pod Patriarchatem Antiocheńskim, jak i Cerkwią zarubieżną (Rosyjska Cerkiew Poza Granicami Rosji), choć nieco inaczej niż rzymscy-katolicy, a także zazwyczaj później, bowiem posługują się starymi, prawosławnymi paschaliami, a nie gregoriańskimi.

Najstarsze zapisy liturgiczne dotyczącego tego święta pochodzą z XII wieku; Kościół rzymsko-katolicki oficjalnie je wprowadził nieco ponad 100 lat później, by podkreślić realność Ciała i Krwi Pańskiej. Dlaczego więc prawosławni rytów zachodnich obchodzą to święto, skoro powstało ono w czasach ostatecznego „formowania” się Wielkiej Schizmy?  Czytaj dalej „Święto „Bożego Ciała” w prawosławnych rytach zachodnich”

Modlitwa na Post Apostolski

Jak wspomniałam we wczorajszym wpisie, na Post Apostolski – poza tradycją koptyjską – nie ma przypisanych szczególnych modlitw. Jednak w moim serbskim kanoniku-akatystarzu, po Kanonie do św. Mikołaja i Apostołów, widnieje pewna modlitwa. Modlitwa za wstawiennictwem Apostołów, o charakterze pokutnym. Stąd też wydaje mi się, że bardzo dobrze pasuje ona do treści i natury Postu Apostolskiego. Oto moje tłumaczenie na język polski:

ib_home_0_3.jpg

Władco Panie, Twój jest dzień i Twoja jest noc, Tobie służy wszelkie stworzenie, i wszystko co oddycha, chwali Cię. A ja nieszczęsny, który całe swoje życie spędziłem skalanie, przepełniony jestem strachem, bowiem wstydzę się  wszystkich swoich niezliczonych złych czynów, które popełniłem w minione dni, i dlatego nie mam otwartości wobec Ciebie. Bowiem bezprawie moje jest wielkie, grzechy moje bez miary, a nieprzyjaciele nieustannie mnie atakują, o Panie. Czytaj dalej „Modlitwa na Post Apostolski”

Post Apostolski

Dzień po święcie Wszystkich Świętych, kiedy już kończy się Triod Kwietna (Pentekostarion), w poniedziałek, prawosławni tradycji bizantyjskiej dołączają do swych orientalnych braci i sióstr w wierze, rozpoczynając Post Apostolski.

12 apostles I_M_Petrou kai Pavlou Kleinovou - 167.JPG

Ten post, zwany też Postem Piotrowym, lub – rzadziej – Postem Pawłowym, przygotowuje do święta apostołów Piotra i Pawła, obchodzonego 29 czerwca. De facto, ten post jest też w zastępstwie za post przed Świętem Zesłania Świętego Ducha, gdyż to tak wielkie święto, że normalnie post być powinien, lecz, jak było wspomniane, w okresie Świętej Pięćdziesiątnicy pościć się nie powinno.

To nawiązanie do tego, iż apostołowie po Czytaj dalej „Post Apostolski”

Niedziela Wszystkich Świętych = koniec Triody Kwietnej

Wszyscy święci balują w niebie… To dziś! Prawosławne święto Wszystkich Świętych. Nie jest ono obchodzone 1 listopada – Zachód tę datę przyjął z pogaństwa i ją przeobraził na chrześcijański sposób – lecz jako zwieńczenie długiego cyklu ruchomego, rozpoczętego Triodą Postną i kontynuowanego przez Triod Kwietną (Pentekostarion). Te dwie księgi tworzą najważniejszy czas w roku liturgicznym Cerkwi prawosławnej, który trwa 128 dni = 71 dni Triody Postnej i 57 dni Triody Kwietnej.

All-Saints-Icon-Bright.jpg

Czemu to właśnie dzisiaj chrześcijański Wschód obchodzi pamięć wszystkich Świętych? Z dwóch powodów, ściśle łączących się ze sobą:  Czytaj dalej „Niedziela Wszystkich Świętych = koniec Triody Kwietnej”

Poniedziałek Świętego Ducha – tradycja bizantyjska i orientalna

Jak przystało na wielkie święto, jakim jest Pięćdziesiątnica, ma ona sześć dni poświątecznych, tj. jej oddanie następuje w na sobotniej Boskiej Liturgii, dzień przed Niedzielą Wszystkich Świętych. Zatem, przez te dni codziennie są śpiewane hymny tego święta. Wyjątek stanowią antyfony – te są już zwykłe, choć np. w tradycji antiocheńskiej wciąż świąteczne – oraz trisagion, który również zwyczajny, tj. Święty Boże…; jednak w tradycji arabskiej w Poniedziałek Świętego Ducha śpiewa się ten wczorajszy, specjalny, czyli Wy wszyscy, którzyście ochrzczeni w Chrystusie… Ikona święta – zesłanie Ducha Świętego lub Trójca Święta Rublowa – znajduje się na środku świątyni w przeciągu tego okresu poświątecznego (cs. poprazdnstwa).

pentecost_orig.jpg

Zarazem jednak tryumfalny i radosny okres Świętych 50 Dni kończy się wraz z wieczernią z trzema modlitwami odmawianymi na klęcząco. Stąd też Święta Pięćdziesiątnica się kończy, ale okres samego święta trwa cały tydzień. Dlatego też jeszcze przez ten tydzień, do Niedzieli Wszystkich Świętych Czytaj dalej „Poniedziałek Świętego Ducha – tradycja bizantyjska i orientalna”

Sobota Rodzicielska przed Świętem Pięćdziesiątnicy – dalsze oczekiwanie

Piątkowy wieczór zaczyna Sobotę Rodzicielską – tak naprawdę jeden z dwóch dni szczególnych modlitw za wszystkich zmarłych w całym bizantyjskim Prawosławiu; bo reszta zależy od tradycji lokalnej. Pierwszą z nich jest Sobota Rodzicielska przed Sobotą Mięsopustną (inna nazwa: o Sądzie Ostatecznym) w okresie Przedpościa. Pisałam o niej – jak i ogółem o istocie Sobót Rodzicielskich – w tym artykule, zatem tutaj już nie będę rozwlekać się na temat pt. na czym polega taki dzień.

pomenire_w1000_h613_q100.jpg

To znamienne, że w każdej z w dwóch najważniejszych księgach liturgicznych Prawosławia występuje po jednym dniu modlitw za zmarłych. Pierwszy z nich jest bardziej na początku księgi Triody Postnej, zaś drugi – pod koniec księgi Triody Kwietnej (Pentekostarionu). Czytaj dalej „Sobota Rodzicielska przed Świętem Pięćdziesiątnicy – dalsze oczekiwanie”