Ikona Niedzieli Wygnania Adama i Ewy z Raju

Dzień przed rozpoczęciem Wielkiego Postu wracamy do początku dziejów, by zrozumieć, czemu powinniśmy pościć, jaka jest geneza Boskiego Wcielenia i Paschy Krzyżowej. Bóg stworzył świat, stworzył również człowieka jako mężczyznę i kobietę. Bóg stworzył człowieka na Swój obraz i dał mu wieczne zadanie upodabniania się do Niego. Jednak człowiek dosyć szybko „zawalił” sprawę: nie tylko nie dążył do upodabniania się do swego Stwórcy, ale też i utracił Jego obraz, oczywiście przez pierwszy grzech, upadek zaburzający Boski porządek w całym kosmosie – wszechświecie. O tym dramacie mówi ostatnia niedziela Przedpościa (więcej o niej tutaj).

ChomikImagemnmn.jpg

Ikona – a raczej fresk, bo co czy kogo tu adorować – przedstawiający to wydarzenie jest dosyć prosty. Na pierwszym planie widzimy trzy postacie: anioła, Adama, Ewę. Wszystkie w ruchu, dostrzegamy tu dynamizm. Anioł, z perspektywy ikony, jest Czytaj dalej „Ikona Niedzieli Wygnania Adama i Ewy z Raju”

Reklamy

Ikona Niedzieli o Sądzie Ostatecznym

Trzecia niedziela Przedpościa ukazuje koniec Historii Zbawienia, tzn. Sprawiedliwy Ostateczny Sąd (więcej tutaj). U góry ikony przedstawiającej to zdarzenie dominuje Chrystus – Sędzia, przychodzący powtórnie na ziemię w chwale, w obłoku, identycznie jak wstępował z nieba do ziemi: Ten Jezus, wzięty od was do nieba, przyjdzie tak samo, jak widzieliście Go wstępującego do nieba (Dz 1,11). Zbawiciela otaczają aniołowie, a także mandorla – w zależności od wariantu ikony, owalna lub okrągła, niebieska (czasem z wewnętrznymi promieniami) aureola za całą postacią. Mandorla występuje tylko przy najbardziej chwalebnych, tryumfalnych wydarzeniach, gdzie nie ma za bardzo wątku kenozy (poniżenia, skrajnej pokory) takich jak: Pascha (zejście to Otchłani), Przemienienie Pańskie, Wniebowstąpienie, Zaśnięcie Bogurodzicy. Na ikonie Sądu na mandorli może być umieszczona tęcza, zgodnie ze słowami Apokalipsy (4, 3): Zasiadający był podobny z wyglądu do jaspisu i do krwawnika, a tęcza dokoła tronu – podobna z wyglądu do szmaragdu.

pasted-image-0

Chrystus prawicą błogosławi Swoją Matkę, zaś lewicą – największego zrodzonego z niewiast, Swego Poprzednika, czyli św. Jana Chrzciciela. Ta dwójka zaś wskazuje Czytaj dalej „Ikona Niedzieli o Sądzie Ostatecznym”

Chór świętych znalazł źródło życia… – eulogitaria za zmarłych (tekst + nagrania)

Publikuję ten artykuł dzisiaj w związku z jedną kilku tzw. Sobót Rodzicielskich – dni szczególnej modlitewnej pamięci o zmarłych – w przeciągu roku, a jedną z dwóch obchodzonych we wszystkich tradycjach rytu bizantyjskiego. Więcej o Sobocie Mięsopustnej, czyli Sobocie Rodzicielskiej przed Niedzielą o Sądzie Ostatecznym, w tym miejscu. Zaś o Sobocie Rodzicielskiej przed Pięćdziesiątnicą artykuł jest tutaj.

slujba-parastas-parintele-cleopa-ilie-foto-adrian-sarbu_13.jpgCerkiew prawosławna w swych modlitwach za zmarłych używa różnych modlitw. Jedną z nich są tzw. eulogitaria, różnie transkrybowane i tłumaczone w różnych językach:  Czytaj dalej „Chór świętych znalazł źródło życia… – eulogitaria za zmarłych (tekst + nagrania)”

Ikona Niedzieli o Synu Marnotrawnym

Drugim punktem naszej podróży do Wielkiego Postu jest przypowieść o Synu Marnotrawym (więcej o tej niedzieli tutaj). Centralnym punktem ikonografii tej historii są ojcowskie objęcia, w które na nowo zostaje przyjęty młodszy syn, po latach włóczęgi, sromotnej klęsce, ale i powrocie. Jest to motyw również jednego z hymnów tej niedzieli.

ChomikImagesbawewba.jpg

Te objęcia są zilustrowane zazwyczaj na środku ikony, czasem z jej boku, ale, tak czy owak: rzucają się w oczy. Można się spotkać zarówno z Czytaj dalej „Ikona Niedzieli o Synu Marnotrawnym”

Ikona Niedzieli o Celniku i Faryzeuszu

W tym roku, po opisach liturgicznych sprzed dwóch lat oraz prezentacji tekstowej i nagraniowej wybranych hymnów na czas Triody Postnej mam pomysł na krótkie opisywanie ikon danych dni. Zobaczymy, jak mi to pójdzie 😉 Motyw ikony jest ważny w naszej wędrówce do Paschy, bo przecież pierwsza niedziela Wielkiego Postu to tryumf Ortodoksji nad herezją ikonoklazmu, no i… Każde święto, a zwłaszcza Wielki Tydzień, to nie tylko wspomnienie, ale uobecnienie na nowo, w czego realizacji pomagają na właśnie ikony.

Pierwsza niedziela Przedpościa i ogółem Triody postnej to Niedziela o Celniku i Faryzeuszu (więcej o niej tutaj). Ikona tej niedzieli ma zasadniczo dwa warianty. W pierwszym widzimy wyszczególnione miejsce w Świątyni na środku, a także postaci celnika i faryzeusza zaprezentowane dwa razy. W drugim wariancie to miejsce Świątyni jest nieco z boku, zaś postaci celnika i faryzeusza są przedstawione tylko raz.

ChomikImage (3).jpg

Tło czy też szczególne miejsce Świątyni (menora, tj. świecznik lub katapetazma, czyli zasłona świątynna, która była zarówno w Starym Testamencie, jak jest i w nowym: w ikonostasie cerkiewnym) mają ukazać, gdzie Czytaj dalej „Ikona Niedzieli o Celniku i Faryzeuszu”

Nie odwróć oblicza Twego… – prokimen Niedzieli Przebaczenia Win

Wieczernia Niedzieli Przebaczenia Win – ostatniej niedzieli Przedpościa, o której więcej tutaj – ma dwa szczytowe momenty. Pierwszy to śpiew wielkiego prokimenonu* w jej połowie. Natomiast drugi, na jej koniec, to obrzęd przebaczenia win. Tutaj skupię się na tej pierwszej sprawie. Prokimen to dwa wybrane wersety psalmu – jeden z nich stanowi refren – które, na przypisany ton, śpiewa diakon/psalmist(k)a na przemian z chórem/wiernymi. Jednak istnieje kilka prokimnów wielkich: mają one kilka wersetów więcej, śpiewane są też bardziej rozwlekle, uroczyście. Oczywiście, są one zarezerwowane tylko na szczególne okazje. Jedną z nich jest właśnie wieczór niedzieli Wygnania Prarodziców z Raju (inna nazwa owego ostatniego dnia Przedpościa); ba! to ten prokimen wyznacza początek Wielkiego Postu.

exodos-protoplaston.jpg

Wówczas w cerkwi gasną światła, szaty zmieniają  Czytaj dalej „Nie odwróć oblicza Twego… – prokimen Niedzieli Przebaczenia Win”

Gdy przyjdziesz, Boże… – hymn Niedzieli o Sądzie Ostatecznym

Trzecia niedziela Przedpościa, o Sądzie Ostatecznym (więcej o niej w tym wpisie), charakteryzuje się bogatą hymnografią, tak jak dwie poprzednie. Tym razem zostanie przytoczony tutaj kontakion owej niedzieli.

3 Coptic icon of The Second Coming of the Lord in st. George Toleda.png

Po polsku brzmi on tak:  Czytaj dalej „Gdy przyjdziesz, Boże… – hymn Niedzieli o Sądzie Ostatecznym”