Święto Zaśnięcia Bogurodzicy – treść

Piętnastego sierpnia Cerkiew obchodzi święto Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy (cs. Uspienie, serb. Velika Gospojina); Zachodzie jest ono znane jako Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny. To ostatnie wielkie (tzn. z grona 12 największych) święto roku liturgicznego. To też największe „Maryjne święto”, jego okres trwa do 23 sierpnia włącznie. Nazywane jest ono Letnią Paschą, bowiem w zaśnięciu Matki Zbawiciela widzimy owoc Jego Zmartwychwstania: Bogurodzica umiera, jak każdy człowiek, jednak potem – według tradycji, na trzeci dzień – Syn Boży zabiera Ją do Nieba.

121687043.jpg

Tu jest wielkość i radość tego święta:  Czytaj dalej „Święto Zaśnięcia Bogurodzicy – treść”

Reklamy

Wzniosłeś się w chwale, Chryste Boże nasz… – troparion Wniebowstąpienia Pańskiego

Na czterdziesty dzień od Swego Zmartwychwstania Chrystus wstąpił na Niebiosa i zasiadł po prawicy Ojca. Dlatego też Kościół prawosławny na czterdziesty dzień od Paschy, w czwartek, obchodzi jedno z 12 największych świąt cerkiewnych: święto Wniebowstąpienia Pańskiego (cs. Woznesenie Gospodnie).

ormianska ikona Wniebowstąpienie

Chrystus jednak nas nie opuścił tego dnia. Musiało się to spełnić, by dziesięć dni później Święty Duch, Pocieszyciel zapowiedziany na wielkoczwartkowej, mistycznej wieczerzy, mógł zstąpić na nas. A co za tym idzie:  Czytaj dalej „Wzniosłeś się w chwale, Chryste Boże nasz… – troparion Wniebowstąpienia Pańskiego”

WIELKA NOC – CHRYSTUS ZMARTWYCHWSTAŁ!

Pascha. Wielka Niedziela. Zmartwychwstanie Pańskie. Święto Świąt.

Resurrection2.jpg

Troparion Paschy:
Chrystus powstał z martwych,
śmiercią podeptał śmierć,
i będącym w grobach życie darował.

Zgodnie z obietnicą/nadzieją zeszłoroczną, trzecia, najnowsza część nagrań tegoż hymnu w kolejnych językach (24), w tym po polsku:

Jeśli ktoś jest uczciwy i pobożny, niech znajdzie radość w tej dobrej i pełnej światłości uroczystości. Jeśli ktoś jest sługą roztropnym, niech wejdzie ciesząc się do radości Pana swego. Jeżeli ktoś dźwigał postu udręki, niechże otrzyma dziś słuszną zapłatę. (…) [Pan] i uczynki przyjmuje i zamiary wita, i wysiłki szanuje i chęci pochwala. (…) Ci, co pościli i co nie pościli, weselcie się dziś. Uczta przygotowana, rozkoszujcie się wszyscy. Baranek przygotowany, niech nikt nie wyjdzie głodny. Wszyscy nasyćcie się ucztą wiary, wszyscy przyjmijcie bogactwo miłosierdzia.
[z Homilii Wielkanocnej św. Jana Chryzostoma czytanej w Paschalną Noc]

13151423_1230496710302905_4957052642953373339_n.jpg

Irmosy (pierwsze zwrotki) wszystkich pieśni Kanonu Paschy:

Czytaj dalej „WIELKA NOC – CHRYSTUS ZMARTWYCHWSTAŁ!”

Dzisiaj wisi na Drzewie … – hymn Wielkiego Piątku

Wielki Piątek w Prawosławiu ma bogatą hymnografię. Jest jednak pewien hymn, który jest śpiewany na dwóch nabożeństwach: na Jutrzni Wielkiego Piątku jako XV antyfona po szóstej z dwunastu Ewangelii oraz na szóstej godzinie w trakcie Królewskich Godzin Kanonicznych, przed czytaniem z Księgi Proroka Jeremiasza.

13116017_363870093783651_8276851016076422369_o.jpg

Co więcej, na Jutrzni Wielkiego Piątku w trakcie śpiewu tego hymnu kapłan uroczyście wynosi zza ikonostasu Krzyż, który stawia następnie  na środku świątyni; niestety, w Polsce ten zwyczaj zanikł, w Rosji powoli jest przywracany, gdzie indziej zawsze praktykowany. Bywa też obyczaj, iż tę antyfonę najpierw śpiewa sam główny celebrans, a potem dopiero chór i/lub wierni; dzieje się tak zwłaszcza, gdy nabożeństwu przewodniczy biskup. Więcej o wielkopiątkowych służbach można poczytać tutaj, zaś o samym przesłaniu Wielkiego Piątku tekst (wraz z nagraniami i ikonami) znajduje się w tym miejscu. Czytaj dalej „Dzisiaj wisi na Drzewie … – hymn Wielkiego Piątku”

Twej Mistycznej Wieczerzy… – hymn Wielkiego Czwartku

Zwyczajowo to troparion jest najważniejszym hymnem dnia. I owszem, w przypadku Wielkiego Czwartku troparion tegoż jest istotny, jednak głównym hymnem wydaje się być… Cóż, pierwotnie jedna z modlitw przed Eucharystią. Czytana w domu przez każdego prawosławnego chrześcijanina przygotowującego się do przyjęcia Eucharystii. Czytana lub melorecytowana przez kapłana na każdej Boskiej Liturgii tuż przed Eucharystią wiernych.

phoca_thumb_l_dsc_2369.jpg

Jednak w dniu ustanowienia sakramentu Eucharystii ta modlitwa jest nie recytowana, lecz śpiewana. I powtarzana wielokrotnie, jakby sygnalizując, iż od tej pierwszej Boskiej Liturgii, jaka miała miejsce w jerozolimskim Wieczerniku w paschalny (żydowski) wieczór, Liturgia będzie sprawowana aż do skończenia świata, bo bramy piekielne Cerkwi nie przemogą. To jednocześnie przedsmak wiecznych, paschalnych godów Baranka, niebiańskiej uczty. Boska Liturgia Wielkiego Czwartku jest skonstruowana właśnie jako dosyć powolna, w której wierni mają  Czytaj dalej „Twej Mistycznej Wieczerzy… – hymn Wielkiego Czwartku”

By Wielki Czwartek był prawdziwie wielkim (felieton)

WSTĘPNIE
Święty i Wielki Czwartek, jak każdy inny dzień Świętego i Wielkiego Tygodnia, powinien być jednym z najważniejszych dni dla każdego prawosławnego chrześcijanina – to kontekst indywidualny – ale i dla całej parafii – to kontekst wspólnotowy. Oczywiście, Wielki Czwartek zaczyna jednak Triduum Paschalne, dlatego też przewyższa trzy wcześniejsze dni Wielkiego Tygodnia. Ba, Ojcowie Cerkwi przez kilka pierwszych wieków zaliczali Wielki Czwartek do grona 12 największych świąt, choć Wielki Tydzień ma swoją odrębną, szczytową rangę. W tradycji koptyjskiej po dziś dzień Wielki Czwartek należy do grona 14 największych świąt. To pokazuje, jak ważny jest ten dzień.

16464652874_e3a52448f7_b.jpg

W Triodzie Postnej mamy zapisane wszystko odnośnie tego dnia; lektura hymnów i komentarzy odnośnie spraw liturgicznych pozwala zauważyć, iż w wielu parafiach – mam wrażenie, zwłaszcza w Polsce – w praktyce mijamy się z tymi zapisami, i to mocno. Tu nie chodzi o to, by wypełnić wszystko co do joty, bo prawosławne księgi liturgiczne są dedykowane w pierwszej kolejności wspólnotom monastycznym, i wypełnienie tego dokładnie (czyli np. śpiewanie – a nie czytanie! – wszystkich sticher – bez pominięć!, i powtarzanie ich podaną liczbę razy) spowodowałoby to, że prawosławny wierny nie miałby innego wyboru, jak tylko ulokować się w najbliższej cerkwi z karimatą i śpiworem na okres Wielkiego Tygodnia. Ale chodzi o to, by zachować Ducha, i razem z Chrystusem przechodzić drogę Wielkiego Tygodnia.

Czego zatem nam brakuje w kwestii Wielkiego Czwartku, skoro wszystko mamy zapisane? 

Czytaj dalej „By Wielki Czwartek był prawdziwie wielkim (felieton)”

Ṣalīb to znaczy Krzyż

Tekst ten pierwotnie ukazał się rok temu na cerkiew.pl w tym miejscu.

Krzyż po aramejsku – a więc rodzimym języku Chrystusa – oraz po arabsku – czyli języku bardzo bliskim aramejskiemu – to Ṣalīb. Aramejski i arabski są językami semickimi, w których podstawą są tzw. rdzenie znaczeniowe – z nich tworzy się wszelkie rzeczowniki, przymiotniki i czasowniki według tematów mających dane zastosowanie.

_5219321907960577709_o.jpg
Rdzeń ṣ-l-b ma dwa podstawowe znaczenia: „krzyżowanie się” (tj. nachodzenie na siebie pod kątem w miarę prostym) oraz „utwierdzenie”, „trwałość”, „twardość”. Pragnę skupić się na tym drugim znaczeniu, bo go w językach słowiańskich nie ma.

Krzyż to utwierdzenie, przede wszystkim w nadziei, miłości i wierze. Nadziei – że choć po ludzku może być bardzo trudno, możemy być w oczach świata wyśmiani, a nawet umrzeć, to jednak Krzyż daje nadzieję na Zmartwychwstanie. Miłości – bo przecież jak bardzo Bóg musi kochać ludzi, skoro Sam się ofiarował  Czytaj dalej „Ṣalīb to znaczy Krzyż”