Ikona Niewiast Niosących Wonności (Żen Mironosic)

Ikona Niewiast Niosących Wonności, w cerkiewnosłowiańskim tzw. Żen Mironosic, może być traktowana jako ikona paschalna, albo też jako specjalna dla trzeciej niedzieli Paschy, gdyż to właśnie nim jest poświęcony ów dzień, o czym więcej tutaj. Ich pójście na grób bywa też motywem freskowym.

ChomikImagem3.jpg

Ten typ ikonograficzny ma różne wersje. Pierwsza, to przedstawienie samych owych kobiet, zazwyczaj podpisanych, z flakonami tytułowych wonności. Ten wariant ikonograficzny jest dosyć rzadki.

We wszystkich pozostałych wersjach widzimy Czytaj dalej „Ikona Niewiast Niosących Wonności (Żen Mironosic)”

Reklamy

Zstąpienie do Otchłani – ikona Paschy

Chrystus zmartwychwstał!
To niewątpliwie najważniejsze prawosławne zawołanie, niezależnie od kultury, uwarunkowań historycznych, rytu.
To kwintesencja najważniejszego święta chrześcijańskiego: Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa, Wielkanocy, o jego prawosławnych obchodach więcej w tym miejscu. Więc, siłą rzeczy, najważniejszą ikoną jest zstąpienie czy też zejście do Otchłani – osobiście, zawsze gdy ją widzę, robi mi się ciepło na sercu, pojawia się choć trochę radości i nadziei. ChomikImageklas.jpgTa ikona jest najważniejszą spośród tych dotyczących świąt paschalnych, a te są przecież Świętem Świąt i Uroczystością Uroczystości. Inne paschalne ikony prezentują: niewiasty u grobu, św. Marią Magdalenę spotykającą Zmartwychwstałego, Chrystusa rozmawiającego z uczniami w drodze do Emmaus, próbę apostoła Tomasza. Istnieją też przedstawienia niekanoniczne, powstałe pod wpływem zachodnim – ukazujące sam moment powstania z grobu, Chrystusa z chorągwią, padającą straż, aniołów wokół itd. Jednak ta ikona nie ukazuje sedna sprawy: Czytaj dalej „Zstąpienie do Otchłani – ikona Paschy”

Płaszczanica – prawosławny Grób Pański

Od popołudnia Wielkiego Piątku do wieczoru Wielkiej Soboty w cerkwiach na środku stoi – w Polsce są dwa warianty wymowy – płaszczenica/płaszczanica; ten cerkiewnosłowiański wyraz oznacza po prostu „płótno”. Bo Chrystus po Swej śmierci został zdjęty z Krzyża i owinięty właśnie w płótno, z mirrą, zgodnie z żydowską tradycją. Płaszczanica zostaje wyniesiona na koniec wieczerni Wielkiego Piątku, nazywanej też nabożeństwem „zdjęcia z Krzyża”. Wówczas śpiewa się taki troparion:
Dostojny Józef z drzewa zdjął przeczyste Twoje Ciało, całunem czystym owinął i wonnościami namaściwszy w nowym złożył grobie, w cerkiewnosłowiańskim: Blagoobraznij Iijosif s dreva snem Preczistoje Telo Twoje, i plaszczaniceju czistoju obwiw, i woniam wo grobe nowie pokryw polożi.
Jak widać, w cerkiewnosłowiańskim jako ów całun występuje właśnie słowo „płaszczanica”, które jednak może się kojarzyć i w języku polskim z płaszczem – czyli okryciem.

20160430_152221_LLS-EFFECTSa

Płaszczanica zostaje odniesiona za ikonostas, na ołtarz – gdzie będzie do święta Wniebowstąpienia – w trakcie Czytaj dalej „Płaszczanica – prawosławny Grób Pański”

Ikona Ukrzyżowania

W Wielki Piątek Cerkiew gromadzi się wokół Umęczonego i Ukrzyżowanego Chrystusa – o tych celebrach mówi ten wpis. Na środku stoi Krzyż z Ukrzyżowanym – wyniesiony w noc z Wielkiego Czwartku na Wielki Piątek na nabożeństwie 12 Ewangelii Pasyjnych – lub wręcz cała konstrukcja Golgoty, więc tylko w niektórych parafiach przy wejściu do świątyni lub z boku przed ikonostasem zostaje umieszczona ikona Ukrzyżowania. Motyw Ukrzyżowania jest jednak popularny na domowych ikonach, a także na cerkiewnych freskach.

Prawosławna ikona Ukrzyżowania może być w wersji minimalistycznej: widać samego Chrystusa na Krzyżu; w wersji średniej – u stóp Krzyża stoją Bogurodzica i św. Jana, czasem inne niewiasty, setnik; oraz w wersji rozbudowanej – z dwoma ukrzyżowanymi łotrami po obydwu bokach Jezusa oraz kilkoma rzymskimi żołnierzami.

crusicsis

Najważniejszym na tej ikonie jest Czytaj dalej „Ikona Ukrzyżowania”

Ikona Mistycznej Wieczerzy

Kościół prawosławny w Wielki Czwartek uobecnia cztery wydarzenia, ściśle związane ze sobą, jak czytamy w synaksarionie tego dnia: Boskie umycie nóg; Tajemną Wieczerzę i ustanowienie Świętych Tajemnic; niezwykłą modlitwę i w końcu zdradę; więcej o treści tego Dnia, razem z nagraniami, w tym artykule, natomiast o liturgicznym urzeczywistnieniu tych wydarzeń – również z materiałami multimedialnymi – w tym miejscu.

ChomikImageczw22

Jak od razu zauważamy, na Wschodzie raczej nie stosujemy określenia „Ostatnia Wieczerza”, więc sformułowanie „obraz Ostatniej Wieczerzy” czy „ikona Ostatniej Wieczerzy” są nie do końca dla nas poprawne. Mówimy za to „Mistyczna Wieczerza” lub „Tajemna Wieczerza”. Powody są dwa: Czytaj dalej „Ikona Mistycznej Wieczerzy”

Prawosławny Krzyż – objaśnienie i symbolika

Tytuł zostałby różnie zrozumiany w różnych krajach, a nawet regionach, gdyż… No właśnie, jak to w Prawosławiu była: różnorodność w jedności. To znaczy, każdy krzyż, który przedstawia Narzędzie Zbawienia lub krzyż tych, co poszli w ślad za Chrystusem, i reprezentuje to prawowiernie, jest prawosławnym krzyżem. W Polsce „prawosławny krzyż” kojarzy się z „dodatkową”, ukośną belką, a „katolicki krzyż” bez niej. Tymczasem w wielu prawosławnych krajach „przekreślony krzyż”, tj. z ukośną belką, prawie nie występuje – to bardziej typ wschodniosłowiański.

W tym tekście, publikowanym z racji trzeciej niedzieli wielkopostnej (więcej o niej tutaj), opiszę tylko pokrótce pewne charakterystyczne cechy Krzyża Zbawiciela, bez np. krzyża św. apostoła Andrzeja w kształcie litery „x”. I tak to nie wyczerpie tematu, który bywa poruszany w pracach dyplomowych 😉

D_1200

1. BELKI
Minimalna ilość belek to jedna pozioma i jedna pionowa, które choć minimalnie się krzyżują – np. krzyże łotrów ukrzyżowanych po obydwu stronach Chrystusa w ikonografii często są przedstawiane owszem, z dwoma belkami, ale nie krzyżującymi się, tzn. ta horyzontalna wieńczy pionową, jest nad nią.

Nad belką na ręce bywa umieszczana Czytaj dalej „Prawosławny Krzyż – objaśnienie i symbolika”

WIELKA NOC – CHRYSTUS ZMARTWYCHWSTAŁ!

Pascha. Wielka Niedziela. Zmartwychwstanie Pańskie. Święto Świąt.

Resurrection2.jpg

Troparion Paschy:
Chrystus powstał z martwych,
śmiercią podeptał śmierć,
i będącym w grobach życie darował.

Zgodnie z obietnicą/nadzieją zeszłoroczną, trzecia, najnowsza część nagrań tegoż hymnu w kolejnych językach (24), w tym po polsku:

Jeśli ktoś jest uczciwy i pobożny, niech znajdzie radość w tej dobrej i pełnej światłości uroczystości. Jeśli ktoś jest sługą roztropnym, niech wejdzie ciesząc się do radości Pana swego. Jeżeli ktoś dźwigał postu udręki, niechże otrzyma dziś słuszną zapłatę. (…) [Pan] i uczynki przyjmuje i zamiary wita, i wysiłki szanuje i chęci pochwala. (…) Ci, co pościli i co nie pościli, weselcie się dziś. Uczta przygotowana, rozkoszujcie się wszyscy. Baranek przygotowany, niech nikt nie wyjdzie głodny. Wszyscy nasyćcie się ucztą wiary, wszyscy przyjmijcie bogactwo miłosierdzia.
[z Homilii Wielkanocnej św. Jana Chryzostoma czytanej w Paschalną Noc]

13151423_1230496710302905_4957052642953373339_n.jpg

Irmosy (pierwsze zwrotki) wszystkich pieśni Kanonu Paschy:

Czytaj dalej „WIELKA NOC – CHRYSTUS ZMARTWYCHWSTAŁ!”