Teraz pozwalasz odejść słudze Twemu… – kantyk Symeona

Kantyk Symeona, częściej w tradycji bizantyjskiej nazywany od pierwszych słów – w cerkiewno-słowiańskim to Nynie otpuszczajeszi – to hymn wywodzący się ze święta Spotkania/Ofiarowania Pańskiego obchodzonego 2 lutego (liturgicznie więcej tutaj, zaś treściowo w tym miejscu), gdyż to wówczas Starzec Symeon wypowiedział te słynne słowa, wychwalając Boga za spełnienie obietnicy, teoretycznie niemożliwej do realizacji.

10940989_792175554169103_6896056408937036611_n

Symeon, jak podaje tradycja, był  Czytaj dalej „Teraz pozwalasz odejść słudze Twemu… – kantyk Symeona”

Reklamy

Kolory szat liturgicznych w rytach bizantyjskich

Wpis prosty, ale być może potrzebny. Jednak zarazem na pewno nie wyczerpuje tematu.
Na początku należy zaznaczyć dwie rzeczy.

orthodox-vestments-new-oramaworld-collection.png

Po pierwsze, pod pojęciem „koloru szat liturgicznych” kryje się zazwyczaj także kolor zasłon(y) w ikonostasie, a nie rzadko również Czytaj dalej „Kolory szat liturgicznych w rytach bizantyjskich”

6 stycznia – święto Objawienia Pańskiego (Epifania) liturgicznie

Jako że 6 stycznia – czyli dzień Objawienia Pańskiego – jest jednym z najstarszych i najchwalebniejszych świąt chrześcijańskich (więcej o jego treści tutaj), to jego obrzędy liturgiczne i ludowe należą do najbogatszych z całego roku.

12509052_10153738819596886_8996885156539554748_n.jpg
Kolor liturgiczny to raczej biały, jak na Paschę, Boże Narodzenie i Przemienienie Pańskie. W niektórych tradycjach można spotkać się z niebieskim – zapewne skojarzenie z wodą.

I WIELKIE POWIECZERZE
Sprawowane w wigilię święta wieczór, 5 stycznia; w parafiach powieczerza sprawowane są rzadko, tylko na wielkie okazje. Łączy się ono z litiją.

1. Melorecytowane modlitwy początkowe i psalmy (4, 6, 12, 24, 30, 90 – w praktyce parafialnej część jest pomijana), aż rozlega się pierwszy zwycięski śpiew:  Czytaj dalej „6 stycznia – święto Objawienia Pańskiego (Epifania) liturgicznie”

Dodekameron, czyli 12 świętych dni i wieczorów (rozpiska)

Chrystus się rodzi! – tymi słowami, będącymi pierwszymi Kanonu Bożego Narodzenia, pozdrawiają się prawosławni chrześcijanie od dzisiaj, przez cały okres świętych dni.

Prawosławna Wigilia Bożego Narodzenia, 24 grudnia, to pierwszy ze świętych wieczorów, trwają one aż do Wigilii Objawienia Pańskiego włącznie – 5 stycznia. Z kolei od 25 grudnia do 6 stycznia włącznie – z wyjątkiem 5 stycznia – czyli od święta Bożego Narodzenia do święta Objawienia Pańskiego włącznie to tzw. święte dni, w słowiańskim żargonie nazywane Swiatki, zaś po grecku: Dodekameron.

DSC_0542.JPG

W tym czasie nie ma żadnego postu, nawet w środy i piątki, nie klęka się i nie bije pokłonów, szaty liturgiczne są raczej białe, prawiło modlitewne jest lżejsze, to tradycyjny czas na spotkania z rodziną i przyjaciółmi oraz zabawy, a także kolędy – w wielu miejscach wciąż można spotkać kolędników.

W nielicznych tradycjach, m. in. polskiej i ukraińskiej,  Czytaj dalej „Dodekameron, czyli 12 świętych dni i wieczorów (rozpiska)”

Król Niebieski narodzony na ziemi… – stichera wielkiego powieczerza Bożego Narodzenia

Istnieje wiele pięknych prawosławnych hymnów z różnych rytów na święto Narodzenia Jezusa Chrystusa. Nic dziwnego, skoro święto to, wraz z Epifanią (Objawieniem Pańskim) tworzy Zimową Paschę czy też – Małą Paschę. Bo z grona świąt 12 największych one się wyróżniają w swym znaczeniu i obchodach, w 40dniowym poście poprzedzającym, w ostatnim tygodniu który nieco przypomina ten Wielki. Większy jest tylko czas od Soboty Wskrzeszenia Łazarza i Niedzieli Palmowej, prowadzący przez Wielki Tydzień do Paschy – Zmartwychwstania Chrystusa. W tradycji bizantyjskiej – ale i innych wschodnich – zapewne najbardziej znane są troparion i kontakion tego święta, w pewnym stopniu też kanon. Pragnę tu jednak przedstawić prostą sticherę na litiji – błogosławieństwie chleba, winy i oliwy przy modlitwach za cały świat – na wielkim powieczerzu, czyli ostatnim nabożeństwie Wigilii Bożego Narodzenia, gdzie duch postu i ukrycia Boga miesza się ze świętem i objawieniem, a które to nabożeństwo poprzedza bardzo już uroczystą jutrznię. O cyklu Bożonarodzeniowych nabożeństw więcej w tym miejscu.

26169441_1948221788551346_5934232903599000586_n.jpg

Autorem tekstu jest wielki arabski święty, jeden z Ojców Cerkwi – Jan Damasceński. Stichera, będąca właściwie doksastikonem (czyli po Chwała Ojcu…) jest na wolną wersję tonu piątego, nieco przypomina w niektórych wariantach śpiewu bizantyjskiego doksastikon Paschy. Jego treść na pierwszy rzut oka nie ma Czytaj dalej „Król Niebieski narodzony na ziemi… – stichera wielkiego powieczerza Bożego Narodzenia”

Przygotuj się, Betlejem… – troparion Przedświęcia Bożego Narodzenia (+nagrania)

Przez cztery dni w Cerkwi prawosławnej, od 20 do 23 grudnia, na Boskiej Liturgii oraz nabożeństwach cyklu dobowego rozbrzmiewa troparion Przedświęcia Bożego Narodzenia. 24 grudnia, czyli Wigilia, ma swój własny troparion. Tropariony przedświęcia, wigilii Bożego Narodzenia oraz samego święta są na ton 4, jednakże w każdym przypadku, ze względu na specyfikę tekstu i rytm, ich śpiew nieco się różni (a przynajmniej tak powinno być).

ChomikImagevdsvds.jpg

Można zauważyć, iż troparion przedświęcia jest Czytaj dalej „Przygotuj się, Betlejem… – troparion Przedświęcia Bożego Narodzenia (+nagrania)”

Troparion Wprowadzenia Bogurodzicy do Świątyni

Święto Wprowadzenia Przenajświętszej Bogurodzicy do Świątyni, obchodzone 21 listopada, to pierwszy wyraźny zwiastun w prawosławnym Adwencie, do czego ten post przygotowuje – o liturgice tej uroczystości można poczytać tutaj, zaś o treści w tym miejscu. Jak zwykle, jednym z najważniejszych hymnów tego święta jest troparion. W nim ten motyw zwiastowania, zapowiedzi jest bardzo wyraźny.

23621161_1152755734861589_4143987162045047858_n.jpg

Śpiewany jest on na ton czwarty. Zawsze przyznaję, iż jest to jeden z trudniejszych troparionów do przetłumaczenia. Także, zrobię eksperyment – dam tekst polski adekwatny do cerkiewnosłowiańskiego oraz polski zgodny z arabskim. A poniżej nagrania w różnych językach: Czytaj dalej „Troparion Wprowadzenia Bogurodzicy do Świątyni”