Cykl liturgiczny jako kręcone schody (próba felietonu)

Przepraszam, jeśli ten tekst jest… Nomen omen, pokręcony. Nie był on publikowany na cerkiew.pl ani nigdzie indziej. Dlaczego wybrałam ten moment? Bo jesteśmy przy Niedzieli o Zacheuszu, a to właśnie od tych dwóch niedziel przygotowawczych do Przedpościa rozpoczęła się aktywność tego bloga. Czyli, można by rzec, historia zatoczyła koło… A de facto to nie do końca, o czym przekonamy się niżej 😉

Christ_Feast_SDing.jpg

1. Okrąg?
Słyszymy „cykl liturgiczny”. Albo: rok liturgiczny. Znowu to samo święto, więc historia i sam cykl zataczają koło. Mogłoby się wydawać, że to jakiś okrągły tor wyścigowy.  Czytaj dalej „Cykl liturgiczny jako kręcone schody (próba felietonu)”

Reklamy

Boskie upodobanie i ludzka miłość – metropolita Aleppo Paweł (Jazidżi) na Objawienie Pańskie

Tekst pierwotnie ukazał się na cerkiew.pl dwa lata temu, w moim przekładzie. 

Metropolita Aleppo Paweł (Jazidżi) to syryjski hierarcha z Patriarchatu Antiocheńskiego, który jest znany ze swych kazań i innych publikacji. W kwietniu 2013 roku został porwany wraz z metropolitą Janem (Ibrahimem) przez islamskich rebeliantów w objętej wojną domową Syrii. Los obydwu hierarchów wciąż pozostaje nieznany, a to wszystko dzieje się pośród międzynarodowego milczenia.

Różne są aspekty wielkiej uroczystości Epifanii. W przytoczonym kazaniu władyka Paweł przypomina, jaki najważniejszy przymiot Boga został objawiony nad rzeką Jordan, a także to, że w Swym akcie pokory i miłości Chrystus, prawdziwie Syn Boży (co zostaje wyjawione właśnie w momencie chrztu) wskazuje nam ludziom drogę do tego, jak i my możemy być dziećmi Bożymi.

10570481_1519135841749004_266300054395041861_n.jpg
Oto Syn Mój umiłowany, w którym mam upodobanie
Błogosławiony, który przychodzi w Imię Pańskie. Bóg jest Panem, i objawił się nam – oto hymn święta Teofanii. Oświadcza on dwie rzeczy:  Czytaj dalej „Boskie upodobanie i ludzka miłość – metropolita Aleppo Paweł (Jazidżi) na Objawienie Pańskie”

6 stycznia – święto Objawienia Pańskiego (Epifania)

I TREŚĆ

Szóstego stycznia obchodzimy jedno z najstarszych i najchwalebniejszych świąt chrześcijańskich, jakim jest Objawienie Pańskie.

12509052_10153738819596886_8996885156539554748_n.jpg

Pierwotnie było obchodzone ono jednego dnia ze świętem Narodzenia Chrystusa oraz pokłonem Trzech Króli. Obecnie tę praktykę zachowuje tylko Cerkiew ormiańska. Pozostałe Kościoły Wschodu i Zachodu rozdzieliły te święta. Przy czym Wschód 25 grudnia obchodzi Boże Narodzenie i pokłon Trzech Króli, zaś 6 stycznia Objawienie Pańskie jako Chrzest Chrystusa w rzece Jordan, zaś Zachód 25 grudnia świętuje samo Boże Narodzenie, 6 stycznia Objawienie Pańskie jako pokłon Trzech Króli, zaś w niedzielę po 6 stycznia Objawienie Pańskie jako Chrzest Chrystusa w rzece Jordan. Pozostałości tego, że pierwotnie wszystko to obchodzono jednego dnia, widać w następujących rzeczach:  Czytaj dalej „6 stycznia – święto Objawienia Pańskiego (Epifania)”

5 stycznia – Wigilia Objawienia Pańskiego (Epifanii)

Wigilia wielkiego święta, jakim jest Objawienie Pańskie, jest analogiczna do Wigilii Bożego Narodzenia, bowiem niegdyś było to jedno święto, co do dzisiaj zachowują tylko Ormianie.

Vn1jqMYLKb0.jpg

1. Liturgicznie Wigilia Teofanii rozpoczyna się od wieczerni 4 stycznia. Na jej koniec śpiewany jest już nie troparion Przedświęcia, lecz troparion Wigilii Objawienia Pańskiego, paralelny w melodii i strukturze do troparionu Wigilii Bożego Narodzenia:

Niegdyś zawróciła rzeka Jordan,
gdy płaszcz Eliasza wzniósł Elizeusz,
i rozdzieliły się wody na dwie części,
i była dla Elizeusza suchą mokra droga,
na obraz zaiste chrztu, po której przechodzimy szybko
biegnącą drogę życia:
Chrystus objawił się w Jordanie, by uświęcić wody.

Potem sprawowane jest powieczerze. Śpiewany jest na nim pełny kanon, analogiczny w strukturze, słowach i melodii do Kanonu Wielkiej Soboty oraz Kanonu Powieczerza 23 grudnia.

2. W dzień Wigilii Epifanii, podobnie jak na Wigilię Bożego Narodzenia, Czytaj dalej „5 stycznia – Wigilia Objawienia Pańskiego (Epifanii)”

Arabska prawosławna pieśń paraliturgiczna na Jordan (+nagranie)

Ten mój artykulik pierwotnie pojawił się dwa lata temu na cerkiew.pl

Wiele świąt cerkiewnych oprócz tradycyjnej hymnografii, posiada także pieśni paraliturgiczne wykształcone wśród poszczególnych prawosławnych narodów i grup etnicznych. Nie inaczej jest z Epifanią (Jordanem, Objawieniem Pańskim), będącą jednym z najuroczyściej obchodzonych świąt. Przedstawiam tu arabską pieśń na to święto. Jej melodia opiera się na maqamie hidżaz kar (maqamy to systemy melodyczne w  muzyce arabskiej), i jest identyczna z inną popularną prawosławną arabską pieśnią paraliturgiczną, z tym że na Sobotę Wskrzeszenia Łazarza: „Raduj się, Betanio” (arab. „Ifrahi ja Bajt ‘Anija”).

Tekst pieśni jest poetycki i rymowany (każdy zestaw dwóch wersów ma inny rym) i pełen bogactwa słownictwa języka arabskiego, m. in. użyte są różne wyrażenia na „objawienie” z drobnymi niuansami znaczeniowymi, trudnymi do oddania w języku polskim.

ea5561125a.jpg Ifrahu bi-l-‘ajdi hajja
Radujcie się świętem – Pan uświęca wody
Nad Jordanem Żywą objawia się Trójca

Czytaj dalej „Arabska prawosławna pieśń paraliturgiczna na Jordan (+nagranie)”

Przedświęcie Objawienia Pańskiego

Drugiego stycznia mamy… Prawosławnego Sylwestra. To znaczy, tego dnia – a nie 31 grudnia – Cerkiew prawosławna obchodzi pamięć św. papieża rzymskiego Sylwestra.

Silvestru-I-e1451478947715.jpg

Poza tym, 2 stycznia to też pierwszy dzień przedświęcia Objawienia Pańskiego (Epifanii/Chrztu Pańskiego) – jednego z 12 wielkich świąt, a  Czytaj dalej „Przedświęcie Objawienia Pańskiego”

1 stycznia – Obrzezanie Pańskie i św. Bazylego Wielkiego

Trzydziestego pierwszego grudnia, kiedy Cerkiew prawosławna obchodzi pamięć św. Melanii (stąd też w żargonie ortodoksyjnym nie mówimy o imprezach tego dnia „Sylwestry”, lecz „Małanki”), ikona Bożego Narodzenia zostaje odniesiona do ołtarza, po raz ostatni śpiewany jest chociażby zadostojnik Bożego Narodzenia, następuje tzw. oddanie święta Bożego Narodzenia. Co nie znaczy, że Okres Bożonarodzeniowy się kończy. Po prostu, kończy się jego poświęcie, nadal trwają święte dni i wieczory bez postu, radosne. Przychodzi inne święto… Drugie z tryptyku Świętu Dwunastu Dni (ten tryptyk wspominany i wymieniany jest w jednej z moich ulubionych kolęd, czyli Dobri weczir Tobi).

12373390_1722016888030820_7453897278497765919_n.jpg

Mianowicie, pierwszy stycznia to nie jest nowy rok liturgiczny – bo ten wypada pierwszego września, o czym można przeczytać tutaj. Jest to natomiast święto Obrzezania Pańskiego – bo zgodnie ze starotestamentową tradycją, Chrystus, jak każdy noworodek płci męskiej, ósmego dnia od narodzenia został obrzezany, wtedy też dziecięciu nadawano imię. Wówczas, można by rzec, Jezus stał się Jezusem 😉 A że potęga imienia  Czytaj dalej „1 stycznia – Obrzezanie Pańskie i św. Bazylego Wielkiego”