30 czerwca – sobór 12 apostołów

W rycie bizantyjskim nie tylko święta z grona 12 największych mają swój okres poświąteczny, lecz także niektóre inne ważne święta mają przynajmniej swój drugi dzień. Jednym z nich jest święto apostołów Piotra i Pawła obchodzone 29 czerwca – następnego dnia obchodzony jest sobór (synaksa) dwunastu apostołów. Otóż, często drugiego dnia święta wspomina się osoby związane z danym świętem (o czym więcej tutaj). I drugi dzień święta w takim przypadku jest nazywa soborem lub synaksą, czyli zbiorem/zgromadzeniem wszystkich świąt poświęconej danej osobie/danym osobom. I tak, 30 czerwca wspominamy wszystkich dwunasty apostołów, choć każdy z nich ma też osobne dni poświęcone swej pamięci liturgicznej.

a9dc869b31907078a1c3c6236b90f211

Poniżej imiona dwunastu apostołów i daty ich pamięci liturgicznej – część z linkami do artykułów na blogu związanych z nimi: Czytaj dalej „30 czerwca – sobór 12 apostołów”

Na tej Skale zbuduję Kościół Mój… – w ujęciu prawosławnym

W dniu święta apostołów Piotra i Pawła, które jest obchodzone 29 czerwca, przedstawiam swój artykuł, który pierwotnie ukazał się na cerkiew.pl kilka miesięcy temu.

Kościół katolicki w obronie prymatu Rzymu przytacza dialog Chrystusa z Piotrem (Mt 16, 13,18):
Gdy Jezus przyszedł w okolice Cezarei Filipowej, pytał swych uczniów: «Za kogo ludzie uważają Syna Człowieczego?» A oni odpowiedzieli: «Jedni za Jana Chrzciciela, inni za Eliasza, jeszcze inni za Jeremiasza albo za jednego z proroków». Jezus zapytał ich: «A wy za kogo Mnie uważacie?» Odpowiedział Szymon Piotr: «Ty jesteś Mesjasz, Syn Boga żywego». Na to Jezus mu rzekł: «Błogosławiony jesteś, Szymonie, synu Jony. Albowiem nie objawiły ci tego ciało i krew, lecz Ojciec mój, który jest w niebie. Otóż i Ja tobie powiadam: Ty jesteś Piotr [czyli Skała], i na tej Skale zbuduję Kościół Mój, a bramy piekielne go nie przemogą

DSC_4886

Istotnym jest fakt, że rozmowa ta Czytaj dalej „Na tej Skale zbuduję Kościół Mój… – w ujęciu prawosławnym”

Troparion Zmartwychwstania tonu 1 (plus nagrania)

W drugą niedzielę po Pięćdziesiątnicy, czyli wszystkich świętych lokalnych, śpiewany jest troparion Zmartwychwstania tonu pierwszego.

pascha1

Ton pierwszy jest świąteczny, ma charakter często pochwalny. Radosny, ale nietrywialny, bo wyrażający głębokie tajemnice. Ton pierwszy ma kilka szczególnych zastosowań. Pierwszym z nich są Czytaj dalej „Troparion Zmartwychwstania tonu 1 (plus nagrania)”

Troparion Zmartwychwstania tonu 8 (plus nagrania)

W pierwszą niedzielę po Pięćdziesiątnicy, czyli Wszystkich Świętych, śpiewany jest troparion Zmartwychwstania tonu ósmego.

16-manastirea_ciolpani_foto_silviu_cluci

Ton ósmy jest dostojny i tryumfalny. Przy niektórych typach hymnów – jak np. prokimenon czy doksastikon – rozwlekły, uroczysty. Może być w nim nuta przedziwnego smutku zmieszanego z radością. Jeśli chodzi o tropariony – może być zaśpiewany szybko, jak i wolno. Z racji że jest ósmy – symbolizuje wieczność.

Dwoistość tonu ósmego widzimy w Czytaj dalej „Troparion Zmartwychwstania tonu 8 (plus nagrania)”

Klęcząc w święto Pięćdziesiątnicy – metropolita Aleppo Paweł (Jazidżi) na Zesłanie Świętego Ducha

Kazanie to w moim tłumaczeniu ukazało się pierwotnie na cerkiew.pl pięć lat temu.

c2315b21d6

Rzekłem: teraz rozpocząłem, oto odmiana prawicy Najwyższego
[drugi stych wielkiego prokimenu śpiewanego na wieczerni w Niedzielę Pięćdziesiątnicy z obrzędem klękania]

Nasza Święta Cerkiew do nabożeństwa wieczerni Niedzieli Pięćdziesiątnicy włączyła obrzęd modlitw na klęcząco [cs. kolenopriklonne molitwy; arab. salātu-s-sadżadati]. Pięćdziesiątnica była świętem żydowskim Czytaj dalej „Klęcząc w święto Pięćdziesiątnicy – metropolita Aleppo Paweł (Jazidżi) na Zesłanie Świętego Ducha”

Jedność Cerkwi i Krew Chrystusa – metropolita Aleppo Paweł (Jazidżi) na Niedzielę Ojców I Soboru Powszechnego

Pierwotnie tekst w moim tłumaczeniu ukazał się na cerkiew.pl pięć lat temu.

Ilekroć bowiem spożywacie ten chleb i pijecie kielich ten, śmierć Pańską głosicie (…)
Dlatego też kto spożywa chleb ten lub pije kielich Pański niegodnie,
winny będzie Ciała i Krwi Pańskiej.
[1 Kor 11, 26-27 – fragment Apostoła czytanego na Liturgii Wielkiego Czwartku]

6105c15418

Święty apostoł Paweł nauczał w Efezie przez trzy lata we dnie i w nocy nie przestając ze łzami upominać każdego [Dz 20, 31] i ustanowił w tym mieście żywą Cerkiew. Potem szybko przeszedł przez to miasto, kierując się do Czytaj dalej „Jedność Cerkwi i Krew Chrystusa – metropolita Aleppo Paweł (Jazidżi) na Niedzielę Ojców I Soboru Powszechnego”

Troparion Zmartwychwstania tonu 6 (plus nagrania)

W siódmą niedzielę okresu Świętej Pięćdziesiątnicy, czyli Ojców I Soboru Powszechnego, śpiewany jest troparion Zmartwychwstania tonu szóstego.

zheni_mironositsi_freska_kappadokii_11_vek

Ton szósty jest powolny, poważny, z nutą smutku – choć żaden hymn cerkiewny nie może być zupełnie smutny, skoro Czytaj dalej „Troparion Zmartwychwstania tonu 6 (plus nagrania)”

Wniebowstąpiłeś, spełniwszy Opatrzność względem nas… – kontakion Wniebowstąpienia Pańskiego

Kontakion święta Wniebowstąpienia Pańskiego doskonale streszcza esencję tego święta (tekst o jego liturgice; artykuł o treści). Hymn ten napisał prawdopodobnie św. Roman Melodos. Jest on na ton szósty, jednak jest to automelos (cs. samopodobien) – to znaczy, że to specyficzny wariant tonu 6, wyróżniający się na tle innych hymnów, w tym kontakionów, będących w tym właśnie tonie. Kontakion jest śpiewany kilkukrotnie: na jutrzni po szóstej pieśni kanon, na godzinach kanonicznych (cs. czasach), na Boskiej Liturgii w ramach małego wejścia.

265574.b

W tekście pada ciekawe wyrażenie, tutaj po polsku oddane jako „opatrzność”, jednak w tekście greckim mamy tu słowo „ekonomia”, po arabsku „tadbīr”, które oznacza „ekonomię”. W teologii prawosławnej mówimy o „ekonomii Zbawienia” – częściej, aniżeli „historii Zbawienia”, choć ten termin też jest poprawny. O co w tym chodzi? Czytaj dalej „Wniebowstąpiłeś, spełniwszy Opatrzność względem nas… – kontakion Wniebowstąpienia Pańskiego”

Troparion Zmartwychwstania tonu 5 (plus nagrania)

W szóstą paschalną niedzielę, czyli o ślepcu, śpiewany jest troparion Zmartwychwstania tonu piątego.

7e9d8de46b6134b2ca848874fd3bb556--orthodox-icons-religious-images

Ton piąty jest uznawany za taneczny, stąd jest wykorzystany Czytaj dalej „Troparion Zmartwychwstania tonu 5 (plus nagrania)”

Troparion Zmartwychwstania tonu 4 (plus nagrania)

W piątą paschalną niedzielę, czyli o samarytance, śpiewany jest troparion Zmartwychwstania tonu czwartego.

72473

Ton czwarty jest uznawany za świąteczny i radosny. Zatem nic dziwnego, że wiele troparionów świątecznych i znanych świętych jest Czytaj dalej „Troparion Zmartwychwstania tonu 4 (plus nagrania)”